२६ मंसिर , काठमाण्डौ ।
देशमा ब्याप्त भ्रष्टाचार र कर वृद्धिविरुद्ध भड्किएका बुल्गेरियाली नागरिकहरूले प्रधानमन्त्री रोसेन जेलियाजकोभलाई राजीनामा दिन बाध्य बनाएका छन् । विशाल प्रदर्शनहरूपछि अन्ततः प्रधानमन्त्री जेलियाजकोभ झुकेका हुन् ।
प्रदर्शनमा उत्रिएका लाखौं मानिसहरूले सडकमा उत्रिए भने संसद भवनमा ‘राजीनामा’ र ‘माफिया आउट’ जस्ता सन्देशहरू लेजरद्वारा प्रवाहित गरेका थिए। लगातारको दबाबबीच प्रधानमन्त्रीले टेलिभिजनमा आफ्नो राजीनामा घोषणा गरेका हुन् ।
संसदमा अविश्वासको प्रस्ताव ल्याउने तयारी भइरहेको बेला उनले राजीनामा दिएका हुन् । सरकारको आर्थिक नीति, लाभांश करमा वृद्धि र भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्न नसक्दा जनता आक्रोशित भएका थिए ।
विपक्षीले सरकारले बढ्दो खर्चको बोझ सिधै नागरिकहरूमाथि थोपर्न खोजेको आरोप लगाएका थिए । बुल्गेरिया जनवरी १ मा यूरोजोनमा सामेल हुन गइरहेको छ तर त्यसअघि नै प्रधानमन्त्रीको राजीनामाले ठूलो राजनीतिक झट्का दिएको छ।
विरोधका कारण सरकारले २०२६ को युरो–बजेट पनि फिर्ता लिनुपरेको छ। बुल्गेरियामा सन् २०२१ पछि ७ वटा चुनाव भइसकेका छन्। प्रधानमन्त्रीको राजीनामासँगै राष्ट्रपति रुमेन रादेवले संसदलाई नयाँ सरकार गठन गर्न निर्देशन दिनेछन्।
यदि दलहरू सहमत भएनन् भने देशलाई आठौं चुनावसम्म सञ्चालन गर्न अन्तरिम सरकार नियुक्त गरिनेछ। प्रदर्शनकारीहरूले सुधारहरू नभए आन्दोलन अझ उग्र हुने चेतावनी दिएका छन् ।
आफ्ना आर्थिक नीतिहरू र भ्रष्टाचार नियन्त्रणमा असफल भएको भन्दै हप्तौँ लामो सडक आन्दोलनपछि, बुल्गेरियाको सरकारले सत्ता सम्हालेको एक वर्ष नपुग्दै राजीनामा दिनुपरेको हो ।
प्रधानमन्त्री रोसेनले संसदमा अविश्वासको प्रस्तावमा मतदान हुनुभन्दा केही मिनेट अघि मात्र एक टेलिभिजन सम्बोधन मार्फत यो निर्णयको घोषणा गरेका हुन्। हाम्रो गठबन्धनको बैठक बस्यो, हामीले वर्तमान परिस्थिति, हामीले सामना गरिरहेका चुनौतीहरू र हामीले जिम्मेवारीपूर्वक गर्नुपर्ने निर्णयहरूबारे छलफल गर्यौं, जिलियाजकोभले सरकार ढल्ने पुष्टि गर्दै भनेका थिए, आजको अविश्वासको प्रस्ताव अघि नै सरकारले राजीनामा दिँदैछ ।
बुल्गेरियाका राष्ट्रप्रमुख राष्ट्रपति रुमेन रादेवले जिलियाजकोभलाई राजीनामा दिन आह्वान गरेका थिए। यो राजीनामाले आगामी जनवरी १ मा देश युरोजोनमा प्रवेश गर्ने संघारमा लामो राजनीतिक अस्थिरता निम्त्याउने सम्भावना छ।
बुल्गेरिया युरोपेली संघको सबैभन्दा भ्रष्ट सदस्य राष्ट्र मानिन्छ । राजीनामापछि सोफियाका सडकहरूमा प्रतिक्रिया सामान्य रहेको तर केही मानिसहरू सरकारले प्रदर्शनकारीहरूको कुरा सुनेको भन्दै आशावादी रहेको अन्तराष्ट्रिय संचारमाध्यामहरुले जनाएका छन् ।
