मध्यरातसम्म ३८९ शव फेला, टनेलमा भेटिए ३५० जना, ९३७ जनाको उद्धार

१२ भदौ , काठमाण्डौ ।

रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको आम विनाशकारी बाढीपछि जारी रहेको उद्धार तथा खोजी कार्य आज विहानदेखि पुन सुरु भएको छ । नेपाल प्रहरीले गएराति अद्यावधिक विवरण सार्वजनिक गर्दै बाढी प्रभावित क्षेत्रमा ४ हजार ३४८ जना प्रहरी परिचालन गरिएको जनाएको छ ।

प्रहरीका अनुसार बाढीपछि विभिन्न जिल्लामा हालसम्म ३८९ वटा शव फेला परेका छन् । फेला परेका शवमध्ये रसुवामा १७, नुवाकोटमा २८, धादिङमा ३३, चितवनमा १३७, गोरखामा ३२, तनहुँमा २८, नवलपरासी (पूर्व) मा ८७ र नवलपरासी (पश्चिम) मा २७ वटा रहेका छन् ।

अझै २८ जना प्रहरी कर्मचारी सम्पर्कविहीन रहेका छन् । त्यस्तै, बाढी तथा त्यसबाट सिर्जित विपद्मा परी ४६६ जना घाइते तथा उद्धार गरिएको प्रहरीले जनाएको छ । उद्धार गरिएकामध्ये काठमाडौँमा ८४, रसुवामा २८९, धादिङमा ३ र नुवाकोटमा ९० जना रहेका छन् ।

बाढी प्रभावित क्षेत्रमा बेपत्ता तथा सम्पर्कविहीनहरूको खोजी, घाइतेको उद्धार र राहत कार्यलाई सुरक्षा निकायले निरन्तरता दिइरहेका छन् । रसुवा बाढीमा बगेर बेपत्तामध्ये चितवनमा मात्र हालसम्म कुल १३७ वटा शवहरू संकलन भइसकेका छन् ।

तीमध्ये पहिचान प्रक्रिया सहज बनाउन भरतपुरस्थित औद्योगिक व्यवसाय विकास प्रतिष्ठान हलमा स्थापना गरिएको अस्थायी पहिचान कक्षमा शवहरू ल्याइएको छ । चितवनका एसपी रामेश्वर पौडेलका अनुसार शवलाई व्यवस्थित रूपमा राख्न ७ वटा डेकर बनाइएको छ ।

शवको सुरक्षाका लागि रातिको समयमा सुरक्षाकर्मी खटिएका छन् । चिकित्सकहरूले शवहरूलाई सफा गरी महिला, पुरुष र उमेर छुट्टाएर स्पष्ट फोटोहरू खिचेका छन् । यी फोटोहरू अहिले बिहान ७ बजेदेखि सोही उद्योग संघको ठुलो हलभित्र प्रदर्शन गरिएको छ।

शव पहिचानका लागि आउने पीडित परिवारका लागि चितवन प्रशासनले निःशुल्क होटलमा बस्ने व्यवस्थासमेत मिलाएको छ । आफन्तको खोजिमा रहेकाहरु अन्तिम पटक भएपनि मुख हेर्न पाए हुनेथियो भन्ने विलौनामा छन् ।

रसुवास्थित भोटेकोशीमा आएको बाढीका कारण प्रभावित बस्तीहरूमा सुरक्षाकर्मीले खोज तथा उद्धार गरिरहेका छन् । तीनवटा सुरक्षा निकायले दुई दिनमा रसुवा र नुवाकोटबाट ९३७ जनालाई उद्धार गरेका छन् । उद्धारमा सेना, प्रहरी र सशस्त्रले आफ्नो जनशक्ति परिचालन गरेको छ ।

बाढी प्रभावित क्षेत्रमा अलपत्र परेका ९३७ जनालाई दुई दिनमा उद्धार गरिएको बागमती प्रदेश प्रहरी कार्यालयका एसएसपी राजेन्द्र धमलाले बताएका छन् । सेनाले बिहीबार सवैभन्दा बढी प्रभावित क्षेत्र रसुवाको टिमुरे, स्याफ्रुवेशी, धुन्चे र मैलुङ इलाकाबाट ६०२ जनाको हेलिकप्टरमार्फत उद्धार गरेको छ ।

