विराटनगरमा वायुप्रदुषण सम्बन्धी समस्या गत २ वर्षयता भएको हो । पहिले एक समय थियो, धुमपान सम्बन्धीको समस्याहरु हुने तर अहिले धुलो र धुवाँसम्बन्धी समस्याहरु बढेका छन् ।
विराटनगरमा भईराखेको कन्ट्रक्सनले पनि वायु प्रदुषणमा समस्या बढाएको हो, सरकारको राम्रो निती नभएर पनि होला । धुलो धुवाँ सम्बन्धीको जुन प्रदुषण छ त्यो सामान्य धुमपान भन्दा बढी हानिकारक हुन्छ ।
सामान्यतया कन्ट्रक्शनमा काम गर्ने कर्मचारीहरु, ट्राफिक प्रहरीहरुको लागि त्यो वातावरणमा आधा घण्टा बस्नु भनेको १५÷२० वटा चुरोट खाए सरह हो । धुलोधुवाँमा ठूलो– ठूलो कण हुन्छ,ती कणहरु हाम्रो फोक्सोको नलीमा या फोक्सोकै मासुमा गएर जम्ने हुन्छन् ।
वायु प्रदुषण एकप्रकारको ‘ साईलेन्ट किलर’ हो । दमखोकी भएको मानिस या फोक्सो केही कारणले कमजोर भएको मानिस, पहिलेदेखि नै निमोनिया भएको बिरामीहरु दमखोकीको बिरामीहरुलाई बायुप्रदुषणले अझ हानी गर्छ ।
पूरानो बिरामीलाई अझ दबाईले नै काम नगर्ने, पटक– पटक अस्पताल धाईराख्नुपर्ने अथवा भर्ना भएर अस्पतालमा नै बसिराख्नुपर्ने हुन्छ । यो समस्या ठूलो उमेरकालाई भन्दा बालबालिकाहरुलाई बढी हुन्छ ।
आउने दशवर्षमा वायु प्रदुषणको यही स्थिती रह्यो भने फोक्सो सम्बन्धी स्वासप्रश्वास सम्बन्धी समस्या अझ बढ्ने हुन्छ । भोलिको समयमा टिभीको जोखिम गराउने, क्यान्सर हुने, फोक्सो सम्बन्धी क्यान्सरको अनुपात बढाउने हुन्छ ।
कसरी नियन्त्रण गर्न सकिन्छ ?
यसलाई नियन्त्रण गर्न नसकिएपनि जो– जो व्यक्ति धुलो धुवाँमा काम गर्नुहुन्छ, ट्राफिक प्रहरी, बाटो बनाउन खटिने कामदारहरुलाई वैज्ञानिक तरीकाले बनाएको माक्सहरु(प्रोटेक्टिभ गियर) लगाउनुपर्ने हुन्छ ।
जुन माक्सहरुले धुलो धुवाँलाई फिल्टर गर्छ ती माक्सहरु लगाएर काम गर्नुपर्छ र त्यस्तो वातावरणमा ३ देखि चार घण्टाभन्दा बढी बस्न हुँदैन । जहाँ धुलो धुवाँको प्रदुषण हुन्छ, त्यो नियन्त्रण गर्न सकिँदैन भने त्यस ठाउँमा पानी छर्किनु अथवा धुलो मेसिनद्धारा तान्नु नै उत्तम विकल्प हो ।
पैदल यात्रुले यस्तो प्रदुषणबाट कसरी बच्ने ?
धुलो धुँवाको प्रदुषण बढी नभएको ठाउँमा पनि पैदल यात्रुलाई जोखिम नै हुन्छ । सकेसम्म उनीहरुले त्यो क्षेत्रमा जान नै रोक्नुपर्छ । धुलो धुवाँ त्यही ठाउँमा रहने मात्र हैन यो त्यसक्षेत्र वरिपरी पुगेको हुन्छ ।
त्यो क्षेत्रमा नजाँदा पनि कोही मानिसलाई यससम्बन्धी समस्या हुन्छ । अहिले फार्मेसीहरुमा एन–९५ नामको माक्स पाईन्छ, त्यो लगाएर हिँड्नु उत्तम हुन्छ र डिस्फोजेबल माक्सहरु लगाउनुपर्छ ।
कतिपय मानिसहरु एउटै माक्स सफा नगरीकन लगाउने पनि हुन्छन् त्यसो गर्नु गलत हो । माक्सले पूर्ण सुरक्षा भने गर्दैन त्यसकारण प्रदुषण भएको क्षेत्रमा जाने समय घटाउने वा त्यस्तो क्षेत्रमा सकेसम्म नजानु नै उत्तम हो ।
–पुरु कोईराला/छाती रोग विशेषज्ञ(उहाँ कोशी अञ्चल अस्पतालमा कार्यरत हुनुहुन्छ)
