७ फागुन , एजेन्सी ।
युक्रेनमा जारी युद्ध अन्त्यका लागि भन्दै मंगलबार साउदी अरबमा रुस र अमेरिकाबीच चलेको चार घण्टाभन्दा लामो वार्ता सकारात्मक रहेको दुवै देशका नेताहरुले बताएका छन् । यो वार्तामा अमेरिका र रुसबीच युक्रेन युद्ध अन्त्यका लागि उच्चस्तरीय वार्ता टोली गठन गर्ने सहमति भएको छ ।
वार्तामा चार सैद्धान्तिक सहमति भएको अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले बताएका छन् । उनले भने –‘वासिङ्टन र मस्कोमा रहेका हाम्रो मिसनहरूको कार्यक्षमता पुनस्र्थापित गर्ने सहमति भएको छ । यो बाटो बढ्न हामीलाई सामान्य रुपमा क्रियाशील कूटनीतिक सुविधा आवश्यक पर्छ।’
यस्तै ‘सबै पक्षलाई स्वीकार्य हुनेगरी युक्रेन युद्ध समाप्तिका लागि वार्ता र छलफल गर्न हामी आफ्नो तर्फबाट एक उच्चस्तरीय टोली गठन गर्नेछौँ।’ –‘युक्रेन द्वन्द्व समाप्तिपछि हुने भूराजनीतिक र आर्थिक सहयोगका विषयमा छलफल गर्न सुरु गर्ने।’
पनि सहमति भएको उनले बताएका छन् । उनले थप भनेका छन् , ‘आज यहाँ उपस्थित पाँचजना यो प्रक्रियालाई फलदायी तरिकाले अघि बढाउन संलग्न रहने।’ पनि सहमति भएको छ । रुबियोले भनेका पाँचजनामा उनी आफैँ, अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार माइक वाल्ज, विशेष दूत स्टिभ विट्कोफ र रुसका तर्फबाट विदेशमन्त्री सेर्गेइ लाभ्रोव तथा राष्ट्रपतिका सहयोगी युरी उसाकोव हुन् ।
यता अमेरिकी समकक्षीसँगको वार्तापछि रुसी विदेशमन्त्री सेर्गेइ लाभ्रोवले पनि दुई देशबीच पूर्ण सहकार्य गर्ने सहमति भएको बताएका छन् । उनले तीन प्रमुख सहमति भएको उल्लेख गरे । जसअनुसार– दुवै देशले सकेसम्म चाँडो एकअर्काको मुलुकमा राजदूत नियुक्त गर्ने, दूतावासको ब्यांक ट्रान्सफरमा प्रतिबन्ध लगायत अवरोध हटाउने, युक्रेनको विषयमा समाधानको प्रक्रिया सुरु गर्ने, पहिले अमेरिकाले र त्यसपछि रुसले प्रतिनिधि नियुक्त गर्ने यस्तै पूर्ण रुपमा सहकार्य सुरु गर्नलाई वातावरण तयार गर्ने ।
‘यो निकै उपयोगी संवाद थियो। हामीले एकअर्काको कुरा सुन्यौँ,’ लाभ्रोवले पत्रकार सम्मेलनमा भनेका छन् । यता युक्रेनका राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले आफ्नो देशलाई सहभागी नगराई युक्रेन युद्ध अन्त्यका विषयमा अमेरिका र रुसबीच भएको वार्ताप्रति तीव्र असन्तुष्टि जनाएका छन् ।
जतिबेला साउदी अरेबियामा अमेरिका र रुसी विदेशमन्त्रीहरूबीच वार्ता भइरहेको थियो, त्यतिबेला उनी टर्कीएमा थिए । ‘हामी चाहन्छौँ कि सबै कुरा पारदर्शी होस्, कसैले पनि हाम्रो पछाडि केही निर्णय नगरोस ।
