तानाशाह मानिने सीसँग भेट्न किन विवश भए बाइडेन ?

१ मंसिर,एजेन्सी ।
अमेरिका र चीनबीचको तनाव कसैबाट लुकेको छैन । दुवै देश जमिन, समुद्र, वायु, कूटनीति, व्यापारदेखि अन्तरिक्ष अभियानसम्म सम्भावित सबै ठाउँमा आपसमा लडिरहेका छन् । एकले अर्कालाई गाली गर्ने र आलोचना गर्ने मौका छोड्दैनन् । यसका बाबजुद पनि अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनले चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङसँग सान फ्रान्सिस्कोमा दोस्रो पटक आमने–सामने भेटवार्ता गरेका छन् ।

यो भेट २१ सदस्यीय एपेक शिखर सम्मेलनको क्रममा भएको हो । दुई देशबीचको व्यापार युद्ध चरम सीमामा रहेका बेला यो भेट भएको हो । यद्यपि यो भेटपछि पनि बाइडेनलेसीलाई तानाशाहकै संज्ञा दिएका छन् । दक्षिण चीन सागरमा चीन र अमेरिकाका सेना आमनेसामने छन् । अमेरिकालाई पाठ सिकाउन चीनले सेमीकन्डक्टर र आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्सको निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाएको छ ।

बाइडेन–जिनपिङ यो भेटपछि दुवै देश यति ठूला शत्रु भएका बेला कुन बाध्यतामा यी दुई नेताबीच भेट भएको हो भन्ने प्रश्न उठिरहेको छ । यसको जवाफ पनि त्यही भेटमा लुकेको छ, जसमा सहभागी हुन दुवै नेता सान फ्रान्सिस्को पुगेका थिए । वास्तवमा एसिया प्यासिफिक इकोनोमिक कोअपरेशन शिखर सम्मेलन सान फ्रान्सिस्कोमा आयोजना गरिएको छ ।

एशिया–प्रशान्त आर्थिक सहयोग वा एपेक एशिया–प्यासिफिकको बढ्दो अन्तरनिर्भरताको फाइदा उठाउन १९८९ मा स्थापना भएको क्षेत्रीय आर्थिक मञ्च हो। एपेकका २१ सदस्यहरूले सन्तुलित, समावेशी, दिगो, नवीन र सुरक्षित वृद्धि र क्षेत्रीय आर्थिक एकीकरणलाई गति दिँदै यस क्षेत्रका जनताको लागि थप समृद्धि सिर्जना गर्ने लक्ष्य राखेका छन्।

अमेरिका र चीन अहिले ठूला शत्रु र प्रतिद्वन्द्वी भए पनि दुवै एकअर्काका ठूला व्यापारिक साझेदार पनि हुन् । तनाव बढेपछि दुई देशबीचको व्यापारमा कमी आए पनि यो यति ठूलो छ कि यसले दुई देशका राष्ट्रप्रमुखलाई एकअर्कालाई भेट्न बाध्य बनाएको छ । अमेरिका र चीनबीचको व्यापार युद्धले प्रत्यक्ष द्वन्द्वमा नपरिकन प्रतिद्वन्द्वीलाई कसरी पाठ सिकाउन सकिन्छ भन्ने सीमाको महसुस गराएको छ ।

अमेरिकाले देशबाट आयात हुने ६० प्रतिशतभन्दा बढी चिनियाँ सामानमा कर लगाउन थालेको पाँच वर्ष भइसक्यो। फलस्वरूप, सन् २०२२ मा अमेरिकी आयातमा चीनको हिस्सा ५ प्रतिशतभन्दा बढीले घटेर १६.३ प्रतिशतमा पुगेको छ। गत महिना विश्व बैंकको एउटा पेपरले पनि त्यस्तै गरेको थियो र अमेरिका–चीन प्रत्यक्ष व्यापार सम्बन्धमा आएको गिरावटलाई अप्रत्यक्ष सम्बन्धले क्षतिपूर्ति दिएको फेला पारेको थियो।

अमेरिकी आयातमा चीनको हिस्सामा आएको गिरावटलाई केही अन्य देशहरू, विशेष गरी भियतनामले अफसेट गरेको थियो। जसका कारण भियतनाम जस्ता देशको निर्यातमा ठूलो बृद्धि आएको छ । यो आपूर्ति श्रृंखला मार्फत चीनसँगको गहिरो सम्बन्धसँग सम्बन्धित थियो। अमेरिकामा निर्यात बढेसँगै चीनबाट पनि ठूलो मात्रामा आयात भएको छ ।

चीनसँगको यो व्यापारले अमेरिकालाई आफ्नो दुश्मनी भुलेर व्यापारलाई अक्षुण्ण राख्न मद्दत ग¥यो। जसरी अस्ट्रेलियाले हालै गरेको छ । दशकौं पछि, अष्ट्रेलियाका प्रधानमन्त्री एन्थोनी अल्बानीजले चीनको भ्रमण गरे। यस अवधिमा, तिनीहरूको कुराकानीमा व्यापार शीर्ष एजेन्डा थियो।

आपसी सम्बन्धमा जतिसुकै तनाव भए पनि व्यापारका विषयमा कुनै पनि देशले खुलेर र तत्काल कसैसँग गडबड नगर्ने उल्लेख छ । युक्रेन युद्धका कारण रुसमाथि लगाइएको प्रतिबन्ध पनि यसको प्रमाण हो । पश्चिमी देशहरूले रुसमाथि तबसम्म प्रतिबन्ध लगाएनन् जबसम्म उनीहरूले रूसबाट आउने चीजहरूको अर्को विकल्प खोजेका थिएनन् ।a