२६ पौष, एजेन्सी ।
नासाको मृत उपग्रह ३८ वर्षपछि पृथ्वीमा फर्किएको छ । यो स्याटेलाइट कसैलाई हानि नगरी अलास्कामा खसेको छ । यसको आधिकारिक जानकारी नासाले सोमबार दिएको हो । सन् १९८४ मा यो भूउपग्रह रक्षा विभागले प्रक्षेपण गरेको थियो । यो उपग्रह पृथ्वी विकिरण बजेट उपग्रह (ERBS) को रूपमा चिनिन्थ्यो।
यसलाई स्पेस शटल च्यालेन्जरमार्फत अन्तरिक्षमा पठाइएको थियो। अन्तरिक्ष यात्री शेली राइड योसँगै अन्तरिक्षमा उडेकी थिइन । ERBS को सहयोगमा २००५ मा अनुसन्धानकर्ताहरूले पृथ्वीले कसरी सूर्यबाट ऊर्जा प्राप्त गर्छ र त्यसपछि यसलाई फिर्ता उत्सर्जन गर्छ भनेर अनुसन्धान गरेका थिए ।
थप रूपमा, तिनीहरूले पृथ्वीको वायुमण्डलमा ओजोन, जल वाष्प, नाइट्रोजन डाइअक्साइड र एरोसोल सांद्रता पनि मापन गरेका थिए । अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयले स्थानीय समय अनुसार आइतबार उक्त स्याटेलाइट पृथ्वीको वायुमण्डलमा पुनः प्रवेश गरेको जनाएको थियो ।
धेरैजसो उपग्रहहरू पृथ्वीमा फर्किएपछि पूर्ण रूपमा जल्छन्। नासाले उपग्रह पृथ्वीमा पुनः प्रवेश गर्दा सबै कुराको भविष्यवाणी गरेको थियो। पृथ्वीको यो उपग्रहका कारण नगण्य क्षति हुने नासाले जनाएको छ । स्याटेलाइटले निर्धारित समयभन्दा धेरै समय काम गरेको नासाले जनाएको छ ।
गत साता मात्र नासाले यो उपग्रह पृथ्वीमा प्रवेश गरेपछि कसैले चिन्ता लिनुपर्ने अवस्था नरहेको बताएको थियो । यो सम्पूर्ण मिसन नासाका लागि निकै ऐतिहासिक थियो । च्यालेन्जरको सहयोगमा यो उपग्रह पठाउँदा पहिलो अमेरिकी महिला अन्तरिक्ष यात्रीले पनि अन्तरिक्षमा पाइला टेकेकी थिइन ।
यसबाट स्ट्र्याटोस्फेरिक एरोसोल र ग्यास प्रयोग डेटा प्राप्त गरेको थियो । यस उपकरणको सहायताले विश्वमा ओजोन तह घट्दै गएको जानकारी प्राप्त भएको थियो । यस स्याटेलाइटको सहयोगमा सन् १९८७ मा मोन्ट्रियल प्रोटोकल सम्झौतामा हस्ताक्षर भएको थियो ।
ओजोनलाई नोक्सान पु¥याउने क्लोरोफ्लोरोकार्बन (सीएफएस) रसायनको प्रयोग घटाउने उद्देश्यले दर्जनौं देशले सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए। यो सम्झौतापछि मात्रै यो केमिकल प्रतिबन्ध लगाइएको थियो । यदि क्लोरोफ्लोरोकार्बनमा प्रतिबन्ध नभएको भए ओजोन तह पूरै ध्वस्त हुने थियो। जसका कारण सन् २०२१ को अन्त्यसम्ममा पृथ्वीको तापक्रम २ दशमलव ५ डिग्री सेल्सियससम्म बढेर ग्लोबल वार्मिङ खतराको तहमा पुग्ने थियो ।
