७ जेठ , एजेन्सी ।
रुस र चीनलाई हतियार विकास कम गर्न र रक्षा बजेट घटाउन दबाब बढाइरहेका अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले स्वयंले ‘गोल्डन डोम’ मिसाइल रक्षा प्रणाली स्थापना गर्ने घोषणा गरेका छन् । यो प्रणाली उनको कार्यकाल अन्त्यसम्म सञ्चालनमा आउनेछ ।
ट्रम्पले मंगलवार ‘गोल्डेन डोम’ नामक १७५ अर्ब अमेरिकी डलरको मिसाइल प्रतिरक्षा प्रणालीको घोषणा गरेका हुन् । जसलाई ट्रम्पले ‘म्यानहट्टन परियोजना–स्तरीय’ पहलको रूपमा वर्णन गरेका छन् । ट्रम्पले यसको नेतृत्व गर्न अमेरिकी अन्तरिक्ष बलका जनरल माइकल गुएटलिनलाई नियुक्त गरेका छन् ।
अमेरिकी रक्षा सचिव पिट हेगसेथ र गुएटलिनसँगै ओभल अफिस घोषणाको क्रममा ट्रम्पले यो परियोजना तीन वर्ष भित्र पूरा हुने र क्यानडासहित सम्पूर्ण महाद्वीपीय संयुक्त राज्य अमेरिकालाई हवाई खतराबाट जोगाउने खुलासा गरे ।
महत्वाकांक्षी प्रणाली आगमन मिसाइलहरू पत्ता लगाउन, ट्र्याक गर्न र अवरोध गर्न सक्षम उपग्रहहरूको एक व्यापक नेटवर्क सिर्जना गर्न डिजाइन गरिएको हो । ट्रम्पले यो प्रणाली विश्वको अन्य छेउबाट प्रहार गरिए पनि र अन्तरिक्षबाट प्रहार गरिए पनि क्षेप्यास्त्रहरूलाई रोक्न सक्षम हुने दाबी गरे ।
यो परियोजनाले प्रशासनको पहिलो हप्तामा अमेरिकाको लागि आइरन डोमको रूपमा घोषणा गरिएको भन्दा ठूलो विकासको प्रतिनिधित्व गर्दछ । जुन फेब्रुअरीमा पेन्टागनले गोल्डेन डोम नामकरण गर्नुअघि सम्भवतः इजरायलको अवस्थित आइरन डोम प्रणालीसँग ट्रेडमार्क चिन्ताको कारणले गर्दा भएको हुनसक्छ ।
गुएटलिनले पहिले अमेरिकी अन्तरिक्ष बलसँग अन्तरिक्ष सञ्चालनका उपप्रमुखको रूपमा सेवा गरिसकेका थिए । मिसाइल रक्षा र अन्तरिक्ष–आधारित क्षमताहरूमा व्यापक अनुभव छ । ट्रम्पले घोषणा गरेको १७५ अर्ब डलरको मूल्य ट्याग काँग्रेसनल बजेट अफिसको पहिलेको अनुमानभन्दा धेरै कम छ ।
जसले सुझाव दिएको थियो कि प्रणालीको लागत २० वर्षमा १६१ अर्ब देखि ५४२ अर्ब डलरसम्म हुनसक्छ । २०१२ को राष्ट्रिय अनुसन्धान परिषद्को एक अध्ययनले अनुमान गरेको छ कि अन्तरिक्ष–आधारित, बूस्ट–फेज मिसाइल रक्षा प्रणालीको कुल लागत ८३१ अर्ब डलर (२०२५ डलरमा) सम्म हुनसक्छ । रक्षा विश्लेषकहरूले परियोजनाको प्राविधिक सम्भाव्यताको बारेमा पनि प्रश्न उठाएका छन् ।
गत जनवरीमा ह्वाइट हाउसमा राष्ट्रपति पदमा फर्किएको केही दिनपछि नै ट्रम्पले यो प्रणालीको योजना ल्याउने बताएका थिए । यसले ब्यालिस्टिक र क्रुज मिसाइलजस्ता अमेरिकामाथि हुने नयाँ पुस्ताको हवाई खतराविरुद्ध काम गर्नेछ ।
