१५ पुस , काठमाण्डौ ।
बंगलादेशकी पूर्व प्रधानमन्त्री एवं देशको प्रथम महिला प्रधानमन्त्री खालिदा जियाको निधन भएको छ । उनको ८० वर्षको उमेरमा आज बिहान स्थानीय समयअनुसार बिहान ६ निधन भएको हो ।
बंगलादेश नेशनलिस्ट पार्टी (बीएनपी)को मिडिया सेलले सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमार्फत् खालिदाको निधन भएको सूचना दिएको छ । बीएनपीले सोशल मिडिया प्लेटफर्म एक्समा लेखेको छ, ‘बीएनपीकी अध्यक्ष तथा पूर्व प्रधानमन्त्री बेगम खालिदा जियाको आज बिहान ६ बजे निधन भएको छ ।’
२५ डिसेम्बरमा खालिदाका छोरा तारिक रहमान १७ वर्षपछि लण्डनबाट ढाका फिर्ता भएका थिए । उनी स्वदेश फर्किएको पाँच दिनपछि खालिदाको निधन भएको हो । खालिदा पछिल्ला केही महिनादेखि बिरामी थिइन् ।
ढाकाको इभरकेयर अस्पतालमा उनको उपचार भइरहेको थियो । खालिदा चार दशकभन्दा बढी समयदेखि बंगलादेशको राजनीतिमा सक्रिय थिइन् । पतिको हत्यापछि उनले बीएनपीको नेतृत्व सम्हालेकी थिइन् ।
सन् १९८१ मा जियाउर रहमान बंगलादेशका राष्ट्रपतिमा बहाल रहेकै बेला हत्या भएको थियो । खालिदा सन् १९९१ मा बंगलादेशकी पहिलो महिला प्रधानमन्त्री बनेकी थिइन् । त्यसपछि उनी सन् २००१ मा सत्तामा फर्किएकी थिइन् ।
सन् २००६ सम्म खालिदाले सरकारको नेतृत्व गरेकी थिइन् । बीएनपीले बंगलादेशमा सम्पन्न पछिल्ला तीन निर्वाचन बहिष्कार गरेको थियो । सन् २०२४ मा तत्कालीन प्रधनमन्त्री शेख हसिनाविरूद्ध सुरू भएको विद्यार्थी आन्दोलनलाई खालिदाले समर्थन गरेकी थिइन् ।
पछिल्लो समय उनी २० दिनदेखि भेन्टिलेटरमा थिइन् । विगत केही वर्षदेखि फोक्सोको संक्रमण, कलेजो, मिर्गौला, मधुमेह, गठिया र आँखाको समस्यासँग लडिरहेकी थिइन् । उनका कान्छा छोरा अराफात रहमानको सन् २०१५ मा हृदयघातका कारण निधन भएको थियो ।
खालिदा जियालाई ८ फेब्रुअरी २०१८ मा ढाकाको विशेष अदालतले जिया अनाथालय ट्रस्टको नाममा सरकारी पैसा दुरुपयोग गरेको अभियोगमा पाँच वर्षको कैद सजाय सुनाएको थियो । खालिदाका छोरा तारिक रहमान र अन्य पाँच अभियुक्तलाई पनि १० वर्ष कठोर कारावासको सजाय दिइएको थियो ।
यी अभियुक्तहरूमाथि २.१ करोड बंगलादेशी टाका जरिबाना पनि तोकिएको थियो । तारिक रहमान र अन्य दुई अभियुक्त फरार भएका थिए । जियाले यो फैसलाविरुद्ध उच्च अदालतमा अपिल दायर गरेकी थिइन् ।
अदालतले ३० अक्टोबर २०१८ मा सुनुवाइ गर्दै सजायलाई १० वर्ष बढाएको थियो । त्यसपछि खालिदा जियाले सजायविरुद्ध ‘लीभ–टु–अपिल’ अर्थात् सर्वोच्च अदालतमा चुनौती दिने अपिल गरेकी थिइन् ।
कानुनी प्रक्रियाका कारण यसमा पाँच वर्षसम्म ढिलाइ हुँदै आएको थियो । शेख हसिना सत्ताच्यूत भएको एक दिनपछि खालिदा जियालाई ६ अगस्ट २०२४ मा रिहा गरिएको थियो ।
