१३ फागुन, एजेन्सी ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको नेतृत्वमा वासिङ्टनले युक्रेन युद्धबारे नयाँ नीति लिएको संकेत दिँदै संयुक्त राष्ट्रसंघ महासभामा युक्रेनमाथि भएको आक्रमणको विरोध गर्ने प्रस्तावको विपक्षमा मतदान गर्यो। युद्ध सुरु भएदेखि पहिलो पटक अमेरिकाले युक्रेनलाई संयुक्त राष्ट्रसंघ भित्र समर्थन नगर्ने निर्णय लिएको हो । यसको विश्वमै हलचल मच्चिएको छ ।
संयुक्त राष्ट्रसंघ महासभाले युद्ध अन्त्य गर्न र शान्तिपूर्ण समाधान खोज्न आह्वान गर्दै प्रस्ताव पारित गर्यो, जसलाई ९३ सदस्य राष्ट्रहरूले समर्थन गरे। तर, अमेरिकाले उक्त प्रस्तावको विपक्षमा मतदान गर्दा अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिमा ठूलै हलचल मच्चिएको छ। युक्रेनलाई समर्थन गर्दै आएको अमेरिका अहिले किन युक्रेनविरुद्ध उभियो त? भन्ने बहस सुरु भएको छ ।
युद्धको सुरुवातमा नै जब रुसले युक्रेनमाथि आक्रमण गर्ने निर्णय गर्यो, त्यसको पछाडि अमेरिका रहेको ठानिन्छ। तत्कालीन अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनले युक्रेनले नेटो सदस्यता पाउनु पर्ने र उसको सुरक्षाका लागि नेटो सेना रुसी सीमामा खटिनु पर्ने अभिव्यक्ति नदिएको भए, सायदै रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले युक्रेनमाथि आक्रमण गर्ने निर्णय लिने थिएनन्।
नेटो विस्तारको भयले नै रुसलाई आक्रामक कदम चाल्न बाध्य बनाएको पटक पटक रुसी राष्ट्रपति, विदेशमन्त्री लगायतले बताउँदै आएका छन् । तर, २०२२ को अमेरिका र २०२५ को अमेरिका फरक देखिएको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति परिवर्तन भएसँगै अमेरिकाको युक्रेन र रुसलाई हेर्ने दृष्टिकोण मात्र होइन, शत्रु र मित्र राष्ट्रको परिभाषासमेत फेरिएको छ। लामो समयदेखि कट्टर शत्रुतापूर्ण सम्बन्ध रहेका अमेरिका र रुस एकअर्कासँग नजिकिएका छन्, भने युक्रेन—जसलाई अमेरिका नै रुसविरुद्धको युद्धमा अगाडि सारेर लडाइँमा होमिएको थियो—त्यसैमाथिबाट अमेरिकाले आफ्नो हात झिक्दै आफूलाई उत्तर कोरियाको पंक्तिमा उभ्याएको छ ।
युद्ध सुरु भएपछि अमेरिका युक्रेनलाई सैन्य, आर्थिक, कूटनीतिक रूपमा साथ दिँदै आएको थियो। आधुनिक हतियार, युद्धक विमान, गोला–बारुददेखि ठूलो मात्रामा आर्थिक सहयोग अमेरिका गर्दै आइरहेको थियो। तर, समयक्रमसँगै अमेरिकी नीतिमा ठूलो परिवर्तन आएको छ।
ट्रम्प प्रशासनले रुससँग मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध सुधार्ने संकेत दिएको छ भने युक्रेनमाथि अब सीमित सहयोग मात्रै दिने देखिएको छ। अमेरिकाले सुरुमा युक्रेनलाई “रुसविरुद्ध लड्नका लागि पर्याप्त शक्ति छ“ भनेर प्रोत्साहित गर्यो।
