८ भदौ,एजेन्सी ।
विश्वका उदीयमान अर्थतन्त्रहरुको ब्रिक्स समूह थप बलियो बनेको छ । दक्षिण अफ्रिकाका राष्ट्रपति सिरिल रामाफोसाले ब्रिक्समा थप ६ नयाँ सदस्य राष्ट्र थपिएको घोषणा गरेका छन् । यस वर्षको ब्रिक्स शिखर सम्मेलन आयोजक दक्षिण अफ्रिकाले सम्मेलनको अन्तिम दिन बिहीबार यस्तो घोषणा गरेको हो । विश्वका पाँच प्रमुख उदीयमान अर्थतन्त्र चीन, ब्राजिल, दक्षिण अफ्रिका, रूस र भारतबीचको संगठनमा अब ६ देश थपिएका हुन् ।
सन् २०२४ को जनवरी १ देखि पहिलो चरणमा साउदी अरेबिया, इरान, अर्जेन्टिना, इजिप्ट, इथियोपिया र संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) ब्रिक्सको सदस्य बन्ने भएका हुन् । चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले यो सदस्यता विस्तार ऐतिहासिक भएको बताएका छन् । यस्तै, इथियोपियाका प्रधानमन्त्री अबी अहमदले आफ्नो देशको लागि यो उत्कृष्ट क्षण भएको बताएका छन् ।
पाँच सुरुका सदस्यले मात्रै विश्वको ४० प्रतिशत जनसंख्या र एकतिहाइ जीडीपी ओगट्ने ब्रिक्समा सामेल हुन ४० अन्य देशले इच्छा जनाएका थिए । २३ देशले भने पहिले नै निवेदन समेत दिएका छन् । अगस्ट २२ देखि भएको ब्रिक्स शिखर सम्मेलनमा अन्य ५० देशका नेता एवं राष्ट्र प्रमुख सहभागी भएका थिए । अरब राष्ट्रहरु ब्रिक्समा सम्मिलित हुनुले अन्तर्राष्ट्रिय निर्णय लिनका लागि अरब देशहरु महत्वपूर्ण सावित हुँदै गएको पुष्टि हुने बताइएको छ ।
विगत ८० वर्षदेखि अमेरिकी डलरले विश्वका सबै मुद्रामा प्रभुत्व जमाउँदै आएको छ । तर अब विज्ञहरूका अनुसार ब्रिक्स डलर समाप्त गर्ने माध्यम हुन सक्छ। रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनको सम्बोधनबाट पनि त्यस्तै देखिन्छ । पुटिनले जोहानेसबर्गमा भएको ब्रिक्स सम्मेलनलाई भिडियो कन्फ्रेन्समार्फत सम्बोधन गरेका थिए ।
उनले भने कि डि–डलरीकरण प्रक्रिया “अपरिवर्तनीय“ थियो र तीब्र गतिमा थियो, जहाँ ब्राजिल, भारत, चीन र दक्षिण अफ्रिकाका नेताहरू भेला भएका थिए। यस वर्षको सुरुमा ब्राजिलका राष्ट्रपति लुइज इनासियो लुला दा सिल्भाले सबै देशहरूले किन आफ्नो व्यापार डलरमा आधारित गर्नुपर्छ भनेर सोधेका थिए । उनीभन्दा अगाडि एक शीर्ष रुसी अधिकारीले पनि ब्रिक्स समूहले आफ्नै मुद्रा बनाउने काम गरिरहेको बताएका थिए।
डलरको सर्वोच्चता अन्त्य गर्न परिवर्तनको आह्वान नयाँ होइन, न त यो ब्रिक्समा पहिलो हो। तर विज्ञहरू भन्छन् कि हालैका भूराजनीतिक परिवर्तनहरू बाहेक, रुस र चीनबीचको बढ्दो तनाव र पश्चिमाहरूबीचको तनावले यसलाई अगाडि ल्याएको छ। यद्यपि, विज्ञहरू छुट्टै ब्रिक्स मुद्रामा पनि शंका गरिरहेका छन्। विज्ञका अनुशार ब्रिक्स मुद्रा सिर्जना गर्न संस्थाहरूको एक सेट आवश्यक हुनेछ।
संस्थागत निर्माणका लागि मापदण्ड पालना गर्नुपर्ने हुन्छ र आधारभूत मानहरू पनि आवश्यक हुन्छ। यी हासिल गर्न धेरै गाह्रो छ, यद्यपि असम्भव छैन। रूस र युरेशियामा केन्द्रित रणनीतिक फर्म म्याक्रो–एडभाइजरीका लगानी विश्लेषक क्रिस वेफरले ब्रिक्स मुद्राको विचारलाई ’नन–स्टार्टर’ को रूपमा वर्णन गरेका छन् ।
ब्रिक्स पाँच प्रमुख उदीयमान अर्थव्यवस्थाहरूः ब्राजिल, रुस, भारत, चीन र दक्षिण अफ्रिकालाई जोड्ने गरि तयार पारिएको संक्षिप्त रूप हो। ब्रिक्स सदस्यहरू क्षेत्रीय मामिलाहरूमा आफ्नो उल्लेखनीय प्रभावको लागि चिनिन्छन्। सन् २००९ देखि ब्रिक्स राष्ट्रका सरकारहरू वार्षिक रुपमा औपचारिक शिखर सम्मेलन गर्दै आएका छन्।