त्यसपछि उनी उपचारका लागि लन्डन पुगेकी थिइन् । चार महिना त्यहाँ बसिसकेपछि उनी ६ मेमा देश फर्केकी थिइन् । बंगलादेशको राजनीति दुई नेताहरूको वरिपरि घुम्दै आएको थियो, जसमा एक अवामी लिगकी नेता शेख हसीना थिइन् भने अर्कोतर्फ बीएनपीकी खालिदा जिया ।
सन् १९८० को दशकमा बंगलादेशमा सैन्य शासन थियो । त्यतिबेला सैन्य शासनविरुद्ध हसिना र खालिदा जिया सडकमा सँगै आन्दोलन सहभागी हुन्थे । सन् १९९० मा तानाशाह इर्शादको पतनपछि लोकतन्त्र पुनःस्थापित भयो ।
सन् १९९१ मा खालिदा जियाले चुनाव जितेपछि उनी र शेख हसीनाबीच राजनीतिक शत्रुता चर्कियो । सन् १९९० पछि बंगलादेशमा भएका चुनावहरूमा सत्ता कहिले खालिदा जियाकोमा त कहिले शेख हसीनाकोमा पुग्यो ।
मिडियाले यस अवस्थालाई ‘ब्याटल अफ बेगम्स’ अर्थात् दुई बेगमहरूको लडाइँ भनेर चित्रित गरेका थिए । खालिदा जियाको जन्म १९४५ मा भएको थियो। उनी कुनै पनि राजनीतिक सम्बन्ध नभएको परिवारबाट आएकी थिइन्।
सन् १९६० मा, उनले एक सैनिक जियाउर रहमानसँग विवाह गरिन् । बंगलादेशको स्वतन्त्रता संग्राम सन् १९७१ मा भएको थियो । शेख हसिनाका बुबा शेख मुजिबुर रहमानलाई यसै अवधिमा गिरफ्तार गरिएको थियो ।
यस समयमा, जियाउर रहमानले ‘स्वतन्त्र बंगलादेश’ को लागि आफ्नो समर्थन घोषणा गर्दै रेडियो घोषणा पढे। युद्ध समाप्त भएपछि र बंगलादेश गठन भएपछि, रहमान सेनामा फर्किए र उनलाई एक वरिष्ठ पद दिइयो ।
रहमानलाई राजनीतिक रूपमा प्रभावशाली व्यक्तित्वको रूपमा पनि हेरिन थालियो । सन् १९७५ मा शेख मुजीबुर रहमान र उनको परिवारको हत्या पछि, देश निरन्तर कूबाट पीडित रह्यो।
सेना भित्र गुटबन्दी यति बढ्यो कि केही महिना भित्रै धेरै पटक सत्ता हातमा आयो । यस अस्थिर वातावरणमा, जियाउर रहमान बिस्तारै सबैभन्दा शक्तिशाली सैन्य नेताको रूपमा देखा परे र सन् १९७७ मा देशको राष्ट्रपति बने ।
सत्ता सम्हालेपछि, उनले बंगलादेश नेशनलिस्ट पार्टी (बीएनपी) नामक नयाँ राजनीतिक दल गठन गरे, जसको नेतृत्व अहिले उनकी श्रीमती खालिदा जिया र छोरा तारिक रहमानले गरिरहेका छन् ।
रहमानको ३० मे १९८१ मा हत्या गरिएको थियो। केही विद्रोही सेनाका अधिकारीहरूले विद्रोह गर्दा उनी चटगाउँमा थिए र उनी क्रसफायरमा मारिए । उनका पतिको मृत्युपछि, बीएनपी विघटन हुन थाल्यो, र पार्टी नेताहरूले खालिदालाई नेतृत्व लिन राजी गरे।
सुरुमा अनिच्छुक, उनले सन् १९८४ मा पदभार ग्रहण गरिन् । सन् १९९१ मा बंगलादेशमा पहिलो पटक साँच्चै लोकतान्त्रिक चुनाव हुँदा खालिदा जियाको बीएनपी पार्टीले जित्यो र उनी बंगलादेशको पहिलो महिला प्रधानमन्त्री बनिन्।
उनले १९९६ मा सत्ता गुमाइन्, तर २००१ मा फेरि सत्तामा फर्किएकी थिइन् । जियाको निधनसँगै बंगलादेशले एक प्रभावशाली राजनीतिक व्यक्तित्व गुमाएको छ ।
