२ जेठ , एजेन्सी ।
संयुक्त राज्य अमेरिकाले १ हजार ४१९ वटा आणविक बम राखेको तथ्यांक सार्वजनिक गरको छ । मंगलबार अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले नयाँ रणनीतिक हतियार न्यूनीकरण सन्धि (स्टार्ट) सन्धि अन्तर्गत आफ्नो प्रतिबद्धता अनुसार आणविक हतियारको विवरण सार्वजनिक गरेको बताएको हो ।
यो तथ्यांक सार्वजनिक नगर्ने पूरानो निर्णयलाई उल्टाउँदै अमेरिकाले रुसलाई समेत तैनाथ गरिएका आणविक हतियारको विवरण सार्वजनिक गर्न आग्रह गरेको छ । “गलत धारणा, गलत आंकलन र गम्भीर परिणाम निम्त्याउने हतियार प्रतिस्पर्धाको सम्भावना कम गर्नका लागि संयुक्त राज्यले आणविक हतियार भएका राष्ट्रहरू बीचको पारदर्शितालाई महत्वपूर्ण रूपमा हेरेको छ,” अमेरिकाको विदेश मन्त्रालयले विज्ञप्तिमा भनेको छ।
नयाँ रणनीतिक हतियार न्यूनीकरण सन्धि सन् २०११ मा लागु भएको थियो । सन् २०२१ मा यो सन्धिलाई थप पाँच वर्षका लागि बढाइएको थियो । यसले अमेरिका र रुसले तैनाथ गर्न सक्ने रणनीतिक आणविक हतियारको संख्या, भूमि र पनडुब्बीमा आधारित क्षेप्यास्त्र एवं बमवर्षकलाई नियन्त्रण गर्छ ।
तर, गत फेब्रुअरीमा, रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले यो सम्झौताबाट आफू बाहिरिने बताएका थिए । अमेरिकाले रूसलाई नयाँ स्टार्ट सन्धिको पूर्ण कार्यान्वयन गर्न र यसमा समावेश भएका सबै स्थिर पारदर्शिता र प्रमाणीकरणमा फर्केर कानुनी रूपमा बाध्यकारी दायित्वको पालना गर्न आह्वान गरेको छ ।
पछिल्लो तथ्यांकले १ हजार ४१९ आणविक वारहेडका साथै अमेरिकासँग ६६२ वटा तैनाथ गरिएका अन्तरमहाद्वीपीय ब्यालिस्टिक मिसाइल (आईसीबीएम), पनडुब्बीबाट लञ्च गरिने ब्यालिस्टिक मिसाइल (एसएलबीएमएस) र भारी बमवर्षकहरू रहेको देखाएको छ ।
मार्च १ सम्म अमेरिकाले आफूसँग ८०० वटा आईसीबीएम, एसएलबीएमएस र भारी बमवर्षकको लञ्चर अथवा डेलिभरी प्रणाली रहेको बताएको छ । अमेरिका आफूले यो विवरण सार्वजनिक गरेर रुसलाई पनि तथ्यांक सार्वजनिक गर्न एक किसिमको दबाब दिन थालेको देखिन्छ ।
नयाँ स्टार्ट सन्धिले दुवै देशलाई तैनाथ गरिएका आणविक हतियारको संख्या १,५५० र लामो दूरीको मिसाइल एवं बमवर्षकको संख्या सात सयमा सीमित गर्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ । विश्वको ९० प्रतिशत आणविक हतियार अमेरिका र रुससँग छ ।
रूससँग विश्वमा सबैभन्दा धेरै करिब ६ हजार आणविक हतियार रहेको अनुमान छ । विश्वमा रूस, संयुक्त राज्य अमेरिका, चीन, फ्रान्स, बेलायत, पाकिस्तान, भारत, इजरायल र उत्तर कोरियासहित नौ देशसँग आणविक हतियार छ । कुल आणविक हतियारको संख्या १२ हजारभन्दा बढी हुनसक्ने आंकलन छ ।
