इजरेललाई जवाफ दिन इरान डराएको हो कि मौका पर्खिएको ?

२ मंसिर, विराटनगर।

इरानको न्यूक्लियर रिसर्च सेन्टरमा भएको भनिएको इजरेली हमलाको खबर जंगलमा लागेको आगोजस्तै गरी फैलिरहेको छ । अझ रोचक त के छ भने यो न्यूक्लियर विकास कार्यक्रम त्यही थियो जसलाई लिएर इरानले प्रतिबन्धको मार झेलिरहेको छ ।

यस्तो मार जुन केहीवर्ष अरु यस्तै चल्यो भने त, देश मागी चलाउनु पर्ने पाकिस्तानको जस्तै हालत इरानको पनि हुन सक्छ । यो न्यूक्लियर पावर बन्ने जिदकै कारण अमेरिकालाई इरानविरुद्ध उभ्याइदिएको छ ।

अनि यसैका कारण यदी इजरायल र इरानबीच सिधा युद्ध सुरु भयो भने सो युद्ध परमाणु युद्धमा बदलिने आशंका पनि गरिएको छ । यी न्यूक्लियर ठेगानाहरु नै त हुन्, जसलाई लिएर अमेरिका, इजरायलले अहिलेसम्म भन्दै आएका छन् कि उनीहरुले इरानका यी सेन्टरहरुलाई टारगेट गरेका छैनन ।

तर अहिले भने वास्तविक कुराहरु बाहिर आउन थालेको छ । खासमा इजरायलले इरानको परमाणु केन्द्र नै ध्वस्त बनाएको खबरहरु आएका छन् । तेहरान नजिकै पारचिनमा रहेको सीक्रेट न्यूक्लियर रिसर्च फ्यासिलिटीलाई इजरायलले नष्ट गरिदिएपछि यसले इरानलाई ठूलो घाटा लागेको छ ।

सो हमलाले विस्फोटहरुलाई आकार दिने र परीक्षण गर्नकालागि आवस्यक जटिल उपकरणहरु नाश भएको छ, जुन न्यूक्लियर चेन रिएक्शन शुरू गर्नका लागि महत्वपूर्ण हुन्छ । अमेरिकी र इजरायली अधिकारीहरुको दाबी अनुसार गएको एक वर्षमा इरानले परमाणु हतियारहरु सम्बन्धित रिसर्च पुनः सुरु गरेको छ ।

इजरायली अधिकारीहरुको दाबी छ कि यदी इरानले परमाणु हतियार विकसित गर्ने निर्णय लियो भने अब उसले नष्ट भएका उपकरणहरुलाई बदल्नु पर्छ । मतलब इजरायलले इरानको न्यूक्लियर फ्यासिलिटीमा हमला गरेर उसलाई परमाणु रूपले कमजोर बनाइदिएको छ ।

जुन उपकरणहरु नष्ट भएका छन् अब त्यो बिना इरान फस्ने देखिन्छ ।इजरायलले इरानको जुन पारचिन सैनिक परिसरलाई निशाना बनायो, त्यहाँभित्र नै तालेघन २ न्यूक्लियर फ्यासिलिटी थियो। यसको उपयोग २००३ भन्दा अघि परमाणु उपकरणका लागि विस्फोटकहरुको परीक्षणका लागि हुने गरेको थियो ।

इरानले २००३ मा सैन्य परमाणु कार्यक्रमलाई रोकिदिएको थियो, त्यसपछि नै उपकरणहरु साइटमा राखिएको थियो । एक अक्टूबरको इरानको हमलाको जवाफमा इजरायली सेनाले २६ अक्टुबरमा इरानमा हवाई हमला गर्दा इरानले भारी नोक्सानी उठाएको हो ।

जसमा उसका चार सैनिकसहित अन्तरिक्ष केन्द्र नै ध्वस्त भएका हुन् भने मिसाइल निर्माण एकाइहरुमा पनि क्षति पुगेको हो । सुप्रीम लीडर अली खामेनेई त्यतिबेला देखि अहिलेसम्म नै मनभित्र आगो बलिरहेपनि बाहिर शितलता नै देखाएका छन् । तर के इरान सधै चुप लागेर बस्छ ? यो प्रश्नको जवाफ जान्नु निकै आवस्यक छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय परमाणु ऊर्जा एजेन्सी अर्थात आईएईए का प्रमुख राफेल ग्रोसीले यसैबीच इरानका दुई ठूला परमाणु केन्द्रहरुको भ्रमण गरेका छन् । यो भ्रमण किन भएको हो भने अहिले इरानले ट्रम्पको जितपछि आफूमाथि लागेका प्रतिबन्धहरुलाई खुकुलो पार्नका लागि न्यूक्लियर प्रोग्राममा सम्झौता गर्ने मनसाय व्यक्त गरेको छ ।

