३१ भदौ , काठमाण्डौ ।
सरकारले जेन–जी आन्दोलनको क्रममा जलेका सवारी साधन र नष्ट भएका भौतिक संरचनाको विवरण संकलन गर्न सुरु गरेको छ । कुलमान घिसिङको नेतृत्वमा रहेको भौतिक पूर्वाधार मन्त्रालयअन्तर्गत सडक विभाग र विभाग मातहतका डिभिजन तथा योजना कार्यालयहरूमा भएका क्षतिको विवरण संकलन गर्न मन्त्रालयका सहसचिव तथा सडक विभागका सम्भार महाशाखाका प्रमुख श्याम खड्काको संयोजकत्वमा विवरण संकलन समिति गठन भएको छ ।
उक्त समितिमा नौ जना सदस्य रहेका छन् । यो समितिले आइतबारबाटै काम गर्न सुरु गरेको हो । ३÷४ दिनभित्र सबै काम पूरा गर्ने समितिका सदस्यहरुको भनाइ छ । उनीहरुका अनुसार जेनजी आन्दोलनको क्रममा देशभरि सडक डिभिजन तथा आयोजना कार्यालयहरूमा क्षति भएको छ भने सयौं सरकारी गाडी ध्वस्त भएका छन् ।
आन्दोलनबाट भौतिक पूर्वाधार मन्त्रालय रहेको भवनमै सामान्य क्षति भएको छ । यसैगरी बबरमहलस्थित सडक विभगको मुख्य कार्यालयमा ठूलो नोक्सानी भएको छ । दुई वर्षअघि मात्र डेढ करोड रुपैयाँ खर्च गरेर विभागको मुख्य कार्यालयको पुनर्निर्माण गरिएको थियो ।
यतिबेला विभागको परिसरभरि जलाइएका गाडी यत्रतत्र देख्न सकिन्छ । मुख्य कार्यालयका अधिकांश कोठा नराम्रोसँग जलेका छन् । केही थोरै कोठा मात्र काम लाग्न सक्छन् । यही साताभित्र विभागको केन्द्रीय कार्यालय पाटन ढोका चाकुपाटमा सर्ने भएको छ ।
विभागका अनुसार विभागको केन्द्रीय कार्यालय तथा जिल्लामा रहेका डिभिजन कार्यालय तथा आयोजना कार्यालयहरूमा क्षति भए पनि विभागले देशभर सडक निर्माण र सम्भारको काम जारी राखेको छ । यसैगरी सहरी विकास मन्त्रालयले तीन दिनभित्र आगलागीबाट क्षति भएका भौतिक संरचना, अन्य उपकरणलगायत गाडीहरूको विवरण निकाल्ने भएको छ ।
मन्त्रालयमा भएको क्षतिबारे बुझ्न मन्त्रालयका सचिव गोपालप्रसाद सिग्देलको संयोजकत्वमा आइतबार मन्त्रालयमा बसेको बैठक बसेको थियो । उक्त बैठकले गत मंगलबार जेनजी युवाको प्रदर्शनका क्रममा भएको तोडफोड तथा आगजनीबाट पुगेको क्षतिको बारेमा विवरण संकलन गर्ने निर्णय गरेको थियो ।
मन्त्रालयका प्रवक्ता नारायणप्रसाद मैनालीले मन्त्रालयका ५० वटा गाडी जलेर खरानी भएको बताए । उनका अनुसार मन्त्रालयका केही गाडीहरू तोडफोड भएका तथा कार्यालयका कम्प्युटरलगायत समान चोरी भएका छन् । बाँकी क्षतिको विवरण संकलन भइरहेको मैनालीले जानकारी गराए ।
जेन–जी आन्दोलनले सहरी विकास मन्त्रालयको भवनमा साामान्य क्षति भएको छ तर मन्त्रालयका समान चोरी भएको मन्त्रालयका कर्मचारीले जनाएका छन् । ‘दर्जनौँ गाडी जलेर सबै नष्ट भएका छन् । सवारी साधन जलेपछि मन्त्रालयका उच्च कर्मचारी समेत हिँडेरै कार्यालय पुगेका छन्’, एक कर्मचारीले भने ।
