काठमाडौं,माघ ४
भारतीय सामुन्द्रिक बन्दरगाहबाट नेपाली बोर्डरसम्म पानीजहाज ल्याउने सन्दर्भमा छलफल र सम्झौता गर्नका लागि पानीजहाज सम्बन्धी भारतीय विज्ञ प्राविधिक टोली नेपाल आउने भएको छ ।
सरकारले गत जेठमा गठन गरेको पानीजहाज सञ्चालन सम्बन्धी प्रारम्भिक अध्ययन गर्न बनेको समितिले सरकारलाई बुझाएको सुझाव बमोजिम ‘नेपाल पानीजहाज कार्यालय’ स्थापना भएसँगै कार्यालयले भारतीय पक्षसँग आवश्यक छलफल र सम्झौता गर्ने समितिका संयोजक माधव वेलबासेले बताए ।
मन्त्रीपरिषद्को पुस २९ गते बसेको बैठकले इन्जिनियरिङतर्फका प्राविधिक सहसचिवको नेतृत्वसहित १६ जनाको दरबन्दी रहनेगरी उक्त कार्यालय गठन गर्ने निर्णय गरेको थियो । सरकारले कार्यालयमा रहने कर्मचारीहरु नियुक्त गरि कार्यालयलाई पूर्णता दिएसँगै भारतीय पक्षसँग सम्झौता गर्ने प्रक्रिया अघि बढ्ने बताइएको छ ।
उर्जा जलस्रोत तथा सिँचाई मन्त्रालयका सहसचिव समेत रहेका समितिका संयोजक वेलबासेले सरकारले उक्त कार्यालय गठन गर्ने कदम नेपालमा पानीजहाज सञ्चालनको लागि कोशेढुङ्गा भएको बताए । ‘पानीजहाज कार्यालय गठन गर्ने सरकारको यो कदम पानीजहाज सञ्चालनको लागि कोशेढुङ्गा सावित हुनेछ, कार्यालयले पूर्णता पाएसँगै भारतीय प्राविधिक टोली द्धिपक्षीय वार्ताका लागि काठमाडौं आउँछन्, उनीहरु मार्चमा आउने निश्चित जस्तै भइसकेको छ ।’ उनले भने ।
गत जेठमा गठन भएको बेलबासे नेतृत्वको ६ सलस्यीय समितिले कोशी, गण्डकी, कर्णाली लगायत भारततर्फ बग्ने ठूला नदीहरुमा पानीको बहाव, नदीको चौडाई र अन्य भौतिक अवस्थाको अध्ययन गरेको थियो । भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालय, परराष्ट्र मन्त्रालय, वाणिज्य तथा आपुर्ति मन्त्रालय तथा उर्जा जलस्रोत तथा सिँचाई मन्त्रालय समेतका प्रतिनिधि रहेको उक्त समितिले भारतीय पक्षको सहयोग समेतमा गरेको अध्ययन गरेकाे थियो ।
उक्त अध्ययनले कोशी नदीमा नेपालको सिमानाबाट २४० किलोमिटर र गण्डकीमा ३७५ किलोमिटरमा नेपालले समुद्र भेट्टाउने देखाएको छ । समितिले ३ मिटर गहिराई र ६० मिटर चौडाई भएको नदीमा १५ सय मेट्रिकटन क्षमता भएको जहाज ओहोरदोहोर गर्नसक्ने निष्कर्ष समेत निकालेको छ । भारत समेत नेपाललाई इनल्यान्ड वाटरवे सेवा दिनका लागि तयार छ ।
नदीहरुमार्फत् पानीजहाज सञ्चालन गरेमा हाल कोलकत्ताबाट नेपाली बोर्डरसम्मको ढुवानी खर्च ७० प्रतिशत भन्दा बढीले घट्ने प्रक्षेपण गरिएको छ । हाल त्यस्तो ढुवानी खर्च प्रतिकेजी ४ रुपैंया ३० पैसा लाग्ने गरेको छ । पानीजहाजबाट आउँदा सो खर्च १ रुपैंया ७० पैसा पर्ने प्रक्षेपण गरिएको छ ।
नेपालले जस्तै भारतले पनि यस्तै किसिमको इनल्यान्ड वाटरवे सेवा सञ्चालन गर्न लागेको छ । उसले सामुन्द्रिक बन्दरगाहदेखि कालुघाटसम्म त्यस्तो सेवा सञ्चालन गर्ने तयारी गरेको जनाएको छ । उक्त क्षेत्रमा उसले २ हजार मेट्रिकटनसम्मको क्षमता भएको जहाज सञ्चालन गर्ने प्रक्रिया अघि बढाएको छ ।(विकास न्युजबाट)
