२५ पौष ,एजेन्सी ।
नगद संकटको सामना गरिरहेको पाकिस्तान दाताले नपत्याएपछि चरम आर्थिक संकटतर्फ उन्मुख भएको छ । प्रधानमन्त्री शाहबाज सरिफले आफ्ना चिनियाँ समकक्षी ली खछियाङसँग सहयोग खोजिरहेका बेला सेना प्रमुख जनरल असिम मुनीर अहिले साउदी अरब पुगेका छन् ।
तर, आर्थिक अनुशासनहीनता र देशको अस्थिर राजनीतिमा पाकिस्तानको कीर्तिमानका कारण सबैले हात उठाउदै आएका छन् । पाक सरकार वैदेशिक सहायता लिन पूर्ण रूपमा असफल साबित भएको पाकिस्तानी संचारमाध्यामहरुले उल्लेख गरेका छन् । अर्कोतर्फ अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषले पनि पाकिस्तानलाई निराश बनाएको छ ।
हालसम्म पाकिस्तानले अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आईएमएफ)बाट आधा मात्र रकम प्राप्त गरेको छ। पाकिस्तानले आईएमएफबाट बेलआउट प्याकेज पाउन निकै संघर्ष गरिरहेको छ । पाकिस्तानले आईएमएफसँग ६ अर्ब डलर सहयोग मागेको थियो । अहिलेसम्म यस सहायतामा १.१ अर्ब डलर स्वीकृत भएको छैन । यो रकम नोभेम्बरमै प्राप्त हुने थियो ।
शुक्रबार प्रधानमन्त्री शाहबाजले आईएमएफ प्रमुख क्रिस्टिना जियारेगाइभासँग भेट गरे। यस क्रममा शाहबाजले यो सहायता रकम जतिसक्दो चाँडो जारी गर्न माग गरेका थिए । आईएमएफबाट नवौं समीक्षा अझै बाँकी छ र त्यसपछि मात्र पाकिस्तानले मद्दत पाउन सक्छ। यो सहयोगपछि मात्र अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगको बाटो खुल्छ ।
सबैभन्दा ठूलो समस्या पाकिस्तानको ट्र्याक रेकर्ड हो र आईएमएफ यसमा खुसी छैन। आईएमएफबाट ऋणको नयाँ किस्ता रोकिएको छ । संस्थाका अनुसार देशले ऋण लिन आफ्नो तर्फबाट गरेका वाचा पूरा गर्न नसकेको जनाएको छ । संगठनले पाकिस्तानबाट ऊर्जाको मूल्य वृद्धिदेखि नयाँ करहरू र विनिमय दरमा नियन्त्रण गर्ने वाचा चाहेको थियो।
तर पाकिस्तान यसमा असफल भएको छ । शाहबाजले आईएमएफ प्रमुखसँगको भेटमा संगठनको मागमा केही राहत मागेका थिए । उनले बिजुली निकै महँगो भएकाले ऊर्जाको मूल्य बढाउन नसकिने बताएका थिए । पाकिस्तानमा मुद्रास्फीतिले कमर भाँचिरहेको छ। डिसेम्बरमा मुद्रास्फीति २४ दशमलव ५ प्रतिशत पुगेको थियो ।
खाद्यवस्तुको मूल्यवृद्धिका कारण मुद्रास्फीति ह्वात्तै बढेको हो । ग्रामीण भेगमा भने अवस्था झन् नाजुक छ । त्यहाँ मुद्रास्फीति दर २८.८ प्रतिशत रहेको छ भने सहरमा २१.६ प्रतिशत रहेको छ । प्याजको भाउ सहरमा ४१५ प्रतिशत र गाउँमा ४६४ प्रतिशतले बढेको छ । विगत एक वर्षको तुलनामा चियाको मूल्य ६४ प्रतिशत माथि पुगेको छ ।
गहुँ अहिले पाकिस्तानी सर्वसाधारणको पहुँचभन्दा बाहिर छ । एक वर्षमा गहुँको मूल्य ५७ प्रतिशतले बढेको छ भने पीठो ४१ प्रतिशतले महँगो भएको छ । यति मात्र होइन, पाकिस्तानको विदेशी मुद्रा सञ्चिति पनि आठ वर्षयताकै न्यून विन्दुमा पुगेको छ ।
केन्द्रीय बैंकका अनुसार अहिले विदेशी मुद्रा सञ्चिति ५ अर्ब ६ करोड डलरमा रहेको र यो मुलुकका लागि सबैभन्दा गम्भीर अवस्था हो । देशसँग तीन साताको निर्यात मात्र तिर्न पैसा बाँकी छ। यो संकटको बीचमा पाकिस्तानले ८.३ अर्ब डलर बाह्य ऋण तिर्नुपर्ने भएको छ ।
अहिले पाकिस्तानको सारा आशा साउदी अरबमा मात्रै छ । अर्थमन्त्री इशाक दारले आगामी दिनमा साउदी अरबबाट थप ३ अर्ब डलरको राहत प्याकेज पाउने आशा गरेका छन् । साउदी राजा सलमानले पाकिस्तानलाई सहयोग दिने कि नदिने निर्णय गर्नेछन्। पाकिस्तानले विदेशमा केही सम्पत्ति बेचेर पैसा उठाउने आशा गरिरहेको छ।