मन्त्रालयका अनुसार मन्त्रालय अन्तर्गत सहरी विकास तथा भवन निर्माण विभागमा आगलागीका कारण ६० प्रतिशत जलेका छन् । अब कहाँ बसेर काम गर्ने भन्ने विषयमा मन्त्रालयका कर्मचारी अन्यौलमा छन् ।
मन्त्रालय मातहतको संघीय सचिवालय निर्माण तथा व्यवस्थापन कार्यालयले भैसेपाटीस्थित नयाँ मन्त्री क्वार्टरको रेखदेख र व्यवस्थापन गर्दै आएको छ । नयाँ मन्त्री क्वार्टरमा पनि जेन–जी आन्दोलनले क्षति पु¥याएको छ । नयाँ मन्त्री क्वार्टरमा पनि सकारी गाडी जलाइएका छन् । मन्त्रालयले मन्त्री क्वार्टरमा भएको क्षतिको विवरण पनि संकलन गर्ने भएको छ ।
राजधानीको सिंहदरबार र वरपरका सरकारी निकायमा रहेका ४४१ साना गाडी तथा बस र ६०१ मोटरसाइकल÷स्कुटर जलेका छन् । सम्बन्धित निकायको प्रारम्भिक तथ्याङ्क र गोरखापत्र दैनिकले गरेको स्थलगत अवलोकनअनुसार जेनजी आन्दोलनका क्रममा भएको आगजनीमा सिंहदरबारस्थित प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयदेखि शिक्षा, स्वास्थ्य, गृह, अर्थ, सडक विभाग, महान्यायाधिवक्ताको कार्यालयलगायतका निकायमा रहेका सरकारी सवारी साधन जलेका हुन् ।
जलेका सवारी साधनमध्ये प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयका मात्र ४७ साना गाडी÷बस र ७४ मोटरसाइकल÷स्कुटर जलेका छन् । त्यस्तै अर्थ मन्त्रालयका ३६ गाडी र ५४ मोटरसाइकल, गृह मन्त्रालयका २५ गाडी र ३० मोटरसाइकल, शिक्षा मन्त्रालयका २६ गाडी र ४७ मोटरसाइकल, सडक विभागका ६५ गाडी र अज्ञात संख्यामा मोटरसाइकल जलेका प्रारम्भिक तथ्याङ्कमा उल्लेख छ ।
यसरी विभिन्न मन्त्रालय तथा कार्यालयका ४४१ सवारी साधन र ६०१ मोटरसाइकल÷स्कुटर पूर्ण रूपमा नष्ट भएको प्रारम्भिक विवरण आएको हो । यसबीच आगजनी र तोडफोड भएका सबै सरकारी कार्यालयहरुमा कर्मचारी र स्वयमंसेवकहरुको समूहले सरसफाईको कार्यक्रम पनि जारी राखेका छन् । जेनजी समूहले पनि यी सरसफाई कार्यक्रममा भाग लिइरहेका छन् ।
जेनजी प्रदर्शनको क्रममा सडक विभागमा भएको तोडफोड र आगजनीका कारण करौंडौं रुपैयाँबराबरको क्षति भएको छ । जेनजी प्रदर्शनको क्रममा भदौं २४ गते घुसपैठ गरेका विभिन्न समूहले नवनिर्मित विभागको भौतिक संरचनामाथि तोडफोड गर्दै आगजनी गरेका थिए ।
प्रदर्शनकारीहरुले सवारी साधन, विभिन्न प्रकारका उपकरण, कम्प्युटर तोडफोडसमेत गरेका थिए । विभागबाट विभिन्न कम्प्युटर, ल्यापटप, प्रिन्टरलगायतका सामान समेत लुटिएका छन् । भुकम्पबाट क्षतिग्रस्त बनेको उक्त भवनको पुर्ननिर्माण गरेर गत वर्ष मात्रै विभाग ववरमहल भवनबाट आफ्नो काम सुरु गरेको थियो ।
