४ फागुन , काठमाण्डौ ।
पोखरामा बेलुन विष्फोटपछि जलनमा परेका अर्थमन्त्री विष्णु पौडेल र पोखरा महानगरपालिकाका मेयर धनराज आचार्यको अहिले कीर्तिपुरको बर्न अस्पतालमा आईसियुमा उपचार भइरहेको छ । कीर्तिपुर अस्पतालका अनुसार प्रारम्भिक परीक्षणअनुसार उनीहरूको शरीरको ५ देखि ६ प्रतिशत भाग जलेको छ ।
उपचार टोलीका सदस्य डा. विशाल कार्कीका अनुसार मेयर आचार्यको गालाको धेरै भाग र देब्रे हातमा गहिरो जलन छ भने मन्त्री पौडेलको दुवै हातमा सामान्य पोलेको छ, अनुहारमा पनि केही जलन रहेको छ। ‘घाउ गहिरो हुन्छ वा हुँदैन भन्नेबारे ३–४ दिनपछि मात्र थाहा हुन्छ,’ घाउ बढे अपरेसन गर्नुपर्ने, नत्र औषधिले नै बिस्तारै निको हुनेछ ।
डा. कार्कीका अनुसार बेलुन पड्किँदा धूवाँ निक्लिएका कारण पहिलो ४८ घण्टा उच्च निगरानीमा राखेर उपचार गर्नुपर्ने हुन्छ । यस्तो अवस्थामा उनीहरुसँग भेटघाट गर्नका लागि अस्पतालले रोक लगाएको छ । अस्पतालले प्रेस विज्ञप्ति जारी गर्दै अर्को सूचना नआएसम्म भेटघाट पूर्ण रूपमा बन्द गरिएको जानकारी गराएको छ ।
‘‘हाललाई अवस्था सामान्य भए तापनि संक्रमण हुने भएकाले हाललाई भेटघाट पूर्ण रूपमा बन्द गरिएको छ,’’ विज्ञप्तिमा भनिएको छ । उनीहरूको अवस्था सुधारोन्मुख रहेको अस्पतालले जनाएको छ । आज घाउको ड्रेसिङ गरिने अस्पतालले जनाएको छ ।
पोखरा भ्रमण वर्षको उद्घाटनका क्रममा हाइड्रोजन बेलुन पड्किँदा अर्थमन्त्री पौडेल र मेयर आचार्य शनिबार घाइते भएका थिए । मन्त्री पौडेलको हात र अनुहारमा जलन बढी छ भने आचार्यको अनुहारमा जलन भएको छ ।
दुवैको फोक्सोमा धुवाँ छिरेकाले सघन उपचार कक्ष (आईसीयू)मा राखेर उपचार गरिएको अस्पतालले जनाएको छ । महानगरका मेयर र अर्थमन्त्री नै सार्वजनिक समारोहमा जलनमा परेपछि पोखरा मात्रै होइन सिंगो नेपालको राजनीतिक क्षेत्र दुखित भएको छ ।
यो दुखद् घटनाप्रति आज बसेको प्रतिनिभिसभा बैठकको शुन्य समयमा अधिकांश सांसदहरुले दुःख ब्यक्त गरे । यो घटनापछि कतिपयले यसको छानविनको माग गरेका छन् । केही सांसदहरुले भने केही दिन काठमाडौंको मम पसलमा जलनमा परेर घाइते भएका ४ जनाको दुखद् निधक भएको घटना सम्झिदै भीआईपी र सर्वसाधारणका लागि समान उपचारको प्रवन्ध गर्नुपर्ने बताएका छन्।
