२३ असोज , काठमाण्डौ ।
२ वर्षदेखि जारी गाजामा इजरेल र हमासबीचको युद्ध अन्त्यका लागि ऐतिहासिक शान्ति सम्झौता भएको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इजरायल र हमास दुवैले गाजा शान्ति योजनामा हस्ताक्षर गरेको घोषणा गरेका छन्।
यसको अर्थ सबै बन्धकहरूलाई चाँडै रिहा गरिनेछ, र इजरायलले सहमति भएको रेखामा आफ्ना सेनाहरू फिर्ता बोलाउनेछ, जुन बलियो र शान्तिको दिशामा पहिलो कदम हुनेछ।
इजरायल र हमासबीच ट्रम्पको यो योजनामा सहमति हालै इजिप्टमा भएको बैठकमा भएको थियो। यद्यपि, यस योजनालाई लिएर अझै धेरै अनिश्चितताहरू छन्, जसमा हमासको निशस्त्रीकरण प्रमुख छ।
यो सम्झौतासँगै हमासको नियन्त्रणमा रहेका ४८ बन्धक रिहा हुनेछने । जसमा २० जना जिवितै रहेको अनुमान छ। ट्रम्पले ट्रुथ सोशलमा लेखेका छन्, “इजरायल र हमास दुवैले हाम्रो शान्ति योजनाको पहिलो चरणमा हस्ताक्षर गरेको घोषणा गर्न पाउँदा मलाई धेरै गर्व छ। यसको अर्थ सबै बन्धकहरूलाई चाँडै रिहा गरिनेछ, र इजरायलले आफ्ना सैनिकहरूलाई निश्चित सीमासम्म फिर्ता बोलाउनेछ, जुन बलियो, स्थायी र शाश्वत शान्तिको दिशामा पहिलो कदम हुनेछ। सबै पक्षहरूसँग निष्पक्ष व्यवहार गरिनेछ! यो अरब र मुस्लिम संसार, इजरायल, वरपरका सबै देशहरू र संयुक्त राज्य अमेरिकाका लागि एक महान दिन हो, र हामी कतार, इजिप्ट र टर्कीएका मध्यस्थकर्ताहरूलाई धन्यवाद दिन्छौं, जसले यो ऐतिहासिक र अभूतपूर्व घटनालाई सम्भव बनाउन हामीसँग काम गरे। धन्य हुन् शान्तिका दूतहरू!“
मंगलबार नै इजिप्टको एक शहरमा इजरायल र हमासबीच शान्ति वार्ता भएको थियो। लाल सागरको शर्म अल शेख रिसोर्टमा भएको यो अप्रत्यक्ष वार्तामा दुवै पक्षले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको गाजा शान्ति योजनाबारे छलफल गरेका थिए।
धेरै घण्टाको कुराकानीपछि, छलफलको जानकारी राख्ने इजिप्टका एक अधिकारीले बताए कि दुवै पक्ष पहिलो चरणका धेरैजसो शर्तहरूमा सहमत भएका छन्, जसमा बन्धकहरूको रिहाइ र युद्धविराम समावेश छ।
यो सम्झौता अनुरुप आइतबारसम्म हमासको नियन्त्रणमा रहेका बन्धकहरु रिहा हुने भएका छन् । ट्रम्पको शान्ति योजनामा धेरै अनिश्चितताहरू छन्, जसमा हमासको निशस्त्रीकरणको माग र गाजाको भविष्यको शासनको माग समावेश छ।
इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूले लामो समयदेखि भन्दै आएका छन् कि हमासले आत्मसमर्पण र निशस्त्रीकरण गर्नुपर्छ, तर हमासले अहिलेसम्म यसमा कुनै टिप्पणी गरेको छैन कि उसले त्यसो गर्न तयार हुनेछ वा छैन।
यस योजनामा हमासको निशस्त्रीकरणपछि इजरायलद्वारा गाजाबाट आफ्ना सैनिकहरूलाई फिर्ता बोलाइने र एक अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा बलको स्थापनाको परिकल्पना गरिएको छ। यसपछि, यस क्षेत्रलाई अन्तर्राष्ट्रिय शासनको अधीनमा राखिनेछ, जसको रेखदेख ट्रम्प र बेलायतका पूर्व प्रधानमन्त्री टोनी ब्लेयरले गर्नेछन्।
यो युद्ध ७ अक्टोबर २०२३ मा सुरु भयो, जब हमासको नेतृत्वमा रहेका चरमपन्थीहरूले दक्षिणी इजरायलमा आक्रमण गरे र लगभग १,२०० मानिसहरू, जसमा धेरैजसो नागरिक थिए को हत्या गरेर २५१ जनाको अपहरण गरे।
