५ साउन , काठमाण्डौ ।
नेपालका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको १४ महिना लामो प्रतीक्षा अन्ततः पूरा हुने भएको छ। उनी भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको निमन्त्रणामा यही सेप्टेम्बर १६ अर्थात भदौ ३१ मा भारतको औपचारिक भ्रमणमा जाँदै छन् ।
यो भ्रमण यस्तो समयमा हुन लागेको छ, जब सेप्टेम्बर १७ मा प्रधानमन्त्री मोदीको जन्मदिन पर्दछ। यसैले ओलीको भारत भ्रमणलाई लिएर भारतीयहरुले समेत चासो राखेका छन् ।
विगत १४ महिनादेखि ओली सरकार भारतबाट आधिकारिक भ्रमणको निम्तोको पर्खाइमा थियो। यसअघि पछिल्लो एक अन्तर्वार्तामा ओलीले आफू छिट्टै भारत भ्रमणमा जाने खुलासा गरेका थिए ।
उनले आगामी नोभेम्बर महिनामा प्रधानमन्त्री मोदी पनि काठमाडौँ भ्रमणमा आउने सम्भावना रहेको बताएका छन् । अन्तर्वार्तामा प्रधानमन्त्री ओलीले भारत र नेपालबीचको सम्बन्धमा कुनै तनाव नरहेको दाबी गरेका छन् ।
उनले नेपालको भारत र चीन दुवै देशसँग राम्रो सम्बन्ध रहेको बताएका छन् । भारत–नेपाल सम्बन्ध तनावपूर्ण रहेको भन्ने प्रश्नको खण्डन गर्दै ओलीले सोधेका छन् , “के भारतले नेपालका लागि कुनै कठिनाइ पैदा गरेको छ? यदि भारत हामीलाई मन पराउँदैन भने, उसले के नयाँ तनावपूर्ण काम गरेको छ?“ उनले थप भनेका छन्, “नाकाबन्दी त्यतिबेला भएको थियो, जतिबेला म प्रधानमन्त्री थिइनँ। त्यसयता म प्रधानमन्त्री बनेपछि भारतले के नोक्सान पु¥याउने कदम उठाएको छ?“
यसअघि ओलीले प्रधानमन्त्री मोदीसँग न्युयोर्क र बैंककमा भेटवार्ता भएको थिथो , तर ती दुवै भेट नेपालका लागि खासै फलदायी साबित भएका थिएनन्।
वास्तवमा, यो सम्पूर्ण विवादको सुरुवात सन् २०१९ मा तत्कालीन प्रधानमन्त्री ओलीले सीमा विवादलाई चर्काएपछि भएको भारतीय संचारमाध्यामहरुले लेखेका छन् ।
उनले तत्कालीन चिनियाँ राजदूतको इसारामा भारतविरुद्ध तनाव बढाएको आरोप लाग्ने गरेको भन्दै नवभारत टाइम्सले लेखेको छ, ओली सरकारले नेपालको नयाँ राजनीतिक नक्सा जारी गरेको थियो, जसमा कालापानीसहितका विवादित भूभागलाई नेपालको हिस्सा देखाइएको थियो।
नेपाली भूभाग कालापानी, लिपु लेक र लिम्पियाधुरालाई भारतले आफ्नो दाबी सहित राजनीतिक नक्शा जारी गरेपछि नेपालले समेत संविधान नै संशोधन गर्दै नेपालका ति अतिक्रमित नेपाली भूभागसहितको राजनीतिक नक्शा संविधानमा सूचीकृत गरेको छ ।
जसको नेतृत्व ओली सरकारले नै गरेको थियो । गत वर्षको डिसेम्बरमा ओलीले चीनको भ्रमणले पनि भारतसँगको सम्बन्धलाई थप तनावपूर्ण बनाएको भारतीय पक्षको दाबी छ ।
यसैबीच, नेपालले चीनको बेल्ट एन्ड रोड इनिसिएटिभ (बीआरआई) फ्रेमवर्कमा हस्ताक्षर गरेपछि ओली र मोदीबीचको दूरी झनै बढेको उल्लेख छ ।
परम्परागत रूपमा नेपालका नयाँ प्रधानमन्त्रीले सबैभन्दा पहिले भारतको भ्रमण गर्ने प्रचलन भए पनि ओलीले लामो समय प्रतिक्षा गर्नुप¥यो।
प्रधानमन्त्री ओलीलाई दुई दिने भारत भ्रमणको निम्तो दिइएको छ। उनी सेप्टेम्बर १६ मा दिल्ली पुग्नेछन् र भोलिपल्ट अर्थात् सेप्टेम्बर १७ मा समकक्षी प्रधानमन्त्री मोदीसँग द्विपक्षीय भेटवार्ता हुनेछ।
भेटघाटका क्रममा विभिन्न सम्झौतामा हस्ताक्षर हुने तयारी छ, जसका लागि दुवै देशले काम गरिरहेका छन्। यो भेटमा भारतले नेपाल र चीनबीच बढ्दो निकटताको मुद्दा उठाउन सक्ने अनुमान छ।
विशेषगरी, चीनले नेपालसम्म रेलमार्ग बनाउने योजनामा काम गरिरहेकाले यस विषयमा भारतले आफ्नो चासो व्यक्त गर्न सक्ने समाचारमा उल्लेख छ ।
भारत भ्रमणमा ठूला एजेन्डाहरुमा यसपल्ट प्रवेश गर्ने सम्भावना कम छ, तर दुईपक्षीय सम्बन्धलाई अझै बलियो र सौहार्द बनाउने, विगतका समझदारीहरुलाई निरन्तरता दिने र केही नयाँ परियोजनाहरुलाई अघि बढाउनेतर्फ केन्द्रित हुने नेपाल पक्षको तयारी छ।
यसअघि ओलीले समकक्षी मोदीलाई काठमाडौं भ्रमणका लागि दिएको निमन्त्रणा भारतले स्वीकारेको थिएन । यसपल्ट भने आगामी नोभेम्बर तेस्रो साता अर्थात् कात्तिक पहिलो हप्ता मोदी नेपाल आउन सक्ने आश्वासन दिएको सरकारी पक्षले बताएको छ ।
तर मोदी काठमाडौं नआएर नेपालको कुनै धार्मिक पर्यटकीय वा व्यापारिक महत्वको ठाउँमा आउन सक्ने, प्रधानमन्त्री ओलीले मोदीलाई त्यहीँ स्वागत गर्ने सम्भावना रहेको बताइएको छ ।
