७ भदौ ,विराटनगर।
रुस–युक्रेन युद्ध सुरु भएको करिब अढाइ वर्ष नाघिसकेको छ । दुई राष्ट्रबीचको युद्ध नीतिले गर्दा रुस र युक्रेनमा युद्ध दैनिकीजस्तो बनिसकेको छ । दुई देशका जनता युद्धसँग अभ्यस्त भइसकेका छन् । यसबीच युद्धका कारण कतिले ज्यान गुमाए र कति अंगभंग भए भन्नेबारे यकिन तथ्यांक कसैसँग छैन । रुस–युक्रेन युद्धको सुरुवातदेखि युक्रेनमाथि रुसले निरन्तर धावा बोलिरहेको थियो ।
तर, पछिल्लो समय भने युक्रेनको प्रतिआक्रमणले गर्दा रुस कमजोर भएको हो भन्ने प्रश्नहरु गर्न थालिएको छ । अत्याधुनिक हतियारका साथमा रुसमाथि जाइलागेको युक्रेनले उल्लेखनीय सफलता हात पारिरहेको अवस्था छ भने रुसले त्यसको जमेर जवाफ दिन सकेको देखिदैन। यद्यपी रुसले किभविरुद्ध पुनः आक्रमणलाई तिब्र पारेको छ ।
तर यता रुसमा राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनप्रति नागरिकले प्रश्न उठाउन थालेका छन् । पछिल्लो समय पुटिनविरुद्ध सामाजिक सञ्जालमा नागरिकले आक्रोश ब्यक्त गर्न थालेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन् । न्युयोर्क टाइम्सका अनुसार रुसको कुर्स्कमा युक्रेनी आक्रमणपछि पुटिनको लोकप्रियता घटेको दाबी गरिएको छ ।
युक्रेनी सेनाको आक्रमणलाई रुसी सरकार र विशेषगरी पुटिनको असफलताका रूपमा हेरिएको छ । पुटिनको युद्ध नीति असफल भएको भन्दै मानिसले उनको राजीनामा माग गरिरहेका छन् । युक्रेनी सेनाले रुसको सुदजा शहरमा प्रवेश गरेर लेनिनको मूर्ति भत्काएका छन् । गत वर्ष रुसको निजी सेना वाग्नर समूहका प्रमुख येभगेनी प्रिगोजिनको नेतृत्वमा भएको विद्रोहपछि पुटिनको लोकप्रियता घटेको थियो ।
सन् २०२२ मा मस्कोले युक्रेनमाथि धावा बोलेयता रुसी भूभागमाथि युक्रेनले सर्वाधिक ठूलो आक्रमणमा तल्लीन छ । युक्रेनले अगस्ट ६ मा युक्रेनले पहिलोपटक रुसको भूभागमा प्रवेश गरी आक्रमण गरेको थियो । त्यसयता युक्रेनले दुई हप्तामा रुसबाट १२६३ वर्ग किलोमिटर क्षेत्र कब्जा गरिसकेको छ । युक्रेनी सेना कुर्स्कमा ३५ किलोमिटर अगाडि बढेको छ भने ९२ गाउँ कब्जा गरिसकेको छ ।
अगस्ट १६ मा पनि सुदजामा रुसी र युक्रेनी सेनाबीच युद्ध भएपछि त्यहाँबाट रुसी सेना पछि हट्नु परेको थियो । सन् २०२४ को ८ महिनामा रुसले कब्जा गरेको भन्दा युक्रेनले २ हप्तामा बढी जमिन कब्जा गरेको युक्रेनले दाबी गरेको छ । दोस्रो विश्वयुद्धपछि कुनै पनि देशले रुसको यति ठूलो भूभाग कब्जा गरेको यो पहिलो पटक हो ।
यही कारण रुसी जनताले पुटिनसँग युद्ध नीतिमा परिवर्तनको माग गरिरहेका छन् । कुर्स्कमा भएको आक्रमणका कारण जनतामा त्रास फैलिएको उनीहरूको भनाइ छ । युक्रेनले रुसको कुर्स्क क्षेत्रमा रणनीतिक महत्व भएको पुलहरु पनि ध्वस्त पारेको छ । अब, अझै युक्रेनले पश्चिमा देशहरूबाट पहिलो खेपमा पाएको एफ–१६ लडाकु विमानहरू प्रयोग गर्न लागेको छ ।
रुससँग युद्ध गरिरहेको युक्रेनले सन् २०२५ सम्ममा ६५ वटा त्यस्ता विमान प्राप्त गर्ने ठानिएको छ । यसबीच युक्रेनी सेनालाई अमेरिकाले थप हतियार सहयोग गर्ने भएको छ । यसअघि पटकपटक हतियार सहयोग गरेको अमेरिकाले पछिल्लोपटक १२५ मिलियन डलर बराबरको प्याकेज घोषणा गरेको हो । राष्ट्रपति भोलोमिदिर जेलेन्स्की र अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनबीचको टेलिफोन वार्तापछि अमेरिकाको नयाँ प्याकेज सार्वजनिक भएको हो ।
