१८ पुष , विराटनगर।
अक्टोबर २०२३ देखि गाजापट्टीमा हमास र इजरायलबीच भीषण लडाइँ जारी छ । यसमा प्यालेस्टिनी समूह हमासले विगतमा धेरै पीडा भोगेको छ। हालका महिनाहरूमा यसका अधिकांश शीर्ष नेताहरू र कमान्डरहरू मारिसकेका छन् ।
हमासविरुद्धको इजरेली आक्रमणमा ठूलो संख्यामा आम सर्वसाधारण मारिएका छन् । जसको विश्वभरबाट विरोध हुँदै आएको छ । यस्तो अवस्थामा केही विज्ञहरूले हालैका दिनमा हमासको अन्त्य भएको दाबी गर्न थालेका थिए, तर हमास समूहले फेरि एकपटक बलियो पुनरागमन गरेको छ ।
इजरायली वेबसाइट जेरुसेलम पोस्ट र च्यानल १२ ले हमास नयाँ लडाकुहरू भर्ती गरेर गाजा पट्टीमा इजरायली सेना (आईडीएफ) विरुद्ध उभिएको दाबी गरेका छन । यो रिपोर्टले इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुलाई चिन्तित पारेको छ ।
किनकि उनी हमासको नामोनिशान मेटाउदै धूलोपिठो बनाउने अभियानमा छन् । सार्वजनिक रिपोर्टले हमाससँग अझै पनि २० हजार देखि २३ हजार लडाकुहरू रहेको दाबी गरेको छ । आईडीएफले युद्धको क्रममा अहिलेसम्म १७ हजार देखि २० हजार हमास र इस्लामिक जिहाद लडाकुहरूको हत्या गरेको दाबी गरेको छ।
आईडीएफले युद्धको समयमा ६ हजार भन्दा बढी मानिसहरूलाई हिरासतमा लिएको छ । जसमध्ये कम्तिमा ४ हजार ३ सय अझै हिरासतमा छन्। युद्धको सुरुमा,आइडिएफले अनुमान गरेको थियो कि हमाससँग २५ हजार लडाकुहरू थिए ।
तर २३ हजार लडाकुहरू अझै पनि हमासमा रहेको विश्वास गरिन्छ। आइडिएफले पनि युद्धमा २० हजार लडाकु मारिएको दाबी गरिरहेको छ। यस्तो अवस्थामा, भर्ती ठूलो मात्रामा गरिएको पुष्टि गर्न सकिन्छ ।
हमासले नयाँ लडाकुहरूलाई हतियार हस्तान्तरण गरिरहेको दाबी गरिएको छ । यद्यपि, तिनीहरूको प्रशिक्षणका बारेमा धेरै प्रश्नहरू छन्। यी लडाकुहरू त्यति प्रशिक्षित छैनन् जति हमास प्रारम्भिक चरणमा थियो।
हमासले २० वा १८ वर्ष मुनिका लडाकुहरूलाई ठूलो सङ्ख्यामा भर्ती गरेको छ। इजरायलले हमासका ११ कमाण्डरलाई मृत्युदण्ड दिएको छ। हमासको पुनरुत्थान र लडाकुहरूको सङ्ख्याका बारेमा पनि द्वन्द्वात्मक रिपोर्टहरू बाहिर आएका छन्।
आईडीएफ र इजरायली अखबारहरूको दाबी पनि उस्तै छैन। यद्यपि, यी सबैको बिचमा इजरायलको दाबीमा एउटा ठुलो प्रश्न उठ्छ, जसले बारम्बार दाबी गरेको छ कि गाजामा हमास धेरै कमजोर भएको छ।
उही समयमा, गाजामा चलिरहेको द्वन्द्वको वास्तविक अवस्थाको बारेमा प्रश्न उठ्छ, जहाँ लाखौं मानिसहरू अमानवीय अवस्थामा बाँच्न बाध्य छन्।अर्काेतर्फ नयाँ वर्ष २०२५ को आगमनमा हमासले गाजा पट्टीबाट दक्षिणी इजरायलमा रकेट प्रहार गरेको थियो।
