खामेनीसँग जोडिएको बदलाको सूची सार्वजनिक, मच्चायो हलचल

२९ असार, काठमाण्डौ ।

अमेरिका र इरानबीचको तनाव पूर्ण रूपमा साम्य नहुँदै नयाँ विवादले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको ध्यान तानेको छ । यसपटक चर्चामा आएको विषय हो—इरानको रूढीवादी पत्रिका हमशहरी’ ले सार्वजनिक गरेको एउटा इन्फोग्राफिक, जसमा अमेरिकी, इजरायली तथा केही युरोपेली नेताहरूको तस्बिर समावेश गरिएको छ ।

पत्रिकाले यसलाई इरानका दिवङ्गत सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनीको हत्याको बदलासँग जोडेर प्रस्तुत गरेको दाबी गरिएको छ । यद्यपि यो सूची इरानी सरकार वा कुनै आधिकारिक निकायले अनुमोदन गरेको पुष्टि भने भएको छैन । पछिल्ला केही सातादेखि मध्यपूर्वमा अमेरिका र इरानबीच सैन्य तथा राजनीतिक तनाव निरन्तर बढिरहेको छ ।

यही क्रममा गत फेब्रुअरी २८ मा भएको अमेरिकी–इजरायली आक्रमणमा आयातोल्लाह अली खामेनीको मृत्यु भएको थियो । त्यसपछि उनका छोरा तथा उत्तराधिकारीका रूपमा प्रस्तुत गरिएका मोजताबा खामेनीले अन्त्येष्टिपछि पहिलो सार्वजनिक सन्देश जारी गर्दै बदला लिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको बताइएको छ ।

उनले भनेका छन्, बदला लिनु हाम्रो राष्ट्रको चाहना हो र यो अवश्य कार्यान्वयन हुनेछ । त्यससँगै उनले सूचीमा रहेका व्यक्तिहरूले आफ्नो ओछ्यानमै शान्तिपूर्ण मृत्युको अपेक्षा गर्न नसक्ने चेतावनी दिएको पनि विभिन्न सञ्चारमाध्यमले उल्लेख गरेका छन् । तर मोजताबा खामेनीको सार्वजनिक सन्देशमा कुनै पनि व्यक्तिको नाम उल्लेख गरिएको थिएन ।

त्यसको केही समयपछि तेहरान महानगरपालिकाको स्वामित्वमा प्रकाशित रूढीवादी पत्रिका ’हमशहरी’८८ ले आफ्नो अनलाइन संस्करणमा १३ जना विदेशी नेताको तस्बिर समेटिएको एउटा इन्फोग्राफिक सार्वजनिक ग¥यो । यस इन्फोग्राफिकमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प, इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहु, बेलायती प्रधानमन्त्री केयर स्टार्मर, अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियो, अमेरिकी रक्षामन्त्रीपिट हेगसेथ, फ्रान्सका राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोँ, इटालीकी प्रधानमन्त्री जर्जिया मेलोनी तथा जर्मनीका चान्सलर फ्रेडरिक मर्जलगायतका नेताहरूको तस्बिर समावेश गरिएको छ ।

युद्धका क्रममा इरानले युरोपेली मुलुकले आफ्नो भूमिमाथि भएका आक्रमणको निन्दा नगरेको तथा अमेरिकी सैन्य विमानलाई आफ्नो हवाई क्षेत्र प्रयोग गर्न दिएर आक्रमणमा सहयोग पुर्याएको आरोप लगाउँदै आएको छ। समाचारका अनुसार मोजताबा खामेनी युद्ध सुरु भएयता सार्वजनिक रूपमा देखा परेका छैनन्।