यो प्रणाली विकास गर्न दशकौँ लाग्नसक्ने र सरकारले अनुमान गरेकोभन्दा धेरै महँगो पर्ने मिडिया एजेन्सीहरुले जनाएका छन् । अधिकारीहरूले अहिलेसम्मका रक्षा प्रणालीहरूले रूस र चीनले विकसित गरेको नयाँ मिसाइल प्रविधिको साथ तालमेल गर्न नसकेको भन्दै चेतावनी दिएका थिए ।
मंगलबार ओभल अफिसमा बोल्दै ट्रम्पले यो प्रणाली जमिन, समुद्र र अन्तरिक्षमा फैलिएको नयाँ पुस्ताको प्रविधि समावेश गर्ने बताए । यसमा अन्तरिक्ष–आधारित सेन्सर र इन्टरसेप्टरहरू पर्छन् । क्यानडाले पनि यो प्रणालीमा सहभागी हुन खोजेको पनि उनले जानकारी दिए ।
यो वर्ष सुरुमा वासिङ्टन भ्रमण गर्दा तत्कालीन क्यानडाली रक्षा मन्त्री बिल ब्लेयरले क्यानडाले यो डोम परियोजनामा सहभागिता जनाउन रुचि देखाएको स्वीकार गरेका थिए । उनले यो उचित र देशको राष्ट्रिय हितमा पर्ने उनको भनाइ थियो । उनले क्यानाडाले यो क्षेत्रमा के भइरहेको छ भन्ने थाहा पाउनुपर्ने र आर्कटिकसहित समग्र क्षेत्रमा आउने खतराहरूबारे सचेत हुनुपर्ने बताएका थिए ।
ट्रम्पले यो प्रणालीले संसारको अर्को छेउबाट वा अन्तरिक्षबाट प्रक्षेपण गरिएका मिसाइलहरू पनि अवरोध गर्न सक्षम हुने दाबी गरे । यो प्रणाली आंशिक रूपमा इजरायलको आइरन डोम प्रणालीबाट प्रेरित छ । यसले २०११ देखि रकेट र मिसाइलहरू अवरोध गर्दै आएको छ ।
तर, गोल्डन डोम आइरन डोमभन्दा धेरै गुणा ठूलो हुने र ध्वनिको गतिभन्दा पनि तीव्र गतिमा उड्नसक्ने हाइपरसोनिक हतियारहरू र अन्तरिक्षबाट युद्धक हतियार पठाउन सक्ने ‘फ्रयाक्सनल अर्बिटल बम्बार्डमेन्ट सिस्टम’जस्ता खतराविरुद्ध लड्नेगरी डिजाइन गरिएको छ ।
ट्रम्पले भने, “यी सबै हवाबाट नै नष्ट गरिनेछन् । यसको सफलताको दर १०० प्रतिशतको नजिक छ ।” अमेरिकी अधिकारीहरूले गोल्डन डोमले अमेरिकालाई मिसाइलहरू प्रक्षेपण गर्नु अगाडि र हावाबाट नै अवरोध गर्न सक्षम बनाउने असअघि नै बताएका थिए ।
अमेरिकी रक्षा अधिकारीहरूले यो प्रणाली एक केन्द्रिकृत कमान्ड अन्तर्गत रहने बताएका छन् । ट्रम्पले मंगलबार यो घोषणा कार्यक्रममा २५ बिलियन डलरको प्रारम्भिक लगानी चाहिने बताए । तर, यसको कुल लागत १७५ बिलियन डलर पुग्नेछ ।
प्रारम्भिक २५ बिलियन डलर उनको कर सम्बन्धी विधेयक (वन बिग ब्युटिफुल बिल) अन्तर्गत राखिएको छ । तर, यो विधेयक अहिलेसम्म पारित भएको छैन । तर, अमेरिकाको तल्लो सदन कंग्रेसको बजेट अफिसले यो प्रणालीको अन्तरिक्ष–आधारित भागमा मात्र २० वर्षमा ५४२ बिलियन डलरसम्म खर्च लाग्नसक्ने अनुमान गरेको छ ।
पेन्टागनका अधिकारीहरूले लामै समयदेखि हालका प्रणालीहरूले रूस र चीनले डिजाइन गरेको नयाँ मिसाइल प्रविधिको साथ कदम मिलाउन नसकेको चेतावनी दिँदै आएका छन् ।