केही सांसदले भने अब औपचारिक कार्यक्रमहरु उद्घाटन गर्दाको शैली परिवर्तन गर्नुपर्ने सुझाव दिँदै जलनमा परेका दुवै नेताको शीघ्र स्वास्थ्यलाभको कामना गरेका छन् । देशभरका जनताको प्रनिनिधित्व भएको सार्वभौम संसदमा हिजोको घटनाप्रति जनप्रतिनिधिहरुले दुख ब्यक्त गरिरहदा सामाजिक संजालमा यो घटनालाई लिएर मानवीय संवेदनाहिन नकारात्मक टिप्पणीहरु गरिएका छन् ।
सामाजिक संजालमा ब्यक्त यस्ता टिप्पणीहरुकै बीच एक सामाजिकसंजाल प्रयोगकर्ताले लेखेका छन्, पोखरा घटनामा गम्भीर घाइते भएका उपप्रधानमन्त्री एवम अर्थमन्त्री पौडेल र मेयरप्रति संवेदनशील हुनुपर्ने बेला केही व्यक्तिले सामाजिक सञ्जालमा अमानवीय टिप्पणी गरिरहेका छन्।
असहमति प्रकट गर्नु लोकतान्त्रिक अधिकार हो, तर अरूको पीडालाई व्यंग्य, घृणा वा ठट्टाको विषय बनाउनु सभ्य समाजका लागि खतरनाक प्रवृत्ति हो। यस्तो कठिन घडीमा सहानुभूति र ऐक्यबद्धता नै मानवताको सही परिचय हो।
स्वस्थ लोकतन्त्र घृणाले होइन, संवेदनशील सोच र सकारात्मक राजनीतिक संस्कारले बलियो बन्छ। राजनीति विचारको संघर्ष हो, तर विपत्तिमा मानवता बिर्सनु हुँदैन । यस घटनाले बेलुन विष्फोटको कारणबारे गहिरो चासो जन्माएको छ।
रसायनशास्त्रीहरूका अनुसार, हाइड्रोजन ब्रह्माण्डमा पाइने सबैभन्दा हलुका र अत्यधिक प्रज्वलनशील ग्यास हो। पोखरा महानगरले बेलुनमा हाइड्रोजन ग्यास भरेर ब्यानर उडाउन खोजेको थियो, जसका कारण विष्फोट भएको विज्ञहरू बताउँछन्।
हाइड्रोजन अत्यन्तै संवेदनशील भएकाले यसलाई प्रयोग गर्दा उच्च सतर्कता आवश्यक हुन्छ। विज्ञहरूका अनुसार, बेलुन उडाउन हाइड्रोजनको सट्टा हिलियम प्रयोग गर्नुपथ्र्यो, किनकि हिलियम पनि हलुका भए तापनि प्रज्वलनशील हुँदैन।
हाइड्रोजन ग्यास आगोको सामान्य झिल्कोसँग पनि प्रतिक्रिया जनाउन सक्छ। विदेशमा हाइड्रोजनको प्रयोगमा कडा नियम रहेको तर नेपालमा सुरक्षा सतर्कता नअपनाइ बेलुनमा हाइड्रोजन भर्ने गरेको तथ्य पनि सतहमा आएको छ।
गण्डकी विश्वविद्यालयका रसायनशास्त्र प्राध्यापक डा. कपिल अधिकारीका अनुसार, हाइड्रोजन बमदेखि सूर्यको ऊर्जा उत्पादनसम्म, हाइड्रोजनका विभिन्न प्रयोग छन्। पानीबाट अक्सिजन हटाएर हाइड्रोजन उत्पादन गर्न सकिन्छ।
विद्यालयस्तरमै हाइड्रोजनको संवेदनशीलता सिकाइनुपर्छ, ताकि यसको असुरक्षित प्रयोग रोक्न सकियोस्। बालबालिकाका खेलौना बेलुनमा समेत हाइड्रोजन भर्न नदिन विज्ञहरूले सुझाव दिएका छन् ।
पोखरा घटनाले सुरक्षाका मापदण्डबारे गम्भीर छलफलको आवश्यकता औंल्याएको छ। अबको दिनमा यस्ता त्रुटिहरू दोहोरिन नदिन नीति निर्माणदेखि व्यवहारिक सुरक्षासम्म व्यापक सुधार आवश्यक देखिन्छ ।
