११ चैत, एजेन्सी ।
युक्रेन–रूस युद्धको समसामयिक घटनाक्रमले अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीति र सैन्य रणनीतिको नयाँ स्वरूप देखाएको छ। बेलायती प्रधानमन्त्री केयर स्टारमरले युद्धविराम गराउन बहुपक्षीय अन्तर्राष्ट्रिय सेना गठन गर्ने प्रस्ताव अघि सारेका छन् ।
तर, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका विशेष दूत स्टीभ विटकफले यस योजनालाई ठग भन्दै खारेज गरेका छन्। विटकफले बेलायती प्रधानमन्त्री र युरोपेली नेताहरूको दृष्टिकोणलाई सरल सोचको उपज भनेका छन् ।
उनले ट्रम्प समर्थक पत्रकार टकर कार्लसनसँगको अन्तर्वातामा रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनको खुलेर प्रशंसा गर्दै भनेका छन् , म पुटिनलाई नराम्रो मान्दिनँ, उनी धेरै बुद्धिमान छन् । विटकफले आफू युक्रेन युद्धको शान्तिवार्तामा संलग्न रहेको बताए पनि रूसले कब्जा गरेका क्षेत्रहरूको स्पष्ट रुपमा उल्लेख गर्न सकेनन् ।
उनले भनेका छन्, त्यहाँ चार क्षेत्रहरू छन् – डोनबास, क्रिमिया अनि अरू दुई, जसको नाम मलाई याद छैन। युक्रेन युद्धलाई लिएर बेलायतले छुट्टै सैनिक बटालियन निर्माण गर्ने तयारी गरिरहेको छ, जसमा ५ सय नेपाली गोर्खा सैनिक समावेश गरिने योजना छ ।
ब्रिटिश सरकारले हाल तोप प्रहारमा विशेषज्ञ सैनिकहरूका लागि नयाँ रेजिमेन्ट निर्माण गरिरहेको छ। यो परम्परागत ब्रिटिश सेनाको इन्फ्यान्ट्री भूमिकाबाट भिन्न हुनेछ। बेलायती रक्षा मन्त्री जोन हीलीले अनुमोदन गरेको यो सैन्य दस्तामा निगरानी, गुप्तचर जानकारी सङ्कलन, लक्ष्य पहिचान र टोही भूमिकामा खटिने सैनिक रहनेछन् ।
विशेषज्ञहरूको अनुसार, गोर्खा सैनिकहरूको यो विशेष टुकडी युद्धविरामपछि मात्र युक्रेनमा परिचालन गरिनेछ। बेलायती सेनाले युद्ध–कौशलका लागि प्रसिद्ध गोर्खा सैनिकहरूलाई परम्परागत इन्फ्यान्ट्रीबाट निकालेर आर्टिलरी रेजिमेन्टमा रूपान्तरण गर्दैछ।
गोर्खा आर्टिलरी युनिट जेभलिनजस्ता सतह–देखि–हावा मिसाइल प्रणालीबाट सुसज्जित हुनेछ। यसले बेलायती रोयल आर्टिलरीमा देखिएको ७०० सैनिक अभावलाई पूर्ति गर्ने विश्वास गरिएको छ।
युरोपेली नेताहरू हालै पेरिसमा भेला भई युद्धपछिको युक्रेन स्थायित्वका लागि बल निर्माण पहलमा छलफल गरिसकेका छन् । अमेरिकी सरकारले युक्रेनको सुरक्षाका लागि अमेरिकी सेना प्रत्यक्ष रूपमा परिचालन गर्न नसक्ने स्पष्ट पारिसकेको छ।
फलस्वरूप, युरोपेली मुलुकहरूले छुट्टै सैन्य बल गठन गर्नेबारे रणनीति बनाइरहेका छन् । युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले पनि पटक–पटक युरोपका राष्ट्रहरूलाई छुट्टै फौज निर्माण गर्न आग्रह गर्दै आएका छन् ।
युक्रेनलाई आर्थिक र सैन्य सहायता दिँदै आएका युरोपेली मुलुकहरू अब सुरक्षाको प्रत्यक्ष जिम्मेवारी लिन अग्रसर हुँदैछन् । यो रणनीतिक पहलमा फ्रान्स, जर्मनी, बेलायत र अन्य युरोपेली मुलुकहरूको नेतृत्व रहने देखिन्छ।
रूस–युक्रेन युद्धको वर्तमान अवस्थामा शक्ति सन्तुलनको नयाँ समीकरण देखिन थालेको छ। अमेरिका शान्तिवार्ताको नेतृत्व गरिरहेको देखिए पनि प्रत्यक्ष रूपमा सैन्य संलग्नता टार्न चाहन्छ।
युरोपेली राष्ट्रहरू सैन्य बल निर्माण गर्दै युक्रेनको सुरक्षामा मुख्य भूमिका लिन चाहन्छन् । बेलायत गोर्खा सैनिकहरूको प्रयोग गर्दै आफ्ना सैन्य रणनीतिहरू पुनःनिर्माण गर्दैछ। रूस आफ्ना कब्जा गरिएका क्षेत्रहरू जोगाउन प्रतिबद्ध देखिन्छ।
यस सन्दर्भमा, युक्रेन युद्धविरामका लागि हुने वार्ता र सैन्य रणनीतिहरूले निकट भविष्यमा शक्ति सन्तुलनमा प्रभाव पार्ने निश्चित छ। अमेरिका, बेलायत र युरोपेली राष्ट्रहरूको छुट्टाछुट्टै दृष्टिकोणले युक्रेनको भविष्यलाई निर्धारण गर्नेछ।
