१७ चैत , काठमाण्डौ।
चैत १५ को काठमाडौं तीनकुनेको राजा फर्काउने भनिएको राजावादीहरुको अराजक आन्दोलनका क्रममा प्रदूषण गरिएको भन्दै काठमाडौं महानगरले पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाहलाई गरिएको जरिवाना तोकेको पत्र निर्मल निवासले फर्काइदिएको छ ।
शुक्रबार राजावादी आन्दोलनको क्रममा तीनकुने, कोटेश्वर, सिनामंगल, बालकुमारी क्षेत्रमा जथाभावी फोहोर गरी वातावरण प्रदूषण गरेको, सार्वजनिक सम्पत्ति तोडफोड गरेकोमा काठमाडौं महानगरपालिकाले पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाहलाई ७ लाख ९३ हजार जरिवाना तोकेको छ ।
उक्त पत्र लिएर आइतबार महानगर प्रहरीको टोली निर्मल निवास पुगेको थियो । तर, उनीहरूलाई त्यहाँका सुरक्षाकर्मी र कर्मचारीलाई गेटबाटै फर्काइदिएका छन् । ज्ञानेन्द्रकै निर्देशनमा राजावादी प्रदर्शन भएको भन्दै महानगरको क्षेत्राधिकारभित्रका सार्वजनिक सम्पत्तिमा तोडफोड गरेको र फोहोरमैला गरेको भन्दै महागरले जरिवाना तिर्न भनेको छ ।
शुक्रबार उनको समर्थनका नाममा काठमाडौं महानगरपालिका क्षेत्रभित्रका तीनकुने–कोटेश्वर क्षेत्रमा विध्वंस मच्चाएपछि महानगरले ज्ञानेन्द्रलाई जरिवाना तिर्न आठवटा पत्र काटेको छ । महानगरपालिकाले शनिबार बिहान शहरी योजना आयोग, शहरी व्यवस्थापन विभाग, महानगर प्रहरी बलसहितको टोली बनाएर अध्ययन गरेको थियो ।
ज्ञानेन्द्रकै निर्देशनमा राजावादी प्रदर्शन भएको भन्दै महानगरको क्षेत्राधिकारभित्रका सार्वजनिक सम्पत्तिमा तोडफोड गरेको र फोहोरमैला गरेको भन्दै महागरले जरिवाना तिर्न भनेको छ ।
ज्ञानेन्द्रका समर्थकले लगाएको आगो निभाउन पुगेको महानगरको दमकलमा तोडफोड भएको थियो भने आइल्यान्ड र रेलिङहरूमा समेत तोडफोड र क्षति पुगेको थियो । मेयर बालेन शाहको सचिवालयले समग्र क्षतिको मूल्याकंन सरकारको छानबिन समितिले गर्ने भएपनि महानगरले आफ्नो क्षेत्राधिकारभत्रिको काम गरेको जनाएको छ ।
महानगरले कोटेश्वरको सडक तथा सडकपेटीमा जथाभावी फोहोर गरेको शीर्षकमा १ लाख, महादेवस्थानको सडक तथा सडकपेटीमा जथाभावी फोहोर गरेकोमा १ लाख, तीनकुनेको सडक तथा सडकपेटीमा जथाभावी फोहोर गरेकोमा १ लाख, जडीबुटीको सडक तथा सडकपेटीमा जथाभावी फोहोर गरेकोमा १ लाख, बालकुमारीको सडक तथा सडकपेटीमा जथाभावी फोहोर गरेकोमा १ लाख, सिनामंगलको सडक तथा सडकपेटीमा जथाभावी फोहोर गरेकोमा १ लाख जरिवाना तोकेको छ ।
यस्तै, दमकल तोडफोड गरेको १ लाख ३० हजार र तीनकुनेमा रुख, बिरुवा, रेलिङ तोडफोडमा ६३ हजार रुपैयाँ जरिवाना तोकेको छ । यसअघि गएको फागुन २५ गते पूर्वराजाको स्वागतमा आयोजना गरिएको कार्यक्रममा समेत फोहोर गरिएको भन्दै महानगरल राप्रपालाई १ लाख जरिवाना तोकेको थियो ।
जुन जरिवाना पार्टीका प्रमुख सचेतक ज्ञानेन्द्र शाहीले बुझाएका थिए । त्यसअघि नेकपा एमालेले समेत काठमाडौमा आयोजना गरेको विरोध सभामा वातावरण प्रदूषण गरेको भन्दै महानगरले १ लाख जरिवानाको पत्र काटेको थियो । तर एमालेले अहिलेसम्म उक्त जरिवाना बुझाएको छैन् ।
एमालेले यो कदमलाई बालेनको उदन्डताका रुपमा टिप्पणी गरेको छ । तर अहिले ज्ञानेन्द्र शाहलाई जरिवना पत्र काटिएको विषयमा भने एमाले नेताहरुले खुशी ब्यक्त गरेका छन्।