विभागमा उपमहानिर्देशक प्रभात झाका अनुसार प्रर्दशनीकारीले विभागको महानिर्देशक बस्ने कार्यकक्ष, पुल महाशाखा र अन्तर्गतका शाखा , वैदेशिक सहायता समन्वय महाशाखा र अन्तर्गतका शाखाहरु, यान्त्रिक महाशाखा र अन्तर्गतका शाखाहरु, सम्भार महाशाखा र अन्तर्गतका शाखाहरु , प्रशासन शाखा, उत्तर–दक्षीण तथा व्यापारिक मार्ग विस्तार आयोजना र अन्तर्गतका शाखाहरु र आर्थिक प्रशासन शाखामा तोडफोड र आगजनी गरी पूर्ण रुपमा क्षति पुर्याएका छन् ।
पुष्पलाल(मध्यपहाडी) राजमार्ग आयोजना निर्देशनालय, नागढुङ्गा सुरुङ्गमार्ग आयोजना, हुलाकी राजमार्ग योजना निर्देशनालय र अन्तर्गतका शाखाहरु, कानुन तथा विवाद व्यव्स्थापन शाखा र सडक सुधार तथा विकास योजना कार्यालयमा आंशिक क्षती भएको छ ।
विभागमा रहेका ७५ देखि ८० वटा दुई पांग्रे, ६५ देखि ७० चार पांग्रे सवारी साधन पूर्ण रुपमा क्षती भएको छ । सडक विभाग मातहतका कार्यालयमा दुई पांग्रे करिव करिब १२ वटा, चार पांग्रे करिव ३० वटा पूर्ण रुपमा क्षती भएको देखिन्छ ।
सडक विभाग मातहतका कार्यालयतर्फ सडक डिभिजन भक्तपुर, दाङ, चंद्र्पुर, महेन्द्रनगर (धनगडी साइट) , हुलाकी आयोजना (धनगडी साइट) पूर्ण रुपमा क्षती भएको देखिन्छ । विभागले क्षतिग्रस्त भएको भवनको सरसफाई गरी केहि महाशाखा राखेर काम गर्न सुरु गरेको छ । केहि महाशाखाले चाकुपाटबाट सोमबारदेखि काम सुरु गरेको छ ।
यसैबीच उर्जासहित तीन मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हालेका नवनियुक्त मन्त्री कुलमान घिसिङले सिंहदरबारदेखि संसद भवनसम्म ध्वस्त भएका आफ्ना संरचना आफै बनाउने अभियान संचालन गर्ने बताएका छन् ।
सोमबार पदभार ग्रहणपछि पहिलो निर्णय गर्ने क्रममा उनले क्षतिग्रस्त संरचना पुननिर्माणका लागि नागरिक कोष खडा गर्ने जसमा देश तथा विदेशमा रहेका नेपालीहरुलाई आर्थिक सहयोगका लागि आह्वान गरिने बताएका छन् ।
यसलाई उनले आफ्ना प्राथमिकताकै सूचिमा राखेका छन् । उनको यो आह्वानसंगै जनस्तरमा रकम संकलन पनि हुन सुरु भएको छ । अर्घाखाँचीका किसानहरुले प्रधानमन्त्री दैवीप्रकोप सहायता कोषमा रकम जम्मा गर्न थालेका छन् ।
यस्तै जेनजी प्रदर्शनको क्रममा मृत्यु हुनेको संख्या ७३ जना पुगेको छ । प्रहरीतर्फ ३ जनाको मृत्यु भएको छ । नयाँ बानेश्वरमा प्रहरीको गोली लागेर घटनास्थलमा र अस्पतालमा उपचारको क्रममा २१ जनाले ज्यान गुमाएका छन् ।
यसैगरी भदौ २४ मा भएको लुटपाट र आगजनीको क्रममा ३८ जनाको मृत्यु भएको छ । भाटभटेनी सुपरमार्केट तथा व्यक्तिहरूको घरमा जलेको अवस्थामा १५ जनाको शव भेटिएको छ । कैदीबन्दी तथा बाल बन्दीतर्फ १० जनाको मृत्यु भएको छ ।
