२३ पुष,काठमाण्डौ ।
कृषि प्रदान देश नेपालमा अहिलेसम्मकै सबैभन्दा बढी धान फलेको छ । चालु आर्थिक वर्षमा बर्खे धानवालीको उत्पादन बढेको छ । कृषि तथा पशुपंक्षी मन्त्रालयका अनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८०÷८१ मा नेपालमा हालसम्मकै सबैभन्दा धेरै धान फलेको हो । यस वर्ष देशभर ५७ लाख २४ हजार २३४ मेट्रिक टन धान उत्पादन भएको तथ्यांक मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको छ ।
यसअघि २०७७÷७८ मा ५६ लाख २१ हजार ७१० मेट्रिक टन धान उत्पादन भएको थियो । यो वर्ष धान रोपाइँ गरिएको क्षेत्रफल कम हुँदा पनि उत्पादन भने बढेको मन्त्रालयले जनाएको छ । कुल धानबाली लगाइएको क्षेत्रफल गत वर्षको तुलनामा ०.६१ प्रतिशत अर्थात ८ हजार ८ सय हेक्टरले घटेपनि उत्पादन भने ४ दशमलव ९७ प्रतिशतले बढेको मन्त्रालयका वरिष्ठ तथ्यांक अधिकृत रामकृष्ण रेग्मीले जानकारी दिए ।
तथ्यांकअनुसार यस वर्ष सबभन्दा धेरै धान कोशी प्रदेशमा उत्पादन भएको छ । त्यस्तै सबभन्दा कम कर्णालीमा भएको मन्त्रालयले जनाएको छ । कोशीपछि मधेस प्रदेशमा धेरै धान फलेको छ । कोशीमा सय वर्ष १४ लाख ३५ हजार ५७८ मेट्रिक टन धान उत्पादन हुँदा मधेशमा १३ लाख ३७ हजार ६७२ मेट्रिक टन धान उत्पादन भएको छ ।
सबैभन्दा कम धान फलेको कर्णालीमा यस वर्ष एक लाख ४५ हजार ६३ मेट्रिक टन मात्रै उत्पादन भएको छ । त्यसैगरी बागमती प्रदेशमा पाँच लाख ४ हजार ३४४, लुम्बिनीमा १३ लाख १० हजार ८२९, गण्डकीमा तीन लाख ९१ हजार ६२४, सुदूरपश्चिमममा पाँच लाख ९९ हजार १२५ धान उत्पादन भएको छ ।
उत्पादकत्वको दृष्टिले यो वर्ष कोशी प्रदेश सबभन्दा अगाडि छ । कोशीमा यसपालि एक हेक्टर जग्गा बराबर ४.४३ मेट्रिक टन धान उत्पादन भएको छ । सबभन्दा कम उत्पादकत्व भने मधेस प्रदेशमा देखिएको छ । मधेशमा एक हेक्टर जग्गामा औसत ३.४९ मेट्रिक टन मात्रै धान उत्पादन भएको छ ।
मन्त्रालयका अनुसार चालु वर्षमा धानको उत्पादन र उत्पादकत्व बढ्नुमा उन्नत जातको बिउको प्रयोग प्रमुख कारण भएको कृषि मन्त्रालयका अधिकारीहरूले बताएका छन् । उन्नत बिउको उपलब्धता, रोग किराको प्रकोपमा कमी, बाढी पहिरोबाट धान बालीमा कम नोक्सानी, मलखाद र कृषि औजारको सहज उपब्धतालगायतका कारणले धान उत्पादन बढेको मन्त्रालयले जनाएको छ ।
सातै प्रदेशको कृषि मन्त्रालयले जिल्लाबाट संकलन गरेको तथ्यांक र इसिमोडले उपलब्ध गराएको स्याटेलाइट इमेलकोसहयोगमा उत्पादनको तथ्यांक विश्लेषण गरि उत्पादनको अवस्था संघीय मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको हो । तराई मधेशमा लगाइएको धानवालीको क्षेत्रफल र चालु आर्थिक वर्षमा भएको रोपाईको प्रतिशत दरलाई आधार मानेर धानको उत्पादन परिमाण निकालिएको मन्त्रालयले जनाएको छ ।
