२३ भदौ ,एजेन्सी ।
प्रविधिको विकाससँग हात हातमा मोबाइल र इन्टरनेट पुगेपछि नेपालमा पनि पछिल्लो समय अधिकांश बालबालिकाहरुले लामो समय स्क्रिनमा बिताउने गरेका छन् । अभिभावहरुले समेत आफ्ना बालबालिकालाई भुल्याउन मोबाइल दिने गरेका छन् । यहाँसम्मकी बालबालिकाहरुलाई खाना खान र खुवाउँदा समेत मोबाइल अनिवार्य जत्तिकै बनेको छ ।
तर यसरी लामो समय स्क्रिनमा बस्दा बालबालिकाहरुलाई गम्भिर स्वास्थ्य समस्या निम्तिने देखिएको छ । यसरी स्क्रिनमा बस्दा नकारात्मक असर परेको भन्दै युरोपेली देश स्वीडेनले २ वर्षसम्मका बालबालिकालाई स्क्रिन टाइममा पूर्ण रुपमा प्रतिबन्ध लगाएको खबर आज हामीले नेपाल टाइम्स अनलाइन समाचारमा लिएर आएका छौं ।
स्वीडेन सरकारले धेरै अनुसन्धानहरूले स्क्रिनको अत्यधिक प्रयोगले बालबालिका र किशोरकिशोरीहरूमा निद्रासम्बन्धी विकार, चिन्ता, डिप्रेसन र अटिजम समेत निम्त्याइरहेको भन्दै प्रतिबन्धको निर्णय गरेको छ । यसले शारीरिक गतिविधि पनि लगातार घट्दै गएको भन्दै स्वीडेन सरकारले आफ्नो एडभाइजरीमा बालबालिकालाई टिभी र मोबाइल फोनलगायत कुनै पनि स्क्रिन प्रयोग गर्न नदिने बताएको छ ।
अमेरिका, आयरल्याण्ड, क्यानडा, अष्ट्रेलिया र फ्रान्स जस्ता देशहरूले यसअघि नै बालबालिकाका लागि एडभाइजरी जारी गरिसकेका छन्। फ्रान्समा दुई वर्ष नभई तीन वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिकालाई स्क्रिन देखाउन पूर्ण रूपमा प्रतिबन्ध लगाउने चर्चा छ । यी युरोपेली देशहरु त जागिसकेका छन् ।
हाम्रो जस्तो देश कहिले जाग्ला ?योे कुरा हाम्रो देशका बालबालिकाका लागि समेत त्यतिनै महत्त्वपूर्ण छ भन्ने बारेमा नेपालका आँखा विशेषज्ञ र मनोचिकित्सकहरुले पनि जोड दिने गरेका छन् । चिकित्सकहरुले अभिभावहरुलाई कमभन्दा कम समय स्क्रिनमा राख्न सुझाव दिने गरेका छन् ।एडभाइजरी अनुसार कति घण्टा स्क्रिन हेर्नुपर्छ?
२ देखि ५ वर्ष बीचका बालबालिकाहरुः दिनमा अधिकतम एक घण्टा
६ देखि १२ वर्ष सम्मका बालबालिकाहरूः दिनमा अधिकतम २ घण्टा
किशोरहरूः दिनमा अधिकतम ३ घण्टा
चिकित्सकका अनुशार लामो समयसम्म स्क्रिन हेरिरहँदा आँखामा डिजिटल स्ट्रेन, सुख्खा आँखाको रोग, मायोपिया अर्थात् अदुर दृष्टि दोषको सम्भावना हुन्छ । चीन र कोरिया जस्ता देशहरूमा ५० प्रतिशत बालबालिका मायोपियाबाट पीडित छन्। अटिजम स्पेक्ट्रम डिसअर्डर (एएसडी) पनिे बढी स्क्रिन समयका कारण हुने खतरा रहेको चिकित्सकहरु बताउँछन् ।
जापानमा २०२२ मा गरिएको एक अध्ययन अनुशार एक घण्टा भन्दा कम स्क्रिन टाइममा पनि तीन वर्षको उमेरमा पनि एएसडीको खतरा ३८ प्रतिशत बढेको थियो । जबकि दुई घण्टा भन्दा बढी स्क्रिन समय जोखिमको हिसाबमा तीन गुणा बढी थियो। यसको मतलब, जति धेरै स्क्रिन समय बिताउँछन् बालबालिकामा अटिजमको जोखिम त्यति नै बढी हुने गर्दछ ।
अत्यधिक स्क्रिन समयमा रहदा हुने हानी
– धेरै समयसम्म स्क्रिन हेर्दा दिमागमा असर पर्छ। मनमा नकारात्मक कुराहरू हावी हुन्छन्, जसले दिमागलाई असर गर्छ।
– स्क्रिनको लतले बालबालिकामा चिन्ता पैदा गरिरहेको छ। बालबालिकाको रिस बढ्दै गएको छ । यसको एउटा कारण राम्रोसँग सुत्न नसक्नु हो ।
– एकाग्रता घट्दै जान्छ। डिप्रेसनको सिकार भइरहेका छन् । चिडचिडाहट वा निराश महसुस हुन सक्छ ।
– स्क्रिनमा धेरै समय बिताउनुका कारण उनीहरु मिलनसार हुन् सक्दैनन् र तपाईले उनीहरुलाई केहि भन्नु भयो भने उनीहरु चिच्याउन थाल्छन् । अत्याधिक स्क्रिन समयले व्यक्तित्व विकासमा पनि बाधा पु¥याउँछ र अध्ययनमा पनि बाधा पु¥याउँछ ।
समाधान के हो ?
– बालबालिकालाई मोबाइल नदिनुहोस्, उनीहरुसँगै समय बिताउनुहोस् ।
– यदि तपाईंसँग समय छैन् भने कम भन्दा कम समय स्क्रिनमा बस्न दिने प्रयास गर्ने
– ठूलो स्क्रिन वा टिभी एक विकल्प हुन सक्ने
– मोबाइल दिँदा आफैं सुपरिवेक्षण गर्ने, के हेरिरहेका छन् छ र कति समय हेरिरहेका छन् ?
