२३ पुष , एजेन्सी ।
महाशक्ति अमेरिका देखि भारतसँगसमेत कटुतापुर्ण सम्बन्धमा रहेका क्यानडाका प्रधानमन्त्री जस्टिन ट्रुडोले सत्तारुढ लिबरल पार्टीका नेता तथा प्रधानमन्त्री पदबाट राजीनामा दिएका छन् । लिबरल पार्टीको नयाँ नेता चयन नभएसम्म ट्रुडो प्रधानमन्त्री रहनेछन्।
ट्रुडोले पार्टीको नेताबाट राजीनामा दिएको र अर्को नेता चुनिएपछि प्रधानमन्त्री पदबाट राजीनामा दिने बताएका छन् । जस्टिन ट्रुडोले पत्रकार सम्मेलनमा राजीनामाको घोषणा गर्दै भने, ‘प्रत्येक दिन प्रधानमन्त्रीको रूपमा सेवा गर्न पाउनु सम्मानको कुरा हो। हामीले महामारीको समयमा सेवा गर्यौं, बलियो लोकतन्त्रको लागि काम ग¥यौं, राम्रो व्यापारको लागि काम ग¥यौं। तिमी सबैलाई थाहा छ म लडाकु हुँ।’
विश्वका सबैभन्दा धनी व्यक्ति तथा टेस्ला र माइक्रो ब्लगिङ वेबसाइट एक्सका मालिक एलन मस्कले ट्रुडोको राजीनामाप्रति प्रतिक्रिया दिएका छन् । राजीनामालाई गिज्याउँदै मस्कले २०२५ राम्रो देखिरहेको भनेका छन् ।
‘२०२५ राम्रो देखिरहेको छ । ट्रम्पले जिते । ट्रुडोले राजीनामा दिए । केर स्टार्मरको पर्दाफास भइसकेको छ’ भन्दै एक्समा पोस्ट लेखेका छन् । यसअघि नै मस्को जस्टिनका बारेमा भविष्यवाणी गरेका थिए भने अमेरिकी नवनिर्वाचित राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले क्यानडालाई अमेरिकी राज्य बनाउने टिप्पणी गरेका थिए ।
अब जस्टिनको राजीनामा लिबरल पार्टीको नयाँ नेता छनोटको दौड सुरु भएको छ। लिबरल पार्टीको नयाँ नेताका लागि धेरै नाम बाहिर आएको छन् । त्यहाँ दुई जना भारतीय मूलका राजनीतिज्ञहरू पनि छन्, जसमध्ये एकजना क्यानाडाको नयाँ प्रधानमन्त्री बन्न सक्ने अनुमान सुरु भएको छ ।
एकजना अनिता आनन्द र अर्का जर्ज चहल हुन्। जस्टिन ट्रुडोपछि धेरै नेताहरू उनलाई प्रतिस्थापन गर्ने दौडमा छन्। तीमध्ये क्रिस्टिया फ्रिल्यान्ड, मार्क कार्नी, डोमिनिक लेब्लाङ्क, मेलानी जोली, फ्रान्कोइस–फिलिप च्याम्पेन, क्रिस्टी क्लार्क, अनिता आनन्द र जर्ज चहल पर्छन्।
तीमध्ये एकजना लिबरल पार्टीको नेता निर्वाचित हुने अपेक्षा गरिएको छ। यी नेताहरूमध्ये अनिता र जर्ज भारतीय मूलका क्यानेडाली राजनीतिज्ञ हुन्। दुई भारतीय मूलका सांसद क्यानडामा छन्।
तीमध्ये एकजना पूर्व रक्षामन्त्री तथा वर्तमान यातायात तथा आन्तरिक व्यापार मन्त्री अनिता आनन्द हुन्। अनिताका आमाबाबु तमिलनाडु र पन्जाब, भारतका हुन्। आनन्दलाई राजनीतिमा धेरै अनुभव छ।
कोभिड महामारीको समयमा उनले निकै राम्रो काम गरेका थिए। यसले उनलाई धेरै लोकप्रिय बनायो। उनलाई भारतीय मूलका मानिसहरूमा राम्रो छवि पनि मानिन्छ। अल्बर्टाका अर्का भारतीय मूलका लिबरल सांसद जर्ज चहल पनि क्यानाडाको अर्को प्रधानमन्त्री बन्ने सम्भावना छ।