यसै हप्ताको सुरुमा, सोफिया र अन्य दर्जनौं सहरहरूमा हजारौं बुल्गेरियालीहरूले प्रदर्शन गरेका थिए। यो प्रदर्शन सरकारमा व्याप्त भ्रष्टाचारप्रति जनताको रिस पोख्ने लहरको पछिल्लो कडी थियो ।
प्रदर्शनकारीहरूमध्ये धेरैजसो युवा, शहरी पेशाकर्मीहरू थिए । जसले बुल्गेरियाको युरोजोनमा प्रवेशलाई कडा समर्थन गर्छन् र देशलाई युरोपेली मूलधारको हिस्सा बनेको हेर्न चाहन्छन्।
बुल्गेरिया सन् २००७ मा सामेल भएको युरोपेली संघको सबैभन्दा गरिब सदस्य राष्ट्र हो। नोभेम्बरको अन्त्यमा जिलियाजकोभको सरकारले सामाजिक सुरक्षा योगदान र लाभांशमा कर बढाउने मस्यौदा बजेट प्रस्ताव गरेपछि विरोध प्रदर्शन सुरु भएको थियो।
उक्त बढेको कर राज्यको खर्च बढाउनका लागि थियो। त्यो खर्चको केही हिस्सा पुलिस, सुरक्षा सेवा र न्यायपालिकाका लागि छुट्याइएको थियो । तिनै निकायहरू जसलाई धेरै बुल्गेरियालीहरूले हालका वर्षहरूमा घृणा गर्न थालेका छन्।
धेरैजसो मानिसहरू सरकारका अन्य कदमहरूबाट पहिले नै रुष्ट थिए, जसमा उदारवादी, युरोपेली संघ समर्थक विपक्षमाथिको दमन समावेश थियो। यस क्रममा तटीय रिसोर्ट ’वर्ना’का मेयर लागोमिर कोत्सेभलाई भ्रष्टाचारको आरोपमा महिनौंसम्म जेल हालिएको थियो,जसलाई उनले कडा रूपमा अस्वीकार गर्दै आएका थिए ।
सोफियास्थित सेन्टर फर द स्टडी अफ डेमोक्रेसीको कानून कार्यक्रमका निर्देशक डिमिटर मार्कोभले भनेका छन् कि यो धेरै कुराहरूको सञ्चय थियो। तनाव समयसँगै बढ्दै गइरहेको थियो र बजेटले त्यसलाई विष्फोटक बिन्दुमा पु¥यायो, मार्कोभले भनेका छन् ।
केही विश्लेषकहरूले भनेका छन् कि विरोध प्रदर्शनले वास्तविक परिवर्तन ल्याउन सक्छ। राष्ट्रपतिले अब संसदको सबैभन्दा ठूलो दल, जीईआरबीलाई नयाँ सरकार गठन गर्ने जनादेश दिनेछन् तर यसले व्यापक समर्थन पाउन संघर्ष गर्ने सम्भावना छ।
यदि यो दल असफल भयो वा जनादेश अस्वीकार गर्यो भने, अन्य दुई दललाई अवसर दिइनेछ। यदि तिनीहरू पनि असफल भए वा अस्वीकार गरे भने, राष्ट्रपतिले अन्तरिम सरकार नियुक्त गर्नेछन् र मध्यावधि निर्वाचनको घोषणा गर्नेछन्।
यदि कसैले पनि काम गर्न सक्ने गठबन्धन बनाउन सकेन भने यसले बुल्गेरियालाई फेरि बारम्बार चुनावको चक्रमा धकेल्न सक्छ। सर्वेक्षणहरूका अनुसार बुल्गेरियालीहरू युरो मुद्राको विषयमा विभाजित छन्।
कडा सरकारी निगरानी बिना खुद्रा व्यापारीहरूले मुद्रा रूपान्तरणको समयमा जनताको अन्योलको फाइदा उठाउँदै मूल्य बढाउन सक्ने चिन्ता पनि छ। विपक्षी दल कन्टिन्यु द चेन्ज डेमोक्रेटिक बुल्गेरियाका नेता असेन भासिलेभले भनेका छन् कि यो बुल्गेरियालाई सामान्य युरोपेली देश बनाउने दिशामा पहिलो कदम हो। अब अर्को कदम निष्पक्ष र स्वतन्त्र चुनाव गराउनु हो, न कि गत संसदीय चुनावजस्तो धाँधलीपूर्ण चुनाव, उनले भनेका छन् ।
