४ भदौ , एजेन्सी ।
पाकिस्तान सरकारले जनवरी २०२५ बाट गाँजाको व्यावसायिक खेतीलाई अनुमति दिने निर्णय गरेको छ। यो निर्णयको उद्देश्य गाँजाको विशाल विश्वव्यापी बजारमा पुग्ने रहेको छ । जसको मूल्य अर्बौं डलर अनुमान गरिएको छ। विज्ञान र प्रविधिसम्बन्धी सिनेटको स्थायी समितिको बैठकमा पाकिस्तान काउन्सिल अफ साइन्टिफिक एण्ड इन्डस्ट्रियल रिसर्च (पीसीएसआईआर) का अधिकारीहरूले उक्त घोषणा गरेका हुन्।
अधिकारीहरूका अनुसार पाकिस्तानले गाँजाका उत्पादनहरू निर्यात गरेर ५ देखि ७ अर्ब डलरसम्मको विदेशी मुद्रा आर्जन गर्न सक्छ । हाल, पाकिस्तानमा छ बिलियन डलरको भांग खेती उद्योग छ, तर यसको उचित उपयोग हुन सकेको छैन। उद्योगलाई नियमन गर्न, सरकारले क्यानाबिस नियन्त्रण र नियामक प्राधिकरणको स्थापनालाई अनुमोदन गरेको छ, जसको अध्यक्षता रक्षा सचिवले गर्नेछन् र विभिन्न मन्त्रालयहरू र कानून प्रवर्तन एजेन्सीहरूका प्रतिनिधिहरू यसमा समावेश हुनेछन् ।
“हेम्पको लागि विश्वव्यापी बजार विशाल छ, ५० प्रतिशत भन्दा बढी देशहरूले यसलाई औषधि उद्योगमा प्रयोग गरिरहेका छन्,“ पीसीएसआईआरका एक अधिकारीले भनेका छन् । “पाकिस्तानले बरानी कृषि विश्वविद्यालयमा दुई एकड जमिनमा भांग खेती गर्न थालिसकेको छ र अनुसन्धान र विकास परियोजनाहरूले भांगबाट विभिन्न उत्पादनहरू उत्पादन गरेका छन्।“
पाकिस्तानका हेम्प उत्पादनहरू संयुक्त राज्य अमेरिका लगायत अन्य देशहरूमा निर्यात भइरहेको छ, जसले हेम्प आयातमा कर छुट प्रदान गर्दछ। प्राधिकरण पाकिस्तानमा व्यावसायिक भांग खेतीको लागि इजाजतपत्र जारी गर्न र खेती र प्रशोधन सुनिश्चित गर्न जिम्मेवार हुनेछ । पाकिस्तानी सरकारको यो कदमले नयाँ आर्थिक अवसरहरू सिर्जना गर्ने र द्रुत रूपमा बढिरहेको हेम्प उद्योगमा देशलाई प्रमुख खेलाडीको रूपमा स्थान दिने अपेक्षा गरिएको छ।
पाकिस्तानको यो कदमपछि पाकिस्तानले भांगको माध्यमबाट आफ्नो डुबिरहेको अर्थतन्त्रलाई सुधार्ने प्रयास गर्ने विश्वास गरिएको छ । तर, पाकिस्तानमा गाँजालाई कानुनी मान्यता दिएपछि त्यहाँका युवाहरू लागुऔषधको लतमा छिट्टै पर्ने विश्वास गरिन्छ। भांगको विश्वव्यापी बजार संसारभर ठूलो छ। धेरै देशहरूमा भांग पहिले नै कानुनी छ र व्यापक रूपमा औषधिहरूमा प्रयोग गरिन्छ।
तर यो पनि सत्य हो कि युवाहरू तीव्र गतिमा भांगको लततर्फ उन्मुख छन्। स्टेटिस्टाको एक रिपोर्ट अनुसार, विश्वव्यापी भांग बजार यस वर्ष ६४ दशमलव ७३ बिलियन पुग्ने छ। पाकिस्तानको खैबर पख्तुनख्वा क्षेत्रमा अवैध रूपमा गाँजा खेती गरिन्छ। तर भांग कानुनी भएपछि, पाकिस्तान सरकारले कुन क्षेत्रमा भांग खेती गर्ने निर्णय गर्नेछ। यति मात्र होइन, गाँजाको खेतीदेखि बिक्रीसम्मका सबै विषयमा सरकारले अन्तिम निर्णय लिनेछ ।
यी नियम उल्लङ्घन गर्नेलाई कडा सजायको व्यवस्था पनि गरिएको छ । पाकिस्तानमा सीसीआरए जस्तो संस्था गठन गर्ने सुझाव पहिलो पटक २०२० मा दिइएको थियो। त्यतिबेला इमरान खान प्रधानमन्त्री थिए । पाकिस्तानले त्यस समयदेखि विश्वव्यापी भांग व्यवसायको हिस्सा बन्ने प्रयास गरिरहेको छ।
पाकिस्तान काउन्सिल अफ साइन्टिफिक एण्ड इन्डस्ट्रियल रिसर्च (पीसीएसआईआर) का अध्यक्ष सैयद हुसेन अबिदीले अल जजीरालाई भनेका छन् कि उनीहरूले आफ्नो विदेशी भण्डार बढाउनको लागि निर्यात, विदेशी लगानी र घरेलु बिक्री मार्फत राजस्व उत्पन्न गर्न पनि भांग प्रयोग गर्न सक्छन्।
यो कदमले पाकिस्तानी अर्थतन्त्रमा केही सुधार ल्याउने विश्वास गरिएको छ । नेपालमा पनि लामो समयदेखि गाँजा खेतीलाई वैधानिकता दिने बहस भइरहेको छ । यो आर्थिक वर्ष ०८१ ८२ को बजेटमा समेत गाँजाको व्यवासयिक खेती गर्नका लागि आवश्यक कानून तत्काल बनाउने उल्लेख गरिएको छ ।
बजेटमा उल्लेख भएपछि कानूनको मस्यौदा तयार गर्नका लागि काम अघि बढिसकेको तत्कालीन गृहमन्त्री रवि लामिछानेले बताएका थिए । तर राजनीतिक समीकरण फेरिएपछि बनेको नयाँ सरकारको प्राथमितामा भने गाँजा खेतीलाई वैधानिकता दिने विषय पर्न सकेको छैन् ।
