रिक्साको शहर विराटनगर अब सिटी रिक्सामा परिणत : ट्राफिक व्यवस्थापनमा चुनौती, गुम्दै रिक्सा चालकको रोजिरोटी

0SHARES

२४ फाल्गुन २०७४ नेपाल टाईम्स

किशोर विश्वकर्मा
विराटनगर, फागुन २४
केही वर्ष अघि सम्म रिक्सै रिक्साको शहर भनेर चिनिने विराटनगरको पहिचान यतिबेला फेरीएको छ । कुनै बेला रिक्सै रिक्साले भरिएको विराटनगर अहिले आधुनिक प्रकृतिको सिटि रिक्सा आएपछि विराटनगरको पहिचान फेरीएको हो ।

केहि वर्ष अघि सम्म विराटनगरमा मानिसले आफ्नै बलले चलाउने रिक्सा विराटनगरका प्रत्येक चोक तथा गल्लि गल्लिमा भेटिन्थ्यो । तर, यतिबेला भने उक्त रिक्सा विराटनगरबाट मात्र नभई अधिकांश शहरहरुबाट लोप हुने अवस्थामा पुगेको छ । त्यस्ता रिक्सा छँदा ट्राफिक जाम हुने समस्या विराटनगरमा निकै थियो ।

तर, अहिले सिटि रिक्सा आएपछी भने विराटनगरको ट्राफिक जामको समस्या अझ बढेर गएको छ । अहिले विराटनगरमा छ्याप्छ्याप्ती मात्रामा सिटि रिक्सा छन् । जसका कारण आवतजावत गर्ने यात्रुलाई केही सहज भएपनि ट्राफिक जामको समस्या भने चुलिएको छ । सोही कारण कहिलेकाहीँ गन्तब्यमा पुग्ने यात्रुलाई समयमा पुग्न समेत ढिलाई हुने गरेको छ ।

बजारमा अहिले फाट्टफुट्ट देखिने रिक्सा र तिनका चालकहरुको भने अहिले अवस्था दयनिय बन्दै गएको छ । थोरै पुँजी लगानि गरेर वा कसैको रिक्सा भाडामा लिएर चलाउने चालकहरुको अवस्था सिटि रिक्साका कारण दयनिय बन्दै गएको हो ।

दिनभरी रिक्सा चलाएर घरपरिवारको दैनिक गुजारा गरौँला र रिक्सा मालिकलाई भाडा समेत तिरौँला भनेर भाडामा लिएका रिक्सा चालकहरु कहिले काँही त रित्तो हात घर फर्कनु परेकोसमेत मोरङ भातिगजका रिक्सा चालक सञ्जीम मण्डल बताउँछन् ।

उनले भने ‘दिनभरी रिक्सा चलाएर कमाई हुन्छ भनेर रिक्सा भाडामा लिएर बजारमा आउछु । तर, सिटि रिक्साका कारण यात्रुहरु हम्मेसी हाम्रो रिक्सामा चढ्दैनन् । यात्रु आउने आशमा कहिले काँहीत कुरै दिन बित्छ । अनि हामि रित्तै घर पर्खनु पर्छ ।’

उनले यात्रुहरु रिक्सामा न चढिदिँदा त कहिले काँहि घरपरिवारको दैनिक गुजारामा समेत कठिनाइ पर्ने गरेको नपाल टाईम्सलाई सुनाए । उनले आफु गरिब तथा दलित समुदायको भएकाले जग्गा जमिन पनि नभएकाले रिक्सा चलाएरनै घर परिवार चलाउँदै आएको बताए ।

उनले सिटि रिक्सामा बल पनि नपर्ने र छिटो समेत पुग्ने गरेकाले यात्रुहरु आफुहरुको बलले चलाउने रिक्सामा नचढी सिटि रिक्सामा चढ्ने गरेका कारण रोजिरोटीनै गुमेको उनले गुनासो पोखे ।

विराटनगर कोशि प्र्रोजेक्टका रिक्सा चालक सुकदेव शाह पनि यस्तै समस्या समस्या सुनाउछन । उनले विराटनगरमा सिटि रिक्सा अत्याधीक भएपछी आफुहरुको रोजिरोटी गुमेको बताए । चालक शाहले आफु सँग धन सम्पत्ति पनि प्रयाप्त मात्रामा नभएकाले साहु महाजनकहाँबाट ऋण लिएर रिक्सा खरिद गरेपनी बेकार भएको बताए ।

उनले सिटि रिक्साको आगमनले आफुहरुको आर्थिकोपार्जनमा संकट परेको बताए । त्यसो त विराटनगर विराटनगर बजारमा मात्रै दैनिक ३ हजार ५ सय भन्दा बढी सिटि सफारी चल्दै आएको जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय मोरङका प्रमुख प्रहरी निरिक्षक मदन गिरीले बताएका छन् ।

उनले गरिखाने बहानामा तोकिएको रुट समेत वेवास्ता गरेर सिटि सफारी जबरजस्ती सञ्चालन भएका कारण ट्राफिक व्यवस्थापनमा चुनौति थपिएको बताए । प्रहरी निरिक्षक गिरीले विराटनगर महानगरपालिकाम भइरहेका विकास निर्माण जथाभावी पार्किङले पनि समस्या सृजना गरिरहेको बताए ।

उनले सिटी रिक्सा रुटमा सञ्चालन गर्नका लागि विभिन्न किसिमका जनचेतनालगायतका कार्यक्रम गरिदै आएपनी सिटी रिक्सा चालकको अज्ञानता र ट्राफिक नियम सम्बन्धी जानकारीको अभाब र राजनितिक संरक्षणले त्यस्ता सिटी रिक्साहरुले नियम तथा रुटको व्यवास्ता गर्ने गरेको बताए ।

उनले अब सिटि रिक्साका कारण ट्राफिक व्यवस्थापनमा भइरहेको चुनौती कम गर्न विना इजाजत र कागजात विहिन सफारीलाई चल्न रोक्का गर्ने, अन्य स्थानिय तहमा दर्ता भएका सिटी रिक्सा विराटनगरमा चल्न नदिने अभियान कडाइका साथ लागु गर्ने बताए ।

यता अधिकांश सिटी रिक्सा चालकहरुले विना अनुमति विराटनगरमा चलाई रहेको पाइएको छ । उनीहरुले विना कागजात र रुट अनुमति समेतको वेवास्ता गर्दै सञ्चालन गरिएको भेटिएको हो ।

विराटनगर ट्राफिक चोकमा भेटिएका झोराहाटका दिलिप तामाङले आफुले सिटी सफारी मालिकलाई दैनिक ७ सय रुपैयाँ भाडा बुझाएर चलाउने गरेकाले कागजपत्र साहु सँगै रहेको बताए ।

त्यस्तै मोरंग भातिगछकै दिलिप रायले त झनै रुट अनुमति आफुलाई जानकारी नभएको बताए । उनले किस्तामा ऋण लिएर सिटी रिक्सा लिएकाले किस्ता वापतको ऋण तिर्नकै लागि सवैतिर कुदाउन पाउनुपर्ने माग गरे ।

विज्ञापन बक्स