२२ भदौ , काठमाण्डौ ।
रुस–युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्ने प्रयासलाई अगाडि बढाउने उद्देश्यसहित अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका विशेष दूत स्टिभ विटकफ र ट्रम्पका ज्वाइँसमेत रहेका ज्यारेड कुश्नर युक्रेनको राजधानी किभ पुगेका छन्। उनीहरूले युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्की तथा उनका वरिष्ठ अधिकारीहरूसँग युद्ध अन्त्यका सम्भावित उपाय र शान्ति वार्ता पुनः सुरु गर्ने विषयमा छलफल गरेका छन्।
विटकफ र कुश्नरको किभ भ्रमण रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग मस्कोमा लामो छलफल गरेको एक दिनपछि भएको हो। शनिबार मस्कोमा पुटिनसँग करिब तीन घण्टा वार्ता गरेका उनीहरू त्यसै रात रुसबाट पोल्यान्डतर्फ प्रस्थान गरेका थिए। पोल्यान्ड पुगेपछि उनीहरू स्थलमार्ग हुँदै युक्रेनको राजधानी किभ पुगेका हुन्।
रुस र युक्रेनबीच जारी युद्धलाई कूटनीतिक माध्यमबाट अन्त्य गर्ने प्रयासमा पछिल्ला महिनाहरूमा विटकफ सक्रिय रहँदै आएका छन्। उनी रुसमा पटक–पटक पुगेर रुसी अधिकारीहरूसँग छलफल गरिसकेका छन्। तर, यसपटकको किभ भ्रमण भने उनको युक्रेनतर्फको पहिलो प्रत्यक्ष भ्रमण भएको बताइएको छ।
कुश्नरका लागि पनि यो भ्रमण युद्ध अन्त्यका लागि भइरहेको उच्चस्तरीय कूटनीतिक पहलमा पहिलो प्रत्यक्ष युक्रेन भ्रमणका रूपमा हेरिएको छ। अमेरिकी अनलाइन सञ्चारमाध्यम एक्सियसका अनुसार ट्रम्प प्रशासनको दोस्रो कार्यकाल सुरु भएपछि विटकफ र कुश्नर युक्रेन पुग्ने अहिलेसम्मकै उच्च तहका अमेरिकी प्रतिनिधि हुन्।
उनीहरूको किभ आगमनलाई मस्को र किभ दुवै पक्षसँग समानान्तर रूपमा संवाद अघि बढाउने अमेरिकी प्रयासका रूपमा हेरिएको छ। किभ पुगेपछि अमेरिकी प्रतिनिधिमण्डलले राष्ट्रपति जेलेन्स्की र उनका वरिष्ठ सल्लाहकारहरूसँग एकभन्दा बढी चरणमा छलफल गरेको थियो।
उपलब्ध विवरणअनुसार विटकफ र कुश्नरले जेलेन्स्की पक्षसँग दुईवटा बैठक गरेका थिए। त्यसपछि भएको अर्को बैठकमा बेलायत, फ्रान्स र जर्मनीका राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकारहरू पनि सहभागी भएका थिए।यसले रुस–युक्रेन युद्धको समाधान खोज्ने अमेरिकी प्रयासमा युरोपेली साझेदारहरूको भूमिकालाई समेत जोडिएको संकेत गरेको छ।
युद्धका कारण युरोपेली मुलुकहरूमा सुरक्षा, ऊर्जा, शरणार्थी तथा आर्थिक क्षेत्रमा लामो समयदेखि प्रभाव परेको अवस्थामा शान्ति प्रक्रियामा उनीहरूको सहभागिता महत्वपूर्ण मानिएको छ।किभमा भएको छलफलको एउटा प्रमुख विषय आगामी हिउँदसम्म युद्ध जारी रहन सक्ने सम्भावना र त्यसका लागि युक्रेनले गरिरहेको तयारीसमेत रहेको बताइएको छ।
युक्रेनले युद्ध लामो समयसम्म चल्न सक्ने अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै आफ्नो सुरक्षा र आवश्यक पूर्वतयारीलाई निरन्तरता दिइरहेको छ। बैठकबारे जानकारी राख्ने एक स्रोतका अनुसार अमेरिकी प्रतिनिधि विटकफ र कुश्नरले भने हिउँद सुरु हुनुअघि नै युद्ध अन्त्यतर्फ महत्वपूर्ण सहमति जुटाउने इच्छा व्यक्त गरेका थिए।
उनीहरूले वार्तालाई पुनः गतिशील बनाउँदै रुस र युक्रेनबीच स्वीकार्य हुने शान्ति प्रस्तावमा प्रगति खोज्न चाहेको बताएका थिए। राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले पनि अमेरिकी प्रतिनिधिहरूसँग भएको छलफलमा युद्ध हिउँदसम्म लम्बिन सक्ने सम्भावनाबारे चर्चा भएको पुष्टि गरेका छन्।