आज २ सय जनाको जमिनी उद्धार गरिएको सैनिक प्रवक्ता (सहायकरथी) राजाराम बस्नेतले बताएका छन् । उद्धार गरिएका घाइतेहरुको उपचारका लागि सेनाले त्रिशुलीमा आपतकालीन उपचार केन्द्र स्थापना गरेको छ । सो उपचार केन्द्रमा ३३८ जनालाई उपचार गरिएको सहायकरथी बस्नेतले जानकारी दिए ।

उनका अनुसार खोज तथा उद्धारमा सहजता प्रदान गर्न ड्रोन र तालिम प्राप्त कुकुरको प्रयोग गरिएको छ । खोज तथा उद्धारमा ४ हजार २ सय सैनिक बाढी प्रभावित क्षेत्रमा खटिएका छन् । धादिङस्थित पृथ्वी राजमार्गमा बाढीका कारण जम्मा भएको लेदो हटाउन पनि सेना खटिएको छ ।

बाढीपछि अप्पर त्रिशूली हाइड्रोपावरको टनेलभित्र फसेका ३५० जना मजदुर तथा स्थानीयको नेपाली सेनाले सफलतापूर्वक उद्धार गरेको छ । बाढीपछि हिजोदेखि टनेलभित्र मानिसहरू फसेको खबर आएपछि उद्धारका लागि नेपाली सेना परिचालन भएको थियो ।

प्रतिकूल मौसम, बाढीको तीव्र बहाव र जोखिमपूर्ण अवस्थाबीच सेनाको टोलीले टनेलमा फसेका ३५० जनालाई सुरक्षित बाहिर निकालेको हो । टनेलमा अझै १०० जनाभन्दा बढी मानिस फसेको र उनीहरूको उद्धारका लागि सेनाको टोली परिचालित रहेको जनाइएको छ ।

जटिल तथा जोखिमपूर्ण उद्धार अभियानका लागि नम्बर १ सेकेन्ड मुभमेन्ट ट्याक्टिकल हेडक्वार्टर, त्रिशूलीबाट जमदार भक्तजन बस्नेतको कमाण्डमा १÷३ को सैन्य टोली अहोरात्र खटिएको छ । यसैगरी, बाढीको उच्च जोखिममा रहेका रसुवाका अन्य विकट क्षेत्रमा समेत सेनाले उद्धार अभियान जारी राखेको छ ।

सीक्यूआरटी धुन्चे ब्यारेकबाट सहसेनानी अभिषेक शाहीको कमाण्डमा परिचालित १÷५ को टोलीले स्याफ्रुवेशी, टिमुरे, मैलुङ, ठूलो हाकु र हाकुवेशीका विभिन्न स्थानबाट थप ५३३ जनालाई सुरक्षित स्थानमा सारेको छ । नेपाली सेनाका अनुसार भदौ ११ गते रसुवाका विभिन्न प्रभावित क्षेत्रबाट कुल ८८३ जना स्थानीय तथा मजदुरको उद्धार गरिएको छ ।

बाढीबाट प्रभावित क्षेत्रमा सेनाले जोखिमको पर्वाह नगरी खोज तथा उद्धारलाई निरन्तरता दिइरहेको जनाएको छ। यता प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले बाढी पीडितको उद्धार तथा राहत कार्य पूरा नभएसम्म राज्यका सबै संयन्त्र निरन्तर मैदानमा रहने प्रतिबद्धता जनाएका छन् ।

नुवाकोट पुगी बाढीपहिरो प्रभावित क्षेत्रको अवलोकन गरी काठमाडौँ फर्किएपछि उनले यस्तो प्रतिवद्धता जनाएका हुन् । प्रधानमन्त्री शाहले नुवाकोटमा प्रभावित नागरिक, स्थानीय जनप्रतिनिधि, सुरक्षाकर्मी, स्वास्थ्यकर्मी तथा उद्धार र राहतमा खटिएका सबैसँग प्रत्यक्ष जानकारी लिएका थिए ।

अवस्था अझै चुनौतीपूर्ण रहेको उल्लेख गर्दै उनले राज्यका सबै संयन्त्र पूर्ण क्षमतामा परिचालित रहेको बताएका छन् । ‘अहिले हाम्रो पहिलो प्राथमिकता एक–एक नागरिकको जीवनरक्षा, बेपत्ताको खोजी तथा उद्धार, घाइतेको उपचार र प्रभावित परिवारलाई तत्काल राहत पु¥याउनु हो,’ प्रधानमन्त्री शाहले आफ्नो स्टाटसमार्फत भनेका छन् ।

