४ जेठ, एजेन्सी ।
आगामी पाँच वर्षमा विश्वको तापक्रम कीर्तिमानी नयाँ विन्दुमा पुग्ने लगभग निश्चित रहेको वैज्ञानिकहरुले प्रक्षेपण गरेका छन् । तापक्रम ‘प्रि–इन्डस्ट्रियल’ तह १.५ डिग्री सेल्सियसभन्दा माथि पुग्ने वैज्ञानिकहरुले चेतावनी समेत दिएका छन् ।
विश्व मौसम विज्ञान संगठन (डब्लुएमओ)को अनुसन्धानका अनुसार गम्भीर परिणामहरू निम्त्याउन सक्ने महत्वपूर्ण १.५ सेल्सियसको ‘थ्रेसहोल्ड’ पार गर्नु केवल अस्थायी हुनेछ । यद्यपि, यसले विश्वव्यापी जलवायु प्रणालीमा मानवीय प्रभावहरूको उल्लेखनीय गतिलाई संकेत गर्ने र विश्वलाई ‘अज्ञात काल’मा पु¥याउने संयुक्त राष्ट्र संघ एजेन्सी डब्लुएमओले चेतावनी दिएको छ ।
२०१५ को पेरिस जलवायु सम्झौतामा देशहरूले विश्वव्यापी तापमानलाई पूर्व–औद्योगिक स्तर १.५ सेल्सियसभन्दा कममै राख्न प्रयास गर्ने वाचा गरेका थिए । वैज्ञानिकहरुले त्यो स्तरभन्दा माथि तापक्रम पुगे विनाशकारी र अपरिवर्तनीय प्रभावहरू देखिने बताएपछि उक्त सम्झौतामा देशहरु सहमत भएका थिए ।
डब्लुएमओका महासचिव प्रा पेटेरी तालासले भनेका छन्, ‘यस रिपोर्टको मतलब यो होइन कि हामी स्थायी रूपमा पेरिस सम्झौतामा तोकिएको १.५ डिग्री सेल्सियस भन्दा बढीको अवस्थामा पुग्नेछौँ, जसले दीर्घकालीन तापक्रमलाई जनाउँछ । यद्यपि, हामीले अस्थायी रुपमा १.५ सेल्सियसभन्दा माथिको तापक्रम अनुभव गर्नेछौँ भन्ने डब्लुएमओको चेतावनी हो।’
विश्वव्यापी औसत सतहको तापक्रमले हालसम्म १.५ डिग्री सेल्सियसको ‘थ्रेसहोल्ड’ तोडेको छैन । अघिल्लो वर्षहरूमा उच्चतम औसत ‘प्रि–इन्डस्ट्रियल’ स्तर भन्दा माथि १.२८ डिग्री सेल्लियस थियो । बुधवार प्रकाशित प्रतिवेदनमा सन् २०२३ र २०२७ को बिचका वर्षमा १.५ डिग्री सेल्सियसको ‘थ्रेसहोल्ड’ नाघ्ने ६६ प्रतिशत सम्भावना रहेको उल्लेख छ ।
‘हिट वेभ’का क्रममा गत वर्ष विश्वका धेरै क्षेत्रमा नयाँ कीर्तिमानी तापक्रम अनुभव गरिएका थिए, तर ती उच्च तामक्रमहरु सुरुवात मात्र हुनसक्ने प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । ‘क्लाइमेट ब्रेकडाउन’ र विकासशील ‘एल निन्यो’ मौसम प्रणालीको संयुक्त प्रभावले विश्वभर ‘हिट वेभ’ सिर्जना हुन्छ ।
‘एल निन्यो’ प्रशान्त महासागरमा विकसित हुने ‘ओस्सिलेटिङ’ मौसम प्रणालीको हिस्सा हो । विगत तीन वर्षदेखि विश्व उल्टो चरणमा थियो, जसलाई ‘ला निन्या’ भनिन्छ । जसले विश्वभरको तापक्रम वृद्धिमा उल्टो प्रभाव पारेको थियो । ‘ला निन्या’को अन्त्य र नयाँ ‘एल निन्यो’को विकास हुँदै जाँदा आगामी पाँच वर्षमध्ये कुनै एक वर्षमा सबैभन्दा तातो हुने सम्भावना ९८ प्रतिशत रहेको वैज्ञानिकहरूको अनुमान छ ।