उनले अमेरिका र युरोपेली साझेदारहरूको सहयोगबाट युद्ध अन्त्यका लागि सहमति निर्माण गर्न सकिनेमा आफू आशावादी रहेको बताएका छन्। जेलेन्स्कीका अनुसार अहिलेको परिस्थितिलाई हेर्दा युद्ध हिउँदसम्म जारी रहने सम्भावना देखिएको छ। त्यसैले युक्रेनले आफ्ना युरोपेली साझेदारहरूको सहयोगमा भर पर्नुपर्ने अवस्था रहेको उनको भनाइ छ।
यद्यपि, युद्धलाई थप लम्बिन नदिई कूटनीतिक माध्यमबाट समाधान खोज्ने प्रयास जारी राख्नुपर्नेमा उनले जोड दिएका छन्। किभमा भएको दोस्रो चरणको बैठकपछि विटकफ र कुश्नरले छलफललाई सकारात्मक र अर्थपूर्ण भएको प्रतिक्रिया दिएका थिए। उनीहरूले वार्ताबाट आफूहरू उत्साहित रहेको जनाउँदै आगामी दिनमा थप प्रगति हासिल गर्न इच्छुक रहेको बताएका थिए।
वार्तामा सहभागी अर्का एक स्रोतका अनुसार बैठकहरू समग्रमा सकारात्मक वातावरणमा सम्पन्न भएका थिए। ती स्रोतले अमेरिकी प्रतिनिधिहरूले रुस र युक्रेन दुवै पक्षलाई समेटेर शान्ति प्रस्तावलाई नयाँ परिस्थितिअनुसार परिमार्जन गर्ने दिशामा काम गर्न चाहेको बताएका छन्।
यद्यपि, प्रस्तावको विस्तृत स्वरूप वा त्यसमा समावेश गरिएका विषयहरूबारे तत्काल सबै विवरण सार्वजनिक गरिएको छैन। तर, दुवै पक्षले प्रस्तावमाथि निरन्तर काम गरेमा आगामी दिनमा सकारात्मक घटनाक्रम विकसित हुन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।यसअघि शनिबार मस्कोमा भएको पुटिनसँगको भेटपछि पनि अमेरिकी र रुसी अधिकारीहरूले छलफललाई सकारात्मक रूपमा व्याख्या गरेका थिए।
रुसी पक्षका एक अधिकारीले विटकफ र कुश्नरको प्रयास जारी रहेको र वार्तामा केही प्रगति भइरहेको बताएका थिए।ह्वाइट हाउसका एक अधिकारीका अनुसार पुटिन, विटकफ र कुश्नरबीच भएको छलफलमा युद्ध अन्त्यका लागि आगामी चरणमा चालिनुपर्ने कदमबारे समेत कुराकानी भएको थियो। ती अधिकारीका अनुसार वार्ताका क्रममा बनेका योजनालाई आगामी केही साताभित्र सार्वजनिक गर्ने तयारी छ।
मस्कोपछि किभ पुगेर जेलेन्स्कीसँग प्रत्यक्ष छलफल गर्नुले ट्रम्प प्रशासनले रुस र युक्रेन दुवै पक्षसँग संवादलाई तीव्रता दिन खोजेको देखिएको छ। एकातर्फ रुसी नेतृत्वसँग सम्भावित शान्ति योजनाबारे छलफल र अर्कोतर्फ युक्रेनी नेतृत्व तथा युरोपेली साझेदारसँग त्यसको सम्भावित कार्यान्वयनबारे संवाद अघि बढाइएको छ।
तर, लामो समयदेखि जारी युद्धको अन्त्यका लागि केवल वार्ता पर्याप्त हुने वा दुवै पक्षले अमेरिकी पहलमा प्रस्तुत हुने सम्भावित प्रस्ताव स्वीकार गर्ने विषय अझै स्पष्ट छैन। युद्धसँग सम्बन्धित सुरक्षा, क्षेत्रीय नियन्त्रण, युक्रेनको भविष्यको सुरक्षा प्रत्याभूति र अन्य संवेदनशील विषयमा रुस र युक्रेनबीच गम्भीर मतभेद कायम छन्।
यस्तो अवस्थामा विटकफ र कुश्नरको मस्को तथा किभ भ्रमणलाई युद्ध अन्त्यका लागि अमेरिकी कूटनीतिक पहललाई नयाँ चरणमा लैजाने प्रयासका रूपमा हेरिएको छ। आगामी केही सातामा प्रस्तावित योजनाहरू सार्वजनिक भएपछि वार्ता कुन दिशामा अघि बढ्छ र रुस तथा युक्रेनले त्यसलाई कसरी लिन्छन् भन्ने विषय महत्वपूर्ण हुने देखिएको छ।
अहिलेका लागि भने अमेरिकी पक्षले मस्को र किभ दुवैसँग संवाद कायम राख्दै शान्ति प्रक्रियालाई अघि बढाउने प्रयास गरिरहेको छ। हिउँद सुरु हुनुअघि नै कुनै महत्वपूर्ण सहमति जुटाउने अमेरिकी प्रतिनिधिहरूको चाहना पूरा हुन्छ वा युद्ध थप लम्बिन्छ भन्ने विषय आगामी वार्ताले निर्धारण गर्नेछ।
