१४ मंसिर , काठमाण्डौ ।
चीनबाट जुनसुकै बेला हुनसक्ने आक्रमणको पर्र्खाईमा रहेको ताइवानले आफ्नो एयर डिफेंसलाई बलियो बनाउनका लागि एउटा ठूलो कदम उठाएको छ । उसले आउँने वर्षहरुमा एयर डिफेंसमा ४० अर्ब डलर खर्च गर्ने घोषणा गरिसकेको छ ।
यो रकमको ठुलो हिस्सा चाँही इजरायली स्टाइलको मल्टीलेयर एयर डिफेंस नेटवर्क टी–डोम किन्न खर्च गर्ने बताइएको छ । टी–डोमलाई फाइटर जेट, ब्यालिस्टिक र क्रूज मिसाइल, ड्रोनका झुण्डहरु र अन्य हवाई हमलाहरुबाट बच्नका लागि डिजाइन गरिएको हो ।
यूरेशियन टाइम्सका अनुसार, ताइवानले लामो समयदेखि चीनको दबावको सामना गरिरहेको छ । । चीनको भनाई छ कि ताइवान उसकै हिस्सा हो र यसका लागि उसले जुनसुकै बेला पनि बल प्रयोग अर्थात हमला गर्न सक्छ ।
यस्तोमा टी–डोमका माध्यमले ताइवान आफ्नो आकाशमा एक यस्तो सुरक्षा घेरा बनाउन चाहन्छ, जसलाई भेद्न मुश्किल होस् । ताइवानी राष्ट्रपति लाई चिंगतेले टी–डोमको तीव्र तैनाथीमा जोड दिएका छन् ।
उनले यसलाई ताइवानका मानिसहरुका लागि ’सेफ्टी नेट’ भनेका छन् । ताइवानले टी–डोमको घोषणा गत १० अक्टूबरमा नै गरेको थियो । यसको तुलना इजरायलको आयरन डोम एंटी–मिसाइल सिस्टमसंग भइरहेको छ ।
यद्यपि दुवैमा आधारभूत फरक छ । सिक्योरिटी एनालिस्ट माइकल कोलका अनुसार, इजरायलको आयरन डोम मुख्य रूपमा कम दूरीको हतियारहरु रोक्नका लागि डिजाइन गरिएको हो ।
तर टी–डोमलाई भने कयौं प्रकारका खतराहरु रोक्नका लागि बनाइएको हो । यसको उद्येश्य चिनियाँ सेनाको एयरक्राफ्ट, ब्यालिस्टिक मिसाइलहरु र ड्रोनका झुंडहरुलाई रोक्नु हो ।
ताइवानसंग अहिले अमेरिकी म्याट्रियट र आफ्नै स्काई बो एयर डिफेंस रहेको छ । अब यसका साथै टी–डोम रडार, सेंसर र अन्य एडभांस्ड टेक्नोलोजी इंटीग्रेट गर्न लागेको हो । ताकि हवाई सुरक्षा बलियो होस ।
यो डिभाइस इंटीग्रेट भएर राम्रोसंग काम गर्ने ताइवानका रक्षा मंत्री वेलिंगटन कू ले भनेका छन् । ताइपेको इंस्टिट्यूट फर नेशनल रिसर्चका एक्सपर्ट सुत्जु–युनले भने, टी–डोमको दुई भाग हुनेछ ।
यसमा एक कमांड र कंट्रोल सिस्टम हुनेछ । यसले रडार डेटा संकलन गर्दै खतराहरुको पहिचान गर्नेछ । अर्को भागमा इंटरसेप्टर लेयर हुनेछ । यसमा हतियारको प्रयोग आउने खतराहरुलाई निष्तेज पार्नका लागि गरिनेछ ।
ताइवानले यूक्रेनबाट एयर डिफेंस सिस्टमको महत्व कस्तो हुन्छ भन्ने राम्रोसंग बुझेको छ । यसले सेना, इंफ्रास्ट्रक्चर र आवासिय क्षेत्रहरुको सुरक्षा गर्ने छ । ताइवानले विगत १० वर्षदेखि आफ्नो मिलिट्रीलाई अपग्रेड गर्दै आएको छ ।
र उसले हतियारहरुमा पनि अर्बौ डलर खर्च गरेको छ । यद्यपि अहिलेसम्म पनि उ चीनभन्दा निकै गुणा पछाडि नै छ । सुले भने, चिनियाँ मिसाइल हमलाको खतरा ताइवानलाई छ ।
रेगुलर तैनाथ चिनियाँ वारशिपले ताइवानमा तीन मिनेटभित्रै एयरपोर्ट, रडार साइट र मिलिट्री बेसमा सयौं मिसाइलहरु हान्न सक्छ । यसैकारण ताइवानलाई एक इंटीग्रेटेड एयर डिफेंस सिस्टम आवस्यकता छ, जसले यी चुनौतीहरुलाई जवाफ दिनेछन् ।