सोही कारण राफेल इरानी परमाणु साइटहरुमा पुगेका हुन् । आईएईएले विश्वभरका परमाणु प्रोग्रामहरुमा निगरानी राख्ने गरेको छ । इरानको परमाणु प्रोग्रामलाई लिएर इजरायल, अमेरिकाका साथै कयौं पश्चिमी देशले आपत्ति जनाइरहेका छन् ।

यता डोनाल्ड ट्रम्पको सत्तामा फिर्तीले इरानलाई पनि डर छ कि अमेरिकाले परमाणु प्रोग्रामको आडमा इरानमाथि थप कडा प्रतिबन्धहरु लगाउन सक्छ भन्नेमा उ चिन्तित छ ।ट्रम्पले आफ्नो अघिल्लो कार्यकालका दौरान इरानको यसै न्यूक्लियर प्रोग्राम डीलबाट अमेरिकालाई अलग गरिदिएका थिए ।

र अब इरानको रुझानले पनि उ बदलिको देखाउँछ । कारण स्पष्ट नै छ ट्रम्प सत्तामा आउने वाला छन् । यो त्यही इरान हो जसले मात्रै एक वर्ष पहिले आईएईएका निगरानी टीमका लगभग एक–तिहाई सदस्यहरुमाथि प्रतिबन्ध लगाएको थियो ।

सो बेला तेहरानले अनुगमन कर्ताहरुलाई चरमपंथी भनेको थियो, जसले इरान र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायका बीच उसको परमाणु गतिविधिहरुलाई लिएर तनाव थप बढाएको थियो । अब त्यही इरानले ट्रम्पको फिर्तीअघि नै सहयोगको इच्छा व्यक्त गरिरहेको छ ।

यद्यपि, इरानले वर्षौदेखि मेहनत गर्दै परमाणु बम बनाउनका लािग जुटाएका संसाधनहरुलाई सजिलै किनारा लगाइहाल्ला भन्ने चाँही विश्वास गरिहाल्ने अवस्था छैन । किनभने यो परमाणु शक्ति भएको इरानका लागि घमण्ड गर्ने कुरा पनि हो र साथै यो नै उसको पश्चिम एशियामामा बादशाह हुने चाहानाको बाटोमा टर्निंग पोइंट पनि हो ।

यस्तोमा फेरि पनि प्रश्न उठ्छ, इजरायलले इरानको न्यूक्लियर ठेगानामा जुन हमला गरेको छ त्यसको अब इरानले बदला कसरी लिन्छ ? २६ अक्टूबरमा जब इजरायलले १०० लडाकू विमानहरुले इरानमा हमला गर्दा सुप्रीम लीडर अली खामेनेईले सेनालाई इजरायलमा हमला गर्ने तयारी थाल्न लगत्तै आदेश लगत्तै दिएका थिए ।

तर दिन, हप्ता वित्दै अब त महिना पनि पुरा हुन लागेको छ । यस्तोमा विश्लेषहरु के भन्छन्, भने इरानले इजरायलमा हमलाका लागि या त हिम्मत जुटाउन सकिरहेको छैन या त कुनै उपयुक्त मौका पर्खिरहेको छ । तपाइँलाई चाँही यसबारे के लाग्छ ? आफ्ना टिप्पणी अवस्य ब्यक्त गर्नुहोला ।

ताजा खबरका लागि नेपाल टाइम्स्को अनलाइन पोर्टल डब्लु डब्लु डब्लु डट नेपाल टाइम्स् डट नेटमा गएर हेर्न सक्नु हुनेछ । यसैगरि हाम्रो युट्युव च्यानल र फेसबुक पेज पनि अवस्य भिजिट गर्नुहोला । तपाईले गर्नु भएको लाइक, कमेन्ट, सेयर र सब्क्राइबका लागि धेरै धन्यवाद । नेपाल टाइम्स् हेर्दै गर्नुहोला नमस्कार ।