२७ पुष , एजेन्सी ।
नेपालको राहदानी अर्थात् पासपोर्टको स्तर अघिल्लो वर्षभन्दा खस्किएको छ । ‘द हेन्ली पासपोर्ट इन्डेक्स’ ले हरेक वर्ष सार्वजनिक गर्ने राहदानी सूचकाङ्कको विश्व वरीयतामा नेपाल एक सय एकऔँ स्थानमा रहेको छ ।
सन् २०२४ को जनवरीमा नेपाल ९८ औँ स्थानमा थियो । नेपालको राहदानीले भिसा बिना ३९ देशमा यात्रा गर्न सकिन्छ । छिमेकी भारतको वरियतामा पनि पाँच अङ्कले घटेको छ । यसवर्ष सन् २०२५ को सूचीमा भारत ८५ नम्बरमा छ ।
अघिल्लो वर्ष भारतको वरीयता ८० औँ रहेको थियो । सन् २०२५ को राहदानी सूचकाङ्कमा सिङ्गापुर विश्वमै शीर्ष स्थानमा परेको छ । उसको राहदानीले एक सय ९५ देशमा भिसा–मुक्त पहुँच सुविधा प्रदान गर्छ ।
दोस्रो स्थानमा जापान रहेको छ, जसको राहदानीले एक सय ९३ देशमा बिना भिसा जान सकिन्छ । तेस्रो स्थानमा फ्रान्स, जर्मनी, इटाली र स्पेन रहेका छन् । अमेरिका नवौँ नम्बरमा छ । उसको राहदानीले एक सय ८६ देशमा भिसा फ्री यात्रा गर्न सकिन्छ ।
द न्युज इन्टरनेशनलका अनुसार पासपोर्ट ¥याङ्किङले त्यहाँका नागरिकको अवस्था र देशको कूटनीतिक सम्बन्धलाई उजागर गरेको छ । रिपोर्टअनुसार पाकिस्तानी राहदानी विश्वव्यापी रूपमा सबैभन्दा खराब छ ।
पाकिस्तानको राहदानी सोमालियाको भन्दा पनि खराब छ । त्यस्तै अफगानिस्तान, इराक, सिरियालगायत देशको राहदानी पनि विश्वमा कमजोर राहदानीमध्येमा परेको छ ।१०५ औं स्थानमा अफगानिस्तान सबैभन्दा खराब स्थितिमा रहेको छ, केवल २७ देशहरूमा मात्र उसको भिसा–मुक्त पहुँच रहेको छ ।
गत वर्षको तुलनामा यो दुई स्थान कम हो । यस्तै सिरिया ३१ गन्तब्यहरुका साथ १०४ औं स्थानमा छ जबकि इराक १०३ नम्बरमा रहेको छ । यो प्रतिबन्धित पहुँच प्रायः राजनीतिक अस्थिरता जस्ता कारकहरूबाट प्रभावित हुन्छन् ।
जहाँ चलिरहेको द्वन्द्व, गृहयुद्ध र अस्थिर सरकारहरूले कूटनीतिक सम्बन्ध र यात्रा सम्झौताहरूमा बाधा पुर्याउँछन्। सुरक्षा चिन्ताहरू, आर्थिक चुनौतिहरू र कमजोर राष्ट्रहरूमा सीमित कूटनीतिक सम्बन्धहरूले नागरिकहरूको यात्रा स्वतन्त्रतालाई सीमित गर्दै कडा भिसा नीतिहरू निम्त्याउने गर्दछ ।
यसबाहेक, आर्थिक चुनौतिहरू, सीमित कूटनीतिक सम्बन्धहरू र नकारात्मक मिडिया कभरेजले पनि यी नीतिहरूमा योगदान पुर्याउन सक्छ, जसले नागरिकहरूलाई स्वतन्त्र रूपमा यात्रा गर्न अझ गाह्रो बनाउँछ।