बालेनलाई केहीले राजावादी भन्ने आरोप समेत लगाउने गरेको देखिन्छ ।
यस्तोमा निर्मल निवासमा बालेनले गोप्य भेट गरेको दाबी समेत गरिएको छ । तर, बालेनले तोकेको जरिवानाले चर्चा भने अनेक किसिमले गर्न थालिएको छ । बालेनले काटेको यो पत्रलाई लिएर राप्रपा नेताहरुले भने असन्तुष्टि जनाएका छन् ।
राप्रपाका नेता तथा पूर्वमन्त्री डा. प्रकाशचन्द्र लोहनीले बालेन शाह सस्तो लोकप्रियताको दौडमा रहेको टिप्पणी गरेका छन् । जरिवानाको पत्र काटेकोमा असन्तुष्टि जनाउँदै डा. लोहनीले कुन कानूनअन्तर्गत जरिवानाको पत्र पठाइएको भन्ने प्रश्न गरेका छन् ।
राजसंस्था पुनःस्थापना आन्दोलनका एक नेता डा. लोहनीले सात बुँदे वक्तव्यमार्फत मेयर बालने शाहसँग जवाफ मागेका छन् । आफूहरू अहिलेसम्म बालेनका हितैसी रहेको भन्दै विना प्रसंग र आयोजक नै नरहेका व्यक्तिसँग जरिवाना मागिनुले सस्तो लोकप्रियताको दौडमा रहेको बुझिने बताएका हुन् ।
उनले बालेनलाई ७ प्रश्न गरेका छन् । जसमा उनले लेखेका छन् ।
१) चैत्र १५ गतेको राजनैतिक कार्यक्रममा दुई पक्ष थिए । एउटा कार्यक्रम गर्ने पक्ष र अर्को कार्यक्रम गर्न स्वकृति दिने पक्ष अर्थात नेपाल सरकार ।
(२) कार्यक्रम सुरु भएर मञ्चमा बोल्नु अगाडि नेपाल सरकारकों तर्फबाट मकै पड्केको जस्तो गरी मञ्चमा अश्रुग्यास प्रहार भयो।म स्वयं बोल्नेप्रयास गर्दै थिए अश्रुग्यास प्रहार वाट आखा नदेख्ने र स्वास फेर्न पनि गाह्रो अवस्थामा पुगे ।
(३) ठूलो भीडको बिचमा, आफैँले भाषण गर्न स्वीकृति दिएको सभामा र भाषण गर्ने मञ्चमा समेत अश्रुग्यास प्रहार गर्नु कुन नियम, कानून र प्रोटोकलले जायज छ ?
यस्को दोषी को हो ?
४) अश्रुग्यास प्रहारबाट भिड आक्रोशित भएर तितर–बितर भयो । आफूले स्वीकृति दिएर स्वभावतः भइरहेको भाषण र आमसभालाई नेपाल सरकार स्वयंले भाँड्यो र आतङ्कको स्थिति सिर्जना गयो । यो तथ्यलाई बालेनजीले कसरी हेर्नुभएको छ ?
५) यसपछिको आक्रोसित भिड र प्रहरीबीच द्वन्द्व र नोक्सानसमेत भयो ।
६) माथि १ देखि ५ सम्मको घटनामा बालेनको नजरमा राजा ज्ञानेन्द्र शाह कसरी र किन जोडिन पुग्नुभयो ।
७) कानूनबमोजिम यो सब घटनामा स्वीकृति लिने र दिने पक्ष हुँदाहुँदै सबै तथ्य बिर्सिएर राजा ज्ञानेन्द्र शाहलाई जरिवाना भन्ने पत्र पठाउन नेपालको कुन कानून र मान्यताले दिन्छ ?
बालेनजीले जनतालाई राम्रोसँग बताउनुप¥यो ।
अन्यथा यो पत्राचारलाई सस्तो लोकप्रियताको दौडमात्र रहेको बुझ्नुपर्ने भएको छ । महानगरका कानुनी सल्लाहरका अधिवक्ता ओम प्रकाश अर्यालका अनुसार पत्र बुझ्न नमान्दा महानगरसंग पत्रीकामा सूचना निकाल्ने, हुलाक मार्फत चिठी पठाउन पनि सकिने उपाय रहेकोमा हुलाकमार्फत पत्र पठाइएको हो ।
‘सिधै पत्र बुझ्न नपाए अन्य वैकिल्पक प्रक्रिया पनि अवलम्बन गर्ने अभ्यास छ । त्यति हुँदा पनि उठेन भने आर्थिक कार्यविधि तथा वित्तीय उत्तरदायित्व ऐन २०७६ अनुसार उठाउन सकिन्छ,’ उनले भनेका छन् । ऐनको दफा ४९ अनुसार केन्द्रीय तहसिलको कार्यालयले लगत कायम गरेर असुल उपर गर्न सक्ने व्यवस्था रहेको छ ।
