९ वैशाख ,काठमाण्डौ ।
एकैदिन देशका तीन सय २७ ठाउँको जङ्गलमा डढेलो लागेको छ । वन तथा भू–संरक्षण विभागको वन डढेलो अनुगमन प्रणालीको तथ्याङ्कअनुसार शनिवार एकैदिन तीन सय २७ ठाउँको जङ्गलमा डढेलो लागेको हो । अहिले पनि देशका दुई सय एक ठाउँमा सक्रिय डढेलो देखिएको छ । अहिले सुर्खेतको २६, बाँकेको २०, सल्यान, दाङ र डडेल्धुराको १८÷१८ ठाउँसहित देशका २८ वटा जिल्लाका दुई सय एक ठाउँमा सक्रिय डढेलो रहेको हो ।
अहिले विशेषगरी लुम्बिनी प्रदेशसहित पश्चिम तराईका जिल्लामा डढेलो धेरै देखिएको छ । डढेलोका कारण देशभरको वायु प्रदुषण पनि बढेको छ । कतिपय ठाउँमा डढेलो बस्तीमा पुगेको छ । हावाहुरीका कारण डढेलो तिब्र गतिमा फैलिएको छ । दक्ष जनशक्तिको अभाव र आधुनिक उपकरण नहुँदा नेपालमा डढेलो निभाउन समस्या हुने गरेको छ ।
स्थानीयबासिन्दा र सुरक्षाकर्मीले डढेलो बस्तीमा पस्नबाट जोगाउने प्रयास गरे पनि डढेलो निभाउन कठिन छ । उता, अर्घाखाँची र गुल्मीमा वनमा लागेको डढेलो वस्तीमा पस्दा एक सयभन्दा बढी घरगोठ जलेर नष्ट भएका छन्। शुक्रबारदेखि सामुदायिक वनमा लागेको डढेलो शनिबार वस्तीमा फैलिएको थियो। गुल्मीमा २० घर २१ गोठ पूर्ण रूपमा ध्वस्त भएको र अर्घाखाँचीमा ४० घर र ४६ गोठ पूर्ण रूपमा नष्ट भएका छन्।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय अर्घाखाँचीका प्रवक्ता प्रहरी निरीक्षक दिपेन्द्र रावतलका अनुसार सितगंगा र भूमिका नगरपालिका तथा पानीनी र मालारानी गाउँपालिकाका दसवटा सामुदायिक वनम डढेलो सल्किएको थियो। आगलागीबाट स्थानीयका २० घर र २१ गोठ पूर्ण रुपमा जलेर नष्ट भएको प्रहरी निरीक्षक रावतलले बताए। त्यो आगलागीबाट ११ खसी बाख्रा र ६ वटा भैंसीपनि जलेर मरेको प्रहरीले बताएको छ।
आगलागीबाट भएको आर्थिक क्षतिको विवरण संकलन हुन बाँकी छ। प्रहरी निरीक्षक रावतले शुक्रबारदेखि रोल्पा, प्यूठान, अर्घाखाँची र गुल्मी लगाएका पहाडी जिल्लाहरुमा चलेको तीव्र हावाहुरीका कारण वन जंगलमा लागेको आगो बस्तिसम्म फैलिएको हो। जिल्ला प्रहरी कार्यालय गुल्मीका प्रमुख एसपी राजन भुजेलका अनुसार जिल्लाको मुसिकोट नगरपालिका, मदाने गाउँपालिका, रेसुङ्गा गाउँपालिका, धुर्कोट गाउँपालिका लगायत आठ वटा स्थानीय तहका विभिन्न स्थानमा डढेलो सल्किएर बस्तीमा पुगेको थियो।
डडेलोमा परी ७५ वटा चौपाया मरेको एसपी राजन भुजलेले जानकारी दिए । आगलागीबाट एउटा ट्याक्टर पनि जलेर नष्ट भएको छ । वन जंगलमा आगलागीको कारण खोजी भइ रहेको प्रहरीले बताएको छ। वन जंगलमा लागेको डढेलो तीव्र गतिको हावाहुरीका कारण बस्तिसम्म आइपुग्दा त्यसले ठूलो आर्थिक तथा भौतिक क्षति पुगेको प्रहरीले बताएको छ।
केही दिन अघि मात्रै वन डढेलो नियन्त्रणका लागि विभिन्न डिभिजनल वन कार्यालयले सिसी क्यामेरा राख्न सुरु गरेका छन् । जङ्गलमा लाग्ने अधिकांश डढेलो मानवीय कारणले भएको भन्दै नियन्त्रणका लागि सिसी क्यामेरा राख्न सुरु गरिएको हो। चुरोट सल्काएर सलाइको काँटी तथा चुरोटको ठुटा जङ्गलमा फाल्ने, जङ्गलमा घाँस पलाउने भन्दै जानाजान आगो लगाउनेलगायत मानवीय गतिविधिका कारण जङ्गलमा आगो लाग्ने गरेको डिभिजनल वन अधिकृतहरुको भनाइ छ ।
मानिसले जङ्गलमा आगो लगाएमा कानुनी कारबाहीको व्यवस्था छ । राष्ट्रिय वनमा आगो लगाउने वा आगलागी हुन जाने कुनै कार्य गरेमा क्षति भएको बिगो असुल गरी तीन वर्षसम्म कैद वा रु ६० हजारसम्म जरिवाना वा दुवै सजाय हुनेछ ।