उनका पिता मारिएको आक्रमणमा उनी पनि घाइते भएका थिए। तर अर्को महत्वपूर्ण पक्ष पनि छ । अहिलेसम्म इरान सरकार, सर्वोच्च नेताको कार्यालय वा कुनै आधिकारिक सुरक्षा निकायले उक्त सूचीलाई आफ्नो आधिकारिक दस्तावेजका रूपमा स्वीकार गरेको पुष्टि भएको छैन । यसैले अहिले उठिरहेको मुख्य प्रश्न हो—यो इरानी राज्यको आधिकारिक सन्देश हो, कि एउटा सञ्चारमाध्यमले तयार गरेको सम्पादकीय सामग्री ? यही प्रश्नको स्पष्ट उत्तर अझै सार्वजनिक भएको छैन।

इरानको रूढीवादी पत्रिका ‘हमशहरी’ले दिवङ्गत सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनीको हत्याको बदलाका लागि लक्षित गरिने भन्दै अमेरिकी, इजरायली तथा युरोपेली नेताको नाम समेटिएको सूची सार्वजनिक गरेको छ। गत फेब्रुअरी २८ मा अमेरिकी–इजरायली आक्रमणमा खामेनीको मृत्यु भएपछि उनका छोरा तथा उत्तराधिकारी मोजताबा खामेनीले बदला लिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे।

यसैसाता सम्पन्न अन्त्येष्टिपछि जारी आफ्नो पहिलो सन्देशमा मोजताबाले भने, ‘बदला लिनु हाम्रो राष्ट्रको चाहना हो र यो अवश्य कार्यान्वयन हुनेछ।’ उनले सूचीमा रहेका व्यक्तिले आफ्नो ओछ्यानमै शान्तिपूर्ण मृत्युको अपेक्षा गर्न नसक्ने चेतावनी दिए। तेहरान महानगरपालिकाको स्वामित्वमा प्रकाशित ‘हमशहरी’ पत्रिकाले शनिबार राति आफ्नो अनलाइन संस्करणमा मोजताबाको उक्त भनाइसँगै १३ विदेशी नेताको तस्बिर समावेश गरिएको ‘इन्फोग्राफिक’ सार्वजनिक गरेको हो।

यसबीच इरानले युद्धका क्रममा अमेरिका र केही युरोपेली देशहरूले आफ्नो भूमिमाथि भएका आक्रमणमा सहयोग गरेको आरोप दोहो¥याउँदै आएको छ । विशेषगरी अमेरिकी सैन्य विमानलाई आफ्नो हवाई क्षेत्र प्रयोग गर्न दिएको तथा आक्रमणको खुला विरोध नगरेको भन्दै इरानले केही युरोपेली मुलुकप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै आएको छ ।

अर्कोतर्फ, मोजताबा खामेनी सार्वजनिक रूपमा अझै देखिएका छैनन् । उनको स्वास्थ्य अवस्थाबारे कुनै आधिकारिक जानकारी सार्वजनिक गरिएको छैन । यही कारण अहिले विश्व समुदायको ध्यान एउटा सूचीभन्दा पनि त्यसले निम्त्याउन सक्ने सम्भावित प्रभावमा केन्द्रित भएको छ । यदि यस्ता चेतावनीहरूलाई सरकारी समर्थन प्राप्त भयो भने त्यसले मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्थालाई थप जटिल बनाउन सक्छ ।

विश्व समुदाय अहिले पनि तनाव थप नबढोस् भन्ने अपेक्षामा छ । संयुक्त राष्ट्रसंघसहित विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय निकायहरूले सबै पक्षलाई संयमता अपनाउन, कूटनीतिक संवादलाई प्राथमिकता दिन तथा थप हिंसा रोक्न आग्रह गर्दै आएका छन् । अन्ततः, युद्धले कसैलाई स्थायी विजय दिँदैन। बदलाको राजनीति र सैन्य प्रतिस्पर्धाले तनाव बढाउन सक्छ, तर दीर्घकालीन समाधान भने संवाद, अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको सम्मान र कूटनीतिक प्रयासबाट मात्र सम्भव हुन्छ ।