२० भदौ, एजेन्सी ।
जी–२० शिखर सम्मेलनअघि भारतमा देशको नामको विषयमा नयाँ राजनीतिक विवाद उत्पन्न भएको छ। भारतका राष्ट्रपति द्रौपदी मुर्मुका तर्फबाट जी–२० को अवसरमा रात्रिभोजका लागि पठाइएको निमन्त्रणा कार्डमा ‘इन्डिया’को सट्टा ‘भारत’ प्रयोग गरिएपछि विपक्षीले आपत्ति जनाएका हुन् ।
भारतीय राष्ट्रपति मुर्मुका तर्फबाट जी–२० को अवसरमा रात्रिभोजका लागि पठाइएको निमन्त्रणा कार्डमा ‘द प्रेसिडेन्ट अफ इन्डिया’ को ठाउँमा ‘द प्रेसिडेन्ट अफ भारत’ लेखिएको छ । यसअघि भारतमा राष्ट्रपतिलाई ‘प्रेसिडेन्ट अफ इन्डिया’ लेखिँदै आएको थियो। सत्तारूढ भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) ले देशकै नाम फेर्न खोजेको आरोप विपक्षी दलले लगाएका छन् ।
भाजपाका नेता तथा सरकारका मन्त्रीहरूले यसलाई संवैधानिक कदम भनेका छन् । विदेश मन्त्री एस. जयशंकरले यसबारे भारतको संविधानमा पहिलेदेखि नै उल्लेख भएको जवाफ दिएका छन् । समाचार एजेन्सी एएनआईलाई दिएको अन्तर्वार्तामा उनले भनेका छन्, ’इन्डिया भनेकै भारत हो । यो हाम्रो संविधानमा पनि उल्लेख छ ।’
यसबारे भारतीय राष्ट्रपति मुर्मुको भने कुनै प्रतिक्रिया आएको छैन् । नरेन्द्र मोदी नेतृत्वको सरकारले त्यही इन्डिया शब्द हटाउने तयारी गरेको चर्चा चलिरहेको छ। भाजपाका नेताहरूले इन्डिया शब्द उपनिवेशकालमा विदेशीहरूले राखिदिएकाले त्यसमा उपनिवेशिता देखिने भन्दै आएका छन्। पछिल्लो समय भाजपाले इन्डिया शब्दमाथि आक्रमण गर्नुको अर्को पनि कारण छ।
भारतका विपक्षी दलहरू मिलेर हालै इन्डियन नेशनल डेभलपमेन्टल एलाइन्स बनाएका छन्। जसको नाम उनीहरूले छोटकरीमा इन्डिया राखेका छन्। गठबन्धनको नाम इन्डिया राखेर विपक्षी दलहरूले दासत्वको मानसिकता देखाएको भाजपाका नेताहरूको आरोप छ।
आम आदमी पार्टीका प्रमुख तथा दिल्लीका मुख्यमन्त्री अरविन्द केजरीवालले विपक्षी गठबन्धनले आफूलाई ’भारत’ भन्ने निर्णय गरेमा सत्तारूढ दलले देशको नाम ’भाजपा’ राख्छ कि भनेर सोधेका छन् । मंगलबार पत्रकार सम्मेलनलाई सम्बोधन गर्दै केजरीवालले भनेका छन्, “यो (नाम परिवर्तन) भइरहेको छ भन्ने मलाई कुनै आधिकारिक जानकारी छैन।
धेरै विपक्षी दलहरूले गठबन्धन बनाएर यसलाई भारत भनेका छन्, के केन्द्रले भाजपाको नाम परिवर्तन गर्नेछ? देश कुनै एक दलको होइन, १४० करोड जनताको हो, यदि गठबन्धनको नाम भारत राखियो भने के भारतको नाम बदलेर बीजेपी राख्लान् ? भारतको संविधानको पहिलो धारामै इन्डिया, द्याट इज भारत, स्याल बी अ युनियन अफ स्टेट्स भनी लेखिएको छ। हिन्दी संस्करणमा त्यसलाई ‘भारत, अर्थात् इन्डिया, राज्यका संघ होगा’ भनिएको छ।