यो हमास अझै प्रतिकारको मोडमा रहेको प्रमाण हो । गाजाबाट करिब १० किलोमिटर टाढा अवस्थित नेटिभोट र वरपरका समुदायहरूमा साइरन बजेको थियो । नेटिभोटलाई लक्षित गरी आगलागी भएको भन्दै हमासले जिम्मेवारी लिएको छ।
गत वर्ष सन् २०२४ मा नयाँ वर्षको पूर्वसन्ध्यामा मध्य इजरायलमा गोली चलाएको थियो। आईडीएफले पनि दक्षिणी इजरायली सहर नेटिभोटको मध्य गाजा पट्टीबाट दुईवटा रकेट प्रहार गरिएको बताएको छ।
सेनाका अनुसार एउटा रकेट रोकियो भने अर्को खुला क्षेत्रमा खस्यो। यस आक्रमणमा कोही घाइते भएको खबर आएको छैन। हमासले उक्त हमलाको जिम्मेवारी लिएको छ। हमासको सक्रियतापछि इजरेली आक्रमण पुन बढेको छ।
उत्तरी र मध्य गाजा पट्टीमा बुधवार इजरायली आक्रमणबाट १७ प्यालेस्टाइनीको मृत्यु भएको छ । इजरायली विमानले उत्तरी गाजाको जबलिया अल–बलादमा रहेको एउटा घरमा आक्रमण गर्दा अधिकांश बालबालिकाको मृत्यु भएको र धेरै घाइते भएको बताइएको छ ।
मध्य गाजाको अल–बुरेइज क्याम्पमा रहेको एउटा घरमा इजरायली बमबारीका कारण थप दुई जनाको मृत्यु भएको छ। इजरायल र हमासबिचको द्वन्द्वले २.३ मिलियन क्षेत्रको लगभग सम्पूर्ण जनसंख्या विस्थापित गरेको छ । जसले भोकमरीको संकट सिर्जना गरेको छ।
संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय मानवीय एजेन्सी (ओसिएचए) का अनुसार इजरायली अधिकारीहरूले १ देखि २६ डिसेम्बर २०२४ का बीचमा गाजामा आश्रय सामग्री बोकेका १६० वटा ट्रकहरूलाई मात्र अनुमति दिएका थिए। तीमध्ये १३६ वटा ट्रक उत्तरी गाजामा पुगेका थिए भने २४ वटा मात्र ट्रक मध्य र दक्षिणी क्षेत्रमा पुगेका थिए।
इजरायलको युद्धले गाजाको २० लाख भन्दा बढी मानिसहरूलाई विस्थापित गरेको छ, जसमध्ये अधिकांश अस्थायी टेन्टहरूमा शरण लिइरहेका छन् । ओसिएइचएले प्रकाशित गरेको तथ्याङ्कले देखाउँछ कि इजरायली अधिकारीहरूले डिसेम्बर १ देखि २२ को बीचमा गाजामा प्रति दिन लगभग ८३ ट्रक मानवीय सहायताको अनुमति दिएका थिए।
युद्धअघि, इन्धनसहित सहायताका औसत ५०० ट्रकहरू हरेक दिन गाजामा प्रवेश गर्न अनुमति दिइएको थियो। इजरायलले अक्टोबर ७, २०२३ मा दक्षिणी इजरायली सीमानामार्फत हमासको आक्रमणको बदला लिन गाजामा हमास विरुद्ध ठूलो मात्रामा आक्रमण गरिरहेको छ ।
जसमा लगभग १ हजार २ सय मानिस मारिएका थिए भने लगभग २५० जनालाई वन्धक बनाएका थिए । गाजापट्टीमा जारी इजरायली आक्रमणबाट प्यालेस्टाइनीको मृत्यु हुने संख्या ४५ हजार ५५३ पुगेको छ ।
गाजामा भएको इजरेली आक्रमणको विश्वभरबाट निद्या भइरहेको छ । पछिल्लो समय । टर्कीएको सबैभन्दा ठूलो शहर इस्तानबुलमा हजारौं मानिस भेला भइ गाजा आक्रमणविरुद्ध प्रदर्शन गरेका छन् ।