प्रधानमन्त्रीका अनुसार सरकारले खोजी तथा उद्धार कार्यलाई उच्च प्राथमिकता दिँदै नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी बल र नेपाल प्रहरीका कुल १३ हजार २९५ सुरक्षाकर्मी परिचालन गरेको छ । यसमा नेपाल प्रहरीका ७ हजार २५०, नेपाली सेनाका ४ हजार २०० र सशस्त्र प्रहरी बलका १ हजार ८४५ जना रहेका छन् । उनी लेख्छन्, ‘यो संकटको घडीमा सरकार प्रभावित नागरिकसँगै छ ।’सरकारले गरिरहेको कामको उनले बुँदागत रुपमा जानकारी दिएका छन् ।

१. खोजी तथा उद्धार कार्यलाई उच्च प्राथमिकता दिँदै नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी बल र नेपाल प्रहरीका कुल १३,२९५ सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको छ। यसमा नेपाल प्रहरीका ७,२५०, नेपाली सेनाका ४,२०० र सशस्त्र प्रहरी बलका १,८४५ जना रहेका छन्। नेपाली सेनाको जोइन्ट अपरेशन कमिटि को क्वीक एक्सन टिम, पिएम एक्सन टिम मार्फत निरन्तर समन्वय र अनुगमन भइरहेको छ।

२. हवाई तथा स्थलमार्गबाट उद्धार कार्य निरन्तर भइरहेको छ। बिहीबार ६९ वटा हवाई उडान सञ्चालन गरी ५७३ जनाको उद्धार गरिएको छ। थप हेलिकप्टरहरू कतबलमदथ अवस्थामा राखिएका छन् र निजी हेलिकप्टरलाई समेत सरकारी अयmmबलम तथा समन्वय प्रणालीअन्तर्गत उद्धार र राहतमा परिचालन गरिएको छ। हवाई उद्धारमा बिरामी, गर्भवती तथा सुत्केरी महिला, बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक र अपांगता भएका व्यक्तिलाई प्राथमिकता दिइएको छ।

३. रसुवा, नुवाकोट र धादिङलगायतका प्रभावित क्षेत्रमा फसेका नागरिक तथा सुरक्षाकर्मीलाई सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गर्ने कार्य जारी छ। करिब ३,५०० जनालाई तत्काल बसोबास गराउन विद्यालय तथा सार्वजनिक÷सामुदायिक भवनमा अस्थायी आवासको व्यवस्था गरिएको छ।

४. प्रभावित नागरिकको तत्काल राहतका लागि रसुवामा १ करोड, नुवाकोटमा १ करोड र धादिङमा ५० लाख रुपैयाँ परिचालन गरिएको छ। चाउचाउ, बिस्कुट, स्लिपिङ ब्याग, म्याट्रेस, ब्ल्याङ्केटलगायतका राहत सामग्री १० ट्रक पठाइएको छ भने थप खाद्य तथा गैरखाद्य सामग्री हेलिकप्टरमार्फत समेत प्रभावित क्षेत्रमा पु¥याइँदैछ।

५. प्रभावित क्षेत्रमा अस्थायी राहत शिविर सञ्चालन गरी खाना, खानेपानी र आवश्यक आधारभूत सेवाको व्यवस्था गरिएको छ। नेपाल रेडक्रस, नेपाल स्काउट, लायन्स क्लब तथा अन्य स्वयंसेवी संस्थाका संयन्त्रसमेत राहत र उद्धारमा परिचालित छन्। रेडक्रसबाट करिब ३०,००० जनालाई पुग्ने राहत सामग्री प्रभावित क्षेत्रमा पठाइएको छ।

६. स्वास्थ्य आपत्कालीन कार्यसञ्चालन केन्द्र (ज्भ्इऋ) सक्रिय गरिएको छ। वीर अस्पताल, ट्रमा सेन्टर, शिक्षण अस्पताल, सिभिल अस्पताल, पाटन अस्पताल तथा प्रहरी अस्पताललाई कतबलमदथ मा राखिएको छ। वीर र ट्रमा सेन्टरमा १००÷१०० तथा पाटन अस्पतालमा ६० आपत्कालीन शय्या तयार गरिएको छ। आवश्यकताअनुसार मेडिकल टोली, औषधि, एम्बुलेन्स र रक्तसञ्चार सेवा परिचालन गरिएको छ।

