२२ चैत ,एजेन्सी ।
भारतका पूर्वप्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहले राज्यसभाबाट अवकाश लिएका छन् । उनको सेवानिवृत्तिमा कांग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खर्गेले एक भावुक पत्र लेखेका छन् । जसमा उनले अब राज्यसभामा नआउने र सक्रिय राजनीतिबाट सन्यास लिइरहेको बताएका छन् । तर, यसपछि पनि देशवासीका लागि तपाईको आवाज उठिरहने उनले उल्लेख गरेका छन् ।
कांग्रेस सभापति मल्लिकार्जुन खर्गेले चिठीमा लेखेका छन्, ‘तीन दशकभन्दा बढी समय सेवा गरेर आज राज्यसभाबाट अवकाश लिँदै गर्दा एउटा युगको अन्त्य भएको छ । धेरै कम मानिसले मात्रै भन्न सक्छन् कि उनीहरुले तपाई भन्दा धेरै समर्पण र निष्ठाका साथ हाम्रो देशको सेवा गरेका छन्। देश र जनताका लागि तपाई जत्तिको काम थोरैले गरेका छन् । तपाईंको मन्त्रिपरिषद्को सदस्य हुनु मेरो लागि व्यक्तिगत सुअवसर हो।
विगत १० वर्षमा, म लोकसभा र राज्यसभामा कांग्रेस पार्टीको नेता हुँदा, तपाईं सधैं बुद्धिको स्रोत हुनुहुन्छ र जसको सल्लाहलाई म कदर गर्छु। वर्षौंदेखि तपाईले व्यक्तिगत असुविधाका बाबजुद पनि कांग्रेस पार्टीमा उपलब्ध रहने कुरा सुनिश्चित गर्नुभएको छ। यसका लागि पार्टी र म सदैव आभारी रहनेछौं । आफ्नो नम्र बोली र नम्र स्वभावको लागि परिचित मनमोहन सिंह अक्टोबर १९९१ मा पहिलो पटक राज्यसभाको सदस्य बने।
यसपछि उनी लगातार ६ पटक माथिल्लो सदनको सदस्य बने । उनी लोकसभाबाट कहिल्यै आउन सकेनन् । यद्यपि, १९९९ मा मनमोहन सिंहले दक्षिण दिल्ली लोकसभा सीटबाट लोकसभा चुनाव लडे जसमा उनी भाजपाका विजय कुमार मल्होत्रासँग पराजित भए। यो उनको जीवनको पहिलो र अन्तिम लोकसभा चुनाव थियो। उनी सन् १९९१ देखि १९९६ सम्म नरसिंह राव सरकारमा अर्थमन्त्री थिए।
पछि उनी सन् २००४ देखि २०१४ सम्म भारतको प्रधानमन्त्री बनेका थिए । उनी राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता पनि बनेका थिए। प्रधानमन्त्रीका रूपमा र त्यसपछि पनि मनमोहन सिंह प्रायः आलोचनाले घेरिएका थिए । कहिले भाजपाले उनलाई भ्रष्टाचारले घेरिएको सरकार चलाइरहेको भने त कहिले पफेट पीएम भने । त्यतिबेला भाजपाले उनलाई धेरै पटक मौनमोहन सिंह भनेका थिए।
उनीमाथि गान्धी परिवारको आदेश लिएर सरकार चलाएको आरोप पनि लागेको थियो । यति हुँदाहुँदै पनि प्रधानमन्त्री पदबाट अवकाश लिँदै मनमोहन सिंहले भनेका थिए, ’मेरो समीक्षा गर्दा इतिहासले दयालु हुने आशा राख्छु।’ केही समयदेखि उनको स्वास्थ्य राम्रो छैन । उनी प्रायः राज्यसभाको कार्यवाहीमा ह्वीलचेयरमा उपस्थित हुने गर्दथे।
राज्यसभामा सेवानिवृत्त सदस्यहरूको विदाईमा, प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले राज्यसभा सदस्यको रूपमा मनमोहन सिंहको भूमिकाको प्रशंसा गरेका थिए। उनले सिंहको योगदान कहिल्यै नबिर्सने बताए । ह्वीलचेयरमा बसेर भोट हाल्न आएको र प्रजातन्त्रलाई बलियो बनाएको धेरै पटक देखेको मोदीले पनि बताएका थिए । भारतको एकमात्र शिख अर्थमन्त्री र प्रधानमन्त्रीको रूपमा काम गरेका सिंहलाई भारतको आर्थिक उदारीकरणको वास्तुकारको रूपमा चिनिन्छ ।