चहलले पनि गत हप्ता आफ्ना सहकर्मीहरूलाई पत्र लेखेर यो अनुरोध गरेका छन्। एक वकिल र सामुदायिक नेताका रूपमा, चहलले क्याल्गरी सिटी काउन्सिलरका रूपमा विभिन्न समितिहरूमा काम गरिसकेका छन्।
उनी प्राकृतिक स्रोतसम्बन्धी स्थायी समिति र सिख ककसका अध्यक्ष पनि हुन्। हालैका दिनमा चहलले ट्रुडोको आलोचना गर्दै आएका छन्। क्रिस्टिया फ्रिल्यान्ड क्यानाडाकी नयाँ अर्थमन्त्री र उपप्रधानमन्त्री हुन्।
उनको अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव र आर्थिक विशेषज्ञताले उनलाई प्रधानमन्त्री पदका लागि बलियो दावेदार बनाउँछ। पूर्व बैंक अफ क्यानाडा र बैंक अफ इङ्गल्यान्डका गभर्नर मार्क कार्नी पनि यस पदका लागि बलियो दावेदार हुन्।
तिनीहरूको वित्तीय कौशल र वित्तीय विशेषज्ञता उनीहरूका लागि फाइदाजनक हुन सक्छ। वरिष्ठ लिबरल क्याबिनेट मन्त्री र ट्रुडोको निकट डोमिनिक लेब्लाङ्कको नाम पनि चर्चा भइरहेको छ।
फ्रिल्यान्डको राजीनामापछि उनी वर्तमान अर्थमन्त्री हुन्। विदेश मन्त्री मेलानी जोली पनि प्रमुख दावेदार हुन्। अर्को नाम फ्रान्कोइस–फिलिप च्याम्पेनको हो, । उनी एक व्यापार र अन्तर्राष्ट्रिय विशेषज्ञ हुन् ।
पूर्व ब्रिटिस कोलम्बिया प्रिमियर क्रिस्टी क्लार्कले पनि ट्रुडोपछि पार्टीको नेतृत्व गर्न चासो व्यक्त गरेका छन्।ट्रुडोको कार्यकालमा भारत र क्यानडाकोको सम्बन्ध निकै खराबस्थितीमा पुगेको थियो ।
खालिस्तानको मुद्दालाई लिएर दुई देशबिचको सम्बन्ध बिग्रिएको छ। जस्टिन ट्रुडो नौ वर्षदेखि क्यानडाको प्रधानमन्त्री रहेका छन्। सन् २०१५ मा ट्रुडो प्रधानमन्त्री बनेपछि भारत र क्यानडाबिचको सम्बन्धमा धेरै उतारचढाव आएको छ।
ट्रुडोभन्दा पहिले स्टिफन हार्परले भारतसँग बलियो सम्बन्ध निर्माण गर्ने प्रयास गरेका थिए। हार्परले सन् २०१० मा स्वतन्त्र व्यापार सम्झौतामा वार्ता सुरु गरे र सन् २०१५ मा भारतसँग आणविक सम्झौतामा पनि हस्ताक्षर गरे।
सम्झौता अन्तर्गत क्यानाडा युरेनियम बेच्न सहमत भयो। लिबरल पार्टीले भारतसँग राम्रो सम्बन्धको कुरा गरेको थियो। ट्रुडोको लिबरल पार्टीले सन् २०१५ मा उसको चुनावी अभियानको क्रममा भारतसँग घनिष्ठ व्यापारिक सम्बन्धका लागि आह्वान गरेको थियो।
तर, सत्तामा आएपछि ट्रुडोको सरकार हार्परको नीतिलाई अगाडि बढाउन असफल भयो। सन् २०२० मा भारतमा चलिरहेको किसान आन्दोलनको बारेमा ट्रुडोको टिप्पणीले दुई सरकारबिच तनाव बढाएको थियो।
सन् २०२१ मा ट्रुडोको पार्टीले जगमीत सिंहको नेतृत्वमा रहेको न्यू डेमोक्र्याटिक पार्टीसँग गठबन्धन गरÞ्यो। जगमीत सिंह आफ्नो खालिस्तान समर्थक भाषण र भारत विरोधीका रुपमा परिचित छन्।
सेप्टेम्बर २०२३ मा, ट्रुडोले क्यानाडामा खालिस्तानी हरदीप निज्जरको मृत्युमा भारतीय अधिकारीहरू संलग्न रहेको सार्वजनिक रूपमा आरोप लगाएपछि भारतसँगको सम्बन्ध झनै तनावपूर्ण बनेको छ ।