७. प्रभावित तथा घाइते नागरिकको निःशुल्क उपचार सुनिश्चित गरिएको छ। ट्रमा सेन्टर, वीर अस्पताल, त्ग्त्ज् लगायतका अस्पतालबाट मेडिकल टोली आवश्यक औषधि र उपकरणसहित परिचालन गरिएको छ। धुलिखेल अस्पताललगायतका स्वास्थ्य संस्थालाई समेत तयारी अवस्थामा राखिएको छ।

८. प्रभावित क्षेत्रमा आवश्यक राहत तथा उद्धार सामग्रीको आपूर्ति प्रणाली व्यवस्थित गरिएको छ। त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलस्थित राष्ट्रिय आपतकालीन गोदामघर, नुवाकोटको बट्टारस्थित नेपाली सेनाको मैथिली ब्यारेक र धादिङको बैरेनी ब्यारेकमा राहत सामग्री संकलन गरी आवश्यकता र प्राथमिकताका आधारमा प्रभावित क्षेत्रमा पठाउने व्यवस्था गरिएको छ।

९. प्रभावित क्षेत्रमा जेनेरेटर, पोर्टेबल मोबाइल टावर, ब्याट्री, स्वास्थ्य सामग्री, टेन्ट तथा फलाम÷ढुंगा काट्ने मेसिनरीलगायतका अत्यावश्यक सामग्री हवाई तथा स्थलमार्गबाट पठाइँदैछ। विपद् व्यवस्थापनमा प्रयोग हुने फिल्ड अस्पताल सेट (द्यज्क्ष्क्ज्ःब् ऋग्द्यभ्) समेत त्रिशूलीतर्फ पठाइएको छ।

१०. दूरसञ्चार सेवा पुनःस्थापनालाई आपत्कालीन प्राथमिकतामा राखिएको छ। हालसम्म नेपाल टेलिकमका ३८ र ल्अभिि का ३२ गरी कम्तीमा ७० वटा टावर÷साइट बन्द भएका छन्। प्राविधिक टोली, जेनेरेटर र ब्याट्री हेलिकप्टरमार्फत प्रभावित क्षेत्रमा पु¥याई सेवा पुनःस्थापनाको काम भइरहेको छ।

११. प्रभावित नागरिकलाई तत्काल निःशुल्क सञ्चार सुविधा उपलब्ध गराइएको छ। नेपाल टेलिकमले दैनिक २ जीबी डाटा, ५० एसएमएस र निःशुल्क भ्वाइस कल तथा ल्अभिि ले समेत निःशुल्क भ्वाइस÷डाटा र एसएमएस सुविधा उपलब्ध गराएका छन्। अस्थायी मोबाइल कनेक्टिभिटी तथा मोबाइल चार्जिङ सुविधा विस्तार भइरहेको छ।

१२. सडक, पुल, खानेपानी, विद्युत् तथा दूरसञ्चारलगायत अत्यावश्यक पूर्वाधारको तत्काल पुनःसञ्चालनलाई उच्च प्राथमिकता दिइएको छ। सम्बन्धित मन्त्रालय, विभाग तथा निकायलाई आवश्यक जनशक्ति, उपकरण र स्रोत तत्काल परिचालन गरी क्षतिग्रस्त संरचनाको क्षति मूल्यांकन र पुनःसञ्चालनको काम द्रुत गतिमा अघि बढाउन निर्देशन गरिएको छ।

१३. नेपाल विद्युत् प्राधिकरणसँगको समन्वयमा इएन्ध् तथा विद्युत् संरचनाको पुनःस्थापनाको काम अघि बढाइएको छ। अत्यधिक प्रभावित क्षेत्र र उद्धार तथा राहत कार्यमा प्रत्यक्ष सहयोग पु¥याउने संरचनालाई प्राथमिकताका साथ पुनःसञ्चालन गरिँदैछ।

१४. प्रभावित क्षेत्रमा इन्धनको अभाव हुन नदिन आवश्यक व्यवस्था गरिएको छ। नुवाकोटका भैरवी, सूर्यमती तथा पञ्चकन्या आयल स्टोरमा डिजल २३ हजार लिटर र पेट्रोल ६ हजार लिटर मौज्दात रहेको छ। आज थप डिजल १५ हजार लिटर र पेट्रोल १५ हजार लिटर पठाइएको छ। हवाई इन्धन ८ हजार लिटर मौज्दात रहेकोमा थप ९ हजार लिटर पठाइएको छ।