यो आक्रमणमा १० नेपाली विद्यार्थी पनि मारिएका थिए भने एक नेपाली विपिन जोशी बन्धक बनााइएका छन् । उनको बुधबारराति मात्रै २०२३ को नयाँ भिडियो सार्वजनिक भएको छ । यसका आधारमा पनि उनी जिवितै रहेको अनुमान छ ।
अक्टोबर ७, २०२३ मा हमासको हमलाले इजरायललाई स्तब्ध पारेको थियो। यस हमलापछि इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूले हमासको नामोनिशान मेटाउने कसम खाँदै गाजामा सैन्य अभियान सुरु गरेका थिए।
विगत दुई वर्षको युद्धमा हालसम्म ६७ हजार मानिसको ज्यान गइसकेको छ र पूरै गाजा पट्टी भग्नावशेषको थुप्रोमा परिणत भएको छ। एक अनुमानअनुसार, गाजामा अब ५ करोड टनभन्दा बढी भग्नावशेष भरिएको छ। इजरायलले हमासको हमलापछि अक्टोबर २०२३ मा ’अपरेसन स्वड्र्स अफ आइरन’ सुरु गरेको थियो। सुरुमा
इजरायलले गाजा पट्टीमा फाइटर जेटबाट भीषण बमबारी ग¥यो। इजरायलले हमासको अड्डा मानिने हरेक भवनमा बम बर्सायो। बमबारीमा आधाभन्दा बढी गाजा ध्वस्त पारेपछि जनवरी २०२४ मा इजरायलले हमासमा जमीनी अभियान सुरु ग¥यो।
इजरायली ट्याङ्कहरू तीव्र गतिमा बमका गोलाहरू बर्साउँदै गाजामा प्रवेश गरे। इजरायली ट्याङ्कहरू जबालिया शरणार्थी शिविरसम्म पुगे। युद्ध चल्दै जाँदा इजरायलले हमासका धेरैजसो शीर्ष नेतृत्वको ज्यान लियो ।
जुलाई २०२४ मा इजरायलले हमासको राजनीतिक शाखाका नेता इस्माइल हानियालाई इरानमा हत्या ग¥यो। इजरायलको भीषण हमलाको मूल्य गाजाका सामान्य मानिसहरूले चुकाएका छन्।
६७ हजारभन्दा बढी प्यालेस्टाइनी मारिएका छन्, जसमा आधाभन्दा बढी महिला र बालबालिका छन्। अस्पताल, विद्यालय र आवासीय क्षेत्रका भग्नावशेषमा अब जीवनका निशानहरू खोज्न गाह्रो छ।
इजरायलको भारी कारबाहीपछि पनि हमास समाप्त भएको छैन। हमासले आफ्नो रणनीति परिवर्तन गरेको छ। हमास अब छापामार युद्धको शैलीमा लडिरहेको छ। उनीहरू लुकेर हमला गर्छन्, विस्फोटक पदार्थको जाल बिछाउँछन् र त्यसपछि गायब हुन्छन्।
अमेरिकी थिंक ट्याङ्कका अनुसार, अहिले पनि लगभग १० हजार देखि १२ हजार हमास लडाकुहरू सक्रिय छन्, जसले दक्षिणी गाजामा इजरायली सैनिकहरूमाथि साना–साना हमला गरिरहेका छन्।
उनीहरूको कमान्ड अब विकेन्द्रीकृत भइसकेको छ, अर्थात् अब कुनै एक नेताको सट्टा धेरै साना–साना स्थानीय कमान्डरहरू आफ्ना–आफ्ना टोलीहरूसँग काम गर्छन्।
हमासले यस अवधिमा इजरायलविरुद्ध नयाँ भर्ती अभियानहरू पनि चलाएको छ।
समाचार एजेन्सी रोयटर्सको जनवरी २०२५ को रिपोर्टअनुसार, हमासले अक्टोबर २०२३ पछि १५ हजारसम्म नयाँ सदस्यहरू भर्ती गरेको छ। यद्यपि अब हमासका रकेट हमलाहरूको संख्या घटेको छ, तर साना स्तरमा उनीहरूका हमलाहरू अझै पनि लगातार जारी छन्।
अर्थात्, हमास अब जान्दछ कि ऊ सीधा लडाइँमा इजरायलसँग जित्न सक्दैन, त्यसैले ऊ गुप्त रहेर युद्ध लडिरहेको छ। यस्तो अवस्थामा आज युद्धअन्त्यका लागि ऐतिहासिक शान्ति सम्झौता भएको छ ।
संयुक्त राष्ट्रद्वारा नियुक्त विशेषज्ञहरू सहित, अन्य विशेषज्ञहरूले भनेका छन् कि गाजा पट्टीमा इजरायलको आक्रमण नरसंहार बराबर छ। यद्यपि, यस आरोपलाई इजरायलले खण्डन गर्दै आएको छ ।