गाजामा जारी दमनको निन्दा गर्न र प्यालेस्टिनी जनतासँग आफ्नो ऐक्यवद्धता व्यक्त गर्न प्रदर्शन गरिएको हो । उनीहरूले टर्कीए र प्यालेस्टिनी झण्डा बोकेर गाजामा नरसंहार रोक्नुहोस्, बालबालिका कहाँ हुर्किदैनः गाजा र जेरुसेलम कब्जामा छ जस्ता नारासहितका ब्यानर र प्लेकार्ड बोकेर प्रतिष्ठित गालाटा ब्रिजसम्म ¥याली गरेका थिए ।
यता हमासका पूर्व राजनीतिक प्रमुख याह्या सिनवारलाई अरब पर्सनालिटी अफ द इयर २०२४ को उपाधिको छनोटमा परेका छन् । इजिप्टको एउटा समाचार सञ्जालले एउटा सर्वेक्षण गरेको थियो जसमा करिब ३ लाख मानिसहरूले भाग लिएका थिए, जसमा सिन्वरसँग सम्बन्धित १५ वटा प्रश्न सोधिएको थियो।
रिपोर्टमा भनिएको छ कि सर्वेक्षणमा ८५ प्रतिशत मानिसहरूले याह्या सिनवरलाई ’अरब पर्सनालिटी अफ द इयर २०२४’ को रूपमा चुनेका छन्। सन् २०२४ को सबैभन्दा प्रभावशाली फोटो मानिएको सिनवारले आफ्नो जीवनको अन्तिम क्षणमा इजरायली सेनाको विरोध गरेको तस्बिरहरू पनि सहभागीहरूले ब्रान्ड गरेका थिए।
याह्या सिनवार हमासका एक वरिष्ठ अधिकारी थिए । जसले अगस्ट २०२४ देखि १६ अक्टोबर २०२४ मा आफ्नो अन्तिम दिनसम्म हमासको राजनीतिक नेताको रूपमा सेवा गरेका थिए । गाजामा इजरायली सैनिकहरूसँग लडिरहेको बेला उनी मारिएका थिए।
उनका अन्तिम क्षणका तस्विरहरूले संसारभरि हेडलाइनहरू बनाए किनभने तिनीहरूमा उनी आफ्ना लडाकुहरूसँग नेताको रूपमा नभई कमान्डरको रूपमा युद्धभूमिमा थिए र लडिरहेका थिए।
जुलाई ३१ मा इरानको राजधानी तेहरानमा इजरायलले हमासका पूर्व राजनीतिक नेता इस्माइल हानियाहको हत्या गरेपछि सिनवार हमासको राजनीतिक नेताका रूपमा निर्वाचित भएका थिए। इस्माइल हानिया इरानी राष्ट्रपति मसूद पेजेस्कियनको सपथ समारोहमा भाग लिन तेहरानमा थिए।
अगस्ट २०२४ मा समूहको बागडोर सम्हालेपछि, याह्या सिनवार इरान वा टर्कीए भागेको अफवाहका बावजुद गाजामा नै बसेका थिए । इजरायलले याह्या सिनवारलाई अक्टोबर ७ को आक्रमणको मुख्य अपराधी मान्दछ ।
किनभने उनी उही अल–कसम ब्रिगेडका प्रमुख थिए जसले यस स्थितिभन्दा पहिले इजरायलमा आक्रमण गरेका थिए। गाजामा हमासको पुनः उदय र हजारौं नयाँ लडाकुहरूको भर्तीको खबरले क्षेत्रीय स्थिरतामा गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ।
यस घटनाले केवल इजरायल मात्र होइन, सम्पूर्ण मध्यपूर्वको सुरक्षा र शान्तिमा असर पु¥याउने संकेत गरेको छ। यसबाट हामी नेपाली पनि अछुतो रहने छैनौं । जहाँ १० नेपालीलाई गुमाइसकेका छौं भने विपीन जोशी अझै बेखबर छन् ।
यस्तो अवस्थामा अझै एक हजार नेपालीलाई इजरेल पठाउने तयारी भइरहेको छ । यो घटनाले के प्रमाणित गर्छ भने, दशकौं पुरानो द्वन्द्व समाधानका लागि अझै गहिरो संवाद र कूटनीतिक पहलको खाँचो छ। तपाईंलाई के लाग्छ ? समाधान संवादमा छ, कि सशस्त्र संघर्षमा? आफ्नो विचार ब्यक्त गर्नुहोला ।