१५. प्रभावित क्षेत्रको वास्तविक अवस्था र क्षतिको यथार्थ विवरण संकलन गर्न ड्रोन सर्वेक्षण तथा स्थलगत मूल्यांकन भइरहेको छ। फसेका नागरिक, अवरुद्ध सडक तथा पहुँचको अवस्था पहिचान गरी उद्धार र राहतलाई अझ लक्षित र प्रभावकारी बनाइँदैछ।

१६. सम्भावित थप जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै नदी तटीय क्षेत्रका नागरिकलाई उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरिएको छ। भोटेकोशी तथा त्रिशूली नदीको बहाव, सम्भावित पहिरो तथा अन्य जोखिमको निरन्तर निगरानी भइरहेको छ। रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, गोरखा तथा चितवनका जोखिमयुक्त नदी तटीय क्षेत्रका नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा जान आग्रह गरिएको छ।

१७. राहत तथा उद्धार कार्यलाई थप प्रभावकारी बनाउन संघ, प्रदेश, स्थानीय तह, सुरक्षा निकाय, स्वास्थ्य संस्था, रेडक्रस, स्वयंसेवी संस्था तथा विकास साझेदारबीच निरन्तर समन्वय भइरहेको छ। सम्बन्धित जिल्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी तथा स्थानीय तहलाई आवश्यकता पहिचान गरी तत्काल प्रतिकार्य गर्न निर्देशन गरिएको छ।

१८. मृतकका परिवारलाई प्रचलित कानूनबमोजिम आर्थिक सहायता उपलब्ध गराउने तथा मृतकको पहिचान र शव व्यवस्थापनलाई व्यवस्थित रूपमा अघि बढाइएको छ।

१९. विपद्पछिको राहत तथा पुनःस्थापनाका लागि राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग परिचालन भइरहेको छ। भारतबाट राहत सामग्री प्राप्त भएको छ भने अमेरिका, इयू डब्लु एचओ आएएफआरसी लगायतका अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारसँग आवश्यक सहयोग र समन्वय भइरहेको छ। निजी क्षेत्र तथा नागरिकस्तरबाट प्राप्त सहयोगलाई समेत एकीकृत रूपमा परिचालन गरिँदैछ।

२०. सरकारले अबको सम्पूर्ण ध्यान नागरिकको जीवनरक्षा, बेपत्ताको खोजी तथा उद्धार, घाइतेको उपचार, प्रभावित परिवारलाई तत्काल राहत र सुरक्षित बसोबास तथा क्षतिग्रस्त अत्यावश्यक पूर्वाधारको शीघ्र पुनःस्थापनामा केन्द्रित गरेको छ।

सबै तहका सरकारी संयन्त्रलाई पूर्ण क्षमतामा परिचालन गरिएको छ। उद्धार तथा राहत कार्यका लागि आवश्यक स्रोत र साधनको कुनै कमी हुन दिइने छैन।हामी अहिले पनि काममै छौँ। यो संकटको घडीमा सरकार प्रभावित नागरिकसँगै छ।

उद्धार र राहत कार्य पूरा नभएसम्म राज्यका सबै संयन्त्र निरन्तर मैदानमा रहनेछन् । ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री विराजभक्त श्रेष्ठले भोटेकोसी नदीमा आएको बाढीका कारण देशमा ठूलो जनधनको क्षति भए पनि नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका कर्मचारीको सक्रियताका कारण विद्युत् सेवा नियमित राख्न सफल भएको बताएका छन् ।

उनले केही सहकर्मी सम्पर्कविहीन रहेको अवस्थामा समेत प्राधिकरणका कर्मचारीले निरन्तर काम गरेर विद्युत् सेवा सञ्चालनमा राखेको जानकारी दिए । कुल विद्युत् उत्पादन क्षमताको करिब १० प्रतिशत विद्युत् प्रणालीबाट बाहिरिए पनि प्राधिकरणले आपूर्ति व्यवस्थापनलाई सन्तुलित राख्न सफल भएको उनको भनाइ छ ।

मन्त्री श्रेष्ठले बिहीबार साँझ स्युचाटारस्थित लोड डिस्प्याच सेन्टर (एलडीसी) पुगेर विद्युत् आपूर्ति व्यवस्थापनबारे जानकारी लिएका थिए । सो क्रममा उनले बाढी प्रभावित नुवाकोटका अधिकांश क्षेत्रमा विद्युत् सेवा पुनःसञ्चालन भएको बताए । रसुवामा पनि सेवा पुनःस्थापनाको प्रयास भइरहेको जानकारी दिए ।