उसले रुसको सैन्य आक्रमणलाई परास्त गर्न सक्छ भन्ने मानसिकता तयार गरायो। तर, जब युक्रेनलाई पूर्ण समर्थन आवश्यक पर्न थाल्यो, अमेरिका पछि हट्न थाल्यो। अब अमेरिका आफैंले युद्धको शुरुवात गराएर त्यसको भार बोक्न अस्वीकार गरिरहेको छ ।
संयुक्त राष्ट्रसंघ महासभाले युद्ध समाप्ति र शान्तिपूर्ण समाधान खोज्न आह्वान गर्दै प्रस्ताव पारित गरेको थियो, जसलाई ९३ सदस्य राष्ट्रहरूले समर्थन गरे। यस प्रस्तावको विपक्षमा १८ राष्ट्रहरूले मतदान गरे भने ६५ राष्ट्रहरूले तटस्थ रहनु उचित ठाने।
वासिङ्टनले यो मतदानमा रसिया, उत्तर कोरिया, सुडानलगायतका राष्ट्रहरूको साथ दिएको थियो। पारित प्रस्तावले युद्धलाई कम गर्न, शत्रुता अन्त्य गर्न, नागरिक जनतामाथिको असर घटाउन र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनअनुसार समाधान खोज्न आह्वान गरेको छ।
यो प्रस्ताव युक्रेनका लागि जित भए पनि उसको घट्दो अन्तर्राष्ट्रिय समर्थनलाई पनि देखाउँछ। अघिल्लो वर्षहरूमै तुलना गर्दा यस पटक युक्रेनलाई कम समर्थन प्राप्त भएको छ। यसबीच, अमेरिकाले पनि एउटा फरक प्रस्ताव अघि सारेको थियो, जसलाई संयुक्त राष्ट्रसंघमा रुसी राजदूतले ’सही दिशा तर्फको एउटा कदम’ भनेका थिए। तर, अमेरिकाका युरोपेली सहयोगी राष्ट्रहरू – फ्रान्स, बेलायत लगायतका देशहरूले अमेरिकी प्रस्तावमा परिवर्तनको माग गर्दै यसको समर्थन गर्न अस्वीकार गरे।
अमेरिकाले प्रस्तावमा यूक्रेनको क्षेत्रीय अखण्डताको प्रतिवद्धता हटाएपछि युरोपेली राष्ट्रहरूले दबाब दिँदै यसलाई पुनः संशोधन गर्न आग्रह गरे। अन्ततः, अमेरिकाले आफ्नो नै प्रस्तावमा मतदान गर्न अस्वीकार गर्यो, जसलाई संयुक्त राष्ट्रसंघ महासभाले पारित गर्यो।
अमेरिकाले संयुक्त राष्ट्रसंघमा युक्रेनविरुद्ध मतदान गर्नु एउटा ठूलो संकेत हो। यसले अमेरिकाले अब युक्रेनलाई पहिलो प्राथमिकतामा नराख्ने स्पष्ट देखाउँछ। रुसविरुद्ध कडा प्रतिबन्ध लगाउने, युक्रेनलाई हरसम्भव सहयोग पुर्याउने, नेटोमार्फत रुसमाथि दबाब बढाउने रणनीति लिएको अमेरिका अहिले युक्रेनलाई विस्तारै एक्लै छोड्दैछ।
युद्धमा अमेरिका आफैं नरहे पनि उसले युक्रेनलाई प्रयोग गरेर रसियालाई कमजोर बनाउने रणनीति लिएको थियो। तर, अहिले अमेरिकाले आफूलाई सुरक्षित राख्दै युक्रेनलाई संकटको बीचमा छोड्ने रणनीति अपनाइरहेको देखिन्छ।
युक्रेनलाई पहिले अगाडि धकेल्ने, त्यसपछि पछि हटेर हेर्ने नीति अमेरिकी विदेश नीतिको खास विशेषता बनिरहेको छ। यसरी हेर्दा, आजको परिवेशमा अमेरिकाले युक्रेनलाई मात्रै होइन, सम्पूर्ण विश्वलाई एउटा सन्देश दिएको छ,अमेरिकी हित सर्वोच्च छ, मित्रताको कुनै ग्यारेन्टी छैन् ।
