२० असोज , एजेन्सी ।
चीन समर्थित मानिएका माल्दिभ्सका राष्ट्रपति मोहम्मद मुइज्जुले आजदेखि भारत भ्रमण सुरु गर्दैछन् । मुइज्जुले अक्टोबर ६ देखि १० सम्म भारतको औपचारिक भ्रमण गर्ने जानकारी भारतीय विदेश मन्त्रालयद्वारा जारी प्रेस विज्ञप्तिमा उल्लेख छ ।
गएको वर्ष सत्तामा आएयता यो मुइज्जुको पहिलो भारत भ्रमण हुनेछ । आफ्नो चुनावी अभियानमा मुइज्जुले दिल्लीको प्रभाव कम गर्ने वाचा गरेका थिए भने ‘भारत बहिष्कार’ को नीति अपनाएका थिए ।
उनले माल्दिभ्समा हरेका भारतीय सेना पनि फिर्ता पठाएका छन् । यसअघि उनी सन् २०२४ को जुनमा प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को शपथ ग्रहण समारोहमा सहभागी हुन भारत आएका थिए ।
भ्रमणका क्रममा मुइज्जुले भारतका राष्ट्रपति द्रौपदी मुर्मूसँग भेटवार्ता गर्नुका साथै प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग पारस्परिक हितका द्विपक्षीय, क्षेत्रीय र अन्तर्राष्ट्रिय विषयमा छलफल गर्ने कार्यक्रम रहेको परराष्ट्र मन्त्रालयले जनाएको छ ।
उनी बिजनेस इभेन्टमा भाग लिन मुम्बई र बेङ्ग्लोर पनि जानेछन् । गत महिना माल्दिभ्सका राष्ट्रपति कार्यालयका प्रमुख प्रवक्ता हिना वालिदले पनि राष्ट्रपति मुइज्जुको भारत भ्रमणबारे जानकारी दिएकी थिइन् ।
ऋणको सावा र ब्याज तिर्न नसकेर मालदिभ्स डिफल्टमा जाने भय बढिरहेकै समयमा मुईज्जुले भारत भ्रमण सुरु गर्न लागेका हुन् । भारतमा रहँदा उनले वित्तीय उद्धारको खोजी गर्ने बताइएको छ ।
मुइज्जु सत्तामा आएसंगै दुवै देशबिचको सम्बन्ध तिक्त बनेको छ । तर उनको यस आसन्न भ्रमणले माल्दिभ्सले आफ्नो शक्तिशाली छिमेकीलाई बेवास्ता गर्ने जोखिम मोल्न नसक्ने सङ्केत गरेको विज्ञहरूले भनिरहेका छन् ।
सेप्टेम्बरमा माल्दिभ्सको विदेशी मुद्रा सञ्चिति ४४ करोड डलर मात्रै थियो । यो भनेको साढे एक महिनाको आयात मात्रै धान्न पुग्ने हो । गएको महिना बहुराष्ट्रिय कर्जा रेटिङ एजेन्सी मूडिजले डिफल्टमा जाने जोखिम ह्वात्तै बढेको भन्दै माल्दिभ्सको कर्जाको साख घटाएको थियो ।
भारतविरोधी अभियान चलाएर सत्तामा पुगेका मुइज्जुले अहिले सोही भारतको भ्रमण गरिरहँदा यता भारतका विदेशमन्त्री पनि कटुतापूर्ण सम्बन्ध रहेको छिमेकी मुलुक पाकिस्तान जाने भएका छन् ।
यो भ्रमण कुनै पनि भारतीय विदेशमन्त्रीले वितेको एक दशकको अवधिमा गरेको पहिलो भ्रमण हुनेछ । जयशंकर शंघाई सहयोग संगठन (एससीओ) को बैठकमा भाग लिनका लागि पाकिस्तान जाने भएका हुन् ।
४ अक्टूबरमा भारतीय विदेश मंत्रालयका प्रवक्ता रणधीर जायसवालले यसको पुष्टि गर्दै भनेका थिए, विदेश मंत्रीले इस्लामाबादमा १५ र १६ अक्टूबरमा हुन लागेको एससीओको बैठकमा भारतीय प्रतिनिधिमंडलको नेतृत्व गर्नेछन् ।
यसअघि २०१५ मा तत्कालीन विदेश मंत्री सुषमा स्वराज ’’हार्ट अफ एशिया कन्फ्रेंस’’मा भाग लिनकालागि इस्लामाबाद पुगेकी थिइन् । त्यसको केही दिनपछि नै प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी एक ’’सरप्राइज भिजिट’’ मा लाहौर गएका थिए ।
अब फेरि भारतका विदेश मंत्री पाकिस्तान भ्रमणमा जाँदैछन् । यसबारेमा विदेश मंत्रालयका प्रवक्ता रणधीर जायसवाललाई जब एक पत्रकारले सोधे, के विदेश मंत्रीको भ्रमणले भारत–पाकिस्तानको सम्बन्धमा सुधार ल्याउने प्रयासका रुपमा हेर्न सकिन्छ ? जवाफमा जायसवालले भने, ’’यो भ्रमण एससीओ मिटिंगका लागि हो, योभन्दा धेरै यसका बारेमा नसोचौं’’ ।
त्यसको भोलीपल्ट ६ अक्टूबरमा जयशंकरले पनि आफ्नो भ्रमणबारे बताउँदै भने कि उनी ’’भारत–पाकिस्तानको सम्बन्ध चर्चाका लागि पाकिस्तान जान लागेका होइन्, उनी त शंघाई सहयोग संगठनमा भाग लिनका लागि मात्रै जान लागेका हुन् ।
यद्यपि केही भारतीय कुटनीतिज्ञहरु भन्छन् कि भारत चाहादैन कि उसका मित्र देशहरुले भारत–पाकिस्तान विवादका कारण एससीओमा कुनै प्रकारको अड्चन देखुन । अर्थात भारत यो चाहाँदैन कि एससीओका अन्य सदस्य देशले यो महसूस गरुन् कि भारतले आफ्नो विदेश नीतिमा एससीओको महत्वलाई कम गर्दै छ ।’’
यदी प्रधानमन्त्री नै गएका भए त्यसको अर्कै संदेश पनि जान सक्थ्यो । तर विदेशमन्त्री जाँदा भारत पाकिस्तानसंग अहिले नै उच्च–स्तरीय भेटका लागि तयार नभएको र एससीओ जस्ता बहुपक्षीय मंचमा आफ्नो भूमिका निभाउनका लागि तयार रहेको संदेश दिने जानकारहरु बताउँछन् ।
यसअघि २०१६ मा तत्कालिन गृहमन्त्री राजनाथ सिंह सार्कको बैठकका लागि पाकिस्तान गएका थिए । यस्तै गत वर्ष पाकिस्तानका विदेश मंत्री बिलावल भुट्टो भारत आएका थिए। तर उनको भ्रमण पनि विवादित बनेको थियो ।