हामीलाई रुस–अमेरिका वार्तामा आमन्त्रण गरिएको थिएन’, उनले पत्रकारहरूसँग भने, ‘अरू सबैजस्तै, यो हाम्रो लागि पनि आश्चर्यको कुरा थियो । हामीले मिडियाबाट यसबारे थाहा पायौँ।’ संयुक्त राज्य अमेरिकासँगको रक्षा ग्यारेन्टीको मुद्दामा थप प्रगति र यो वार्तामा युक्रेनका अतिरिक्त युरोपेली संघ, टर्कीए र बेलायत पनि सहभागी हुनुपर्ने उनको भनाइ छ ।
उनले युक्रेनले कुनै पनि हालतमा रुसले कब्जा गरेको क्षेत्रलाई मान्यता नदिने बताए । उनले भने, पूर्व हाम्रो हो, क्रिमिया हाम्रो हो र ती सबै सहर र गाउँ हाम्रा लागि महत्त्वपूर्ण छन् । जेलेन्स्कीले यस हप्ता गर्ने भनेको साउदी अरेबियाको भ्रमण मार्च १० सम्म स्थगन गर्ने पनि बताए ।
यता रुसले भने राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले आवश्यक परे युक्रेनी राष्ट्रपति भ्लादिमिर जेलेन्स्कीसँग वार्ताका लागि समेत तयार रहेको बताएको छ । क्रेमलिनका प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोवले पत्रकारहरुसँग भने, ‘पुटिन आफैँले भन्नुभएको छ, आवश्यक परे उहाँ जेलेन्स्कीसँग वार्ताका लागि तयार हुनुहुन्छ।’ तर, जेलेन्स्कीको वैधतामाथि उनले प्रश्न उठाए । ‘तर, उनको वैधतामाथि प्रश्न उठ्न सक्छ,’ पेस्कोवले भनेका छन् ।
समयमा चुनाव नगरेका कारण जेलेन्स्की अवैध सत्ताधारी भएको रुसको तर्क छ । यसबीच अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले युक्रेनमा जारी युद्ध अन्त्य गर्न साउदी अरेबियामा अमेरिका र रुसबीच भएको शान्ति वार्तालाई ’धेरै राम्रो’ भनेका छन् ।
उक्त वार्तापछि युक्रेनमा शान्ति स्थापना गर्नेबारे आफूमा पहिलेभन्दा आत्मविश्वास बढेको ट्रम्पले बताए । उनले भने, ‘रुस केही गर्न चाहन्छ । ऊ बर्बरता रोक्न चाहन्छ । हरेक हप्ता हजारौँ सैनिक मारिइरहेका छन्। यो मूर्खतापूर्ण छ।’
यो अर्थहीन युद्ध भएको र यो आफूहरू रोक्न चाहने उनले बताए । अमेरिकाका अघिल्ला राष्ट्रपति जो बाइडेनप्रति कटाक्ष गर्दै उनले भने, ‘म राष्ट्रपति भएको भए यो (युद्ध) कहिल्यै हुने थिएन।’ उता बेलायती सेनाले सरकारको अनुरोधमा युक्रेनमा तैनाथ हुन तयार रहेको बताएको छ ।
यस हप्ता २५०० ब्रिटिस सेनाले रोमानियामा उत्तर एट्लान्टिक सन्धि संगठन (नेटो) को अभ्यासमा भाग लिइरहेका छन् । यो युक्रेनी सीमाबाट केवल २५ किलोमिटर टाढा छ । ब्रिगेडियर एन्डी वाटसनको पर्यवेक्षणमा ब्रिटिस सेनाले नेटो अभ्यासमा भाग लिइरहेको हो ।
युक्रेनमा सेना तैनाथ गर्ने आदेश प्राप्त भयो भने आफ्नो ब्रिगेड ‘पूर्ण रूपमा तयार’ रहेको ब्रिगेडियर वाटसनले बताएका छन् । बेलायती प्रधानमन्त्री केयर स्टारमरले पनि हालै युद्धविराम भयो भने उनी युक्रेनको रक्षा गर्न बेलायती सेना पठाउन तयार रहेको बताएका थिए ।