पेन्टागनका अनुसार नयाँ प्याकेजमा वायु रक्षा प्रणाली, ट्यांक तथा एन्टिमिसाइल प्रणाली लगायत छन् । बाइडेनले विज्ञप्ति जारी गर्दै युक्रेनविरुद्धको युद्धमा रुसको हार हुने ठोकुवा गरेका छन् । उनले स्वतन्त्रताको लडाईँ युक्रेनले जित्ने र त्यसमा आफूहरूको सहयोग सधैँ रहने जनाएका छन् । यसबीच भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीकोे किभ गएर युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीसंग गरेको भेटवार्ता पनि निकै चर्चामा रह्यो ।
मोदीसँगको भेटबारे जेलेन्स्कीले बयान पनि दिएका छन् । उनले यो राम्रो सुरुवात भएको र यो भ्रमण दुवै देशका लागि ऐतिहासिक भएको उल्लेख गर्दै भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीप्रति कृतज्ञता व्यक्त गरेका छन् । उनले भने, ‘हामी कसैका कारणले हाम्रो सिमाना परिवर्तन गर्दैनौँ । पुटिनलाई भन्दा प्रधानमन्त्री मोदीलाई शान्ति मनपर्छ । तर पुटिन यस्तो चाहँदैनन् । उनीहरूले भेट्दा के के कुरा गरे मलाई थाहा छैन । यदि प्रधानमन्त्री (मोदी) को आधिकारिक भ्रमणमा जब तपाईं अस्पतालमा बच्चाहरूलाई आक्रमण गर्नुहुन्छ तब पुटिनले भारतलाई सम्मान गर्दैनन् वा आफ्नो सेनालाई नियन्त्रण गर्दैनन् भन्ने कुरा बुझ्नुपर्छ।’ जेलेन्स्कीले भनेका छन् ।
मोदीले पनि युक्रेनी राष्ट्रपतिलाई भारत भ्रमणको निम्तो दिएका छन् । किभमै पत्रकार सम्मेलनलाई सम्बोधन गर्दै भारतीय विदेश मन्त्री एस जयशंकरले भने, ‘भारतीय प्रधानमन्त्रीको युक्रेन भ्रमण सन् १९९२ पछि पहिलो हो । भ्रमणका क्रममा प्रधानमन्त्री मोदीले युक्रेनी राष्ट्रपतिलाई भारत भ्रमणको निम्तो दिनुभएको छ । आफ्नो सुविधा अनुसार राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले भारत भ्रमण गर्नुहुनेछ।’
जयशङ्करले युक्रेनलाई भारतले दिएको मानवीय सहयोगबारे पनि चर्चा गरेका थिए । ‘विगतमा पनि भारतले युक्रेनलाई मानवीय सहयोग गरेको थियो । आजसम्म युक्रेनलाई भारतले स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित विभिन्न १७ प्रकारका सहयोग गरिसकेको छ’, उनले भने । प्रधानमन्त्री मोदी र युक्रेनी राष्ट्रपति जेलेन्स्कीबीच शुक्रबार मारिन्स्कीमा द्विपक्षीय वार्ता भएको थियो । भेटमा भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीसँग विदेशमन्त्री एस जयशंकर, राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार अजित डोभाललगायत विशिष्ट व्यक्ति सहभागी थिए ।
मोदी र जेलेन्स्कीले रुसी मिसाइल आक्रमणमा धेरै बालबालिका मारिएको ठाउँको पनि सँगै भ्रमण गरेका थिए । यसबारे मोदीले सामाजिक सञ्जाल एक्समा भेटको भिडिओ पोस्ट गर्दै बालबालिकाका परिवारलाई यो क्षति सहन सक्ने शक्ति मिलोस् भनी प्रार्थना गरेका छन् । यसबारे तपाइँका टिप्पणी अवस्य व्यक्त गर्नुहोला ।
ताजा खबरका लागि नेपाल टाइम्स्को अनलाइन पोर्टल डब्लु डब्लु डब्लु डट नेपाल टाइम्स् डट नेटमा गएर हेर्न सक्नु हुनेछ । यसैगरि हाम्रो युट्युव च्यानल र फेसबुक पेज पनि अवस्य भिजिट गर्नुहोला । तपाईले गर्नु भएको लाइक, कमेन्ट, सेयर र सब्क्राइबका लागि धेरै धन्यवाद । नेपाल टाइम्स् हेर्दै गर्नुहोला नमस्कार ।
