२५ असार ,काठमाण्डौं।
रसुवाको भोटेकोशी नदीमा मंगलबार आएको विनाशकारी बाढीको प्रारम्भिक कारण पत्ता लागेको छ।
चिनियाँ स्याटेलाइटबाट प्राप्त उच्च–रिजोलुसनका तस्वीरहरूले चीनतर्फको हिमनदीमाथि बनेको एउटा अस्थायी ताल सुप्राग्लेशियल लेक फुटेर बाढी आएको देखाएको छ ,चिनियाँ एकेडेमी अफ साइन्सेजका डा. गुओक्सिओङ झेङको सहयोगमा भू–वैज्ञानिक नितेश खड्काले गरेको प्रारम्भिक विश्लेषणले यो तथ्य बाहिर ल्याएको हो।
०.६५ मिटर रिजोलुसनको ’गाओफेन’ स्याटेलाइट तस्वीरमा हिमनदीको सतहमा बनेको ताल फुटेर पानी बगेको मार्ग र त्यसले तल्लो तटीय क्षेत्रमा पु¥याएको विनाश स्पष्ट रूपमा देखिएको तस्विरसहितको विश्लेषण उनले सामाजिक संजालमा सार्वजनिक गरेका छन् ।
उनको विश्लेषणअनुसार, ठूलो मात्रामा पानी र गेग्रान हिमनदीको सतह र भित्री भागबाट भेल बनेर बग्दा तल्लो तटीय क्षेत्रमा आकस्मिक बाढी आएको हो।
अनुसन्धानले उक्त ताल निकै गतिशील र क्षणिक प्रकृतिको रहेको देखाएको छ, जुन आफैँमा एक चिन्ताको विषय हो।
सेन्टिनेल–२ स्याटेलाइटका पुराना तस्वीरहरू हेर्दाः सन् २०२१ अघिः सो स्थानमा कुनै ताल नभएको, सन् २०२२ मा साना तालहरू देखिन थालेको , सन् २०२३ मा एउटा ठूलो ताल बनेको , सन् २०२४ नोभेम्बरमा उक्त ताल फेरि गायब भएको र सन् २०२५ जुलाई ५ मा ताल पुनः पानीले भरिएको देखिएको उनले उल्लेख गरेका छन् ।
यसकारण मंगलबार जुलाई ८ को तस्वीरमा यही ताल फुटेर बगेको प्रमाण भेटिएको उनले उल्लेख गरेका छन् । भू–वैज्ञानिक खड्काले यो विश्लेषण प्रारम्भिक मात्र भएको र यस विषयमा थप गहिरो अनुसन्धान र निरन्तर निगरानी आवश्यक रहेको बताएका छन् ।
“यो प्रारम्भिक विश्लेषण मात्र हो, यस क्षेत्रमा विस्तृत अध्ययन जरुरी छ,“ उनले भनेका छन् । यता गृहमन्त्री रमेश लेखकले भोटेकोशीमा आएको भिषण बाढीका कारण रसुवाको गोसाइँकुण्ड गाँउपालिका–२ को रसुवागढीमा ठूलो मात्रामा मानवीय तथा भौतिक क्षति भएको बताएका छन्।
मंगलबार प्रतिनिधीसभामा बोल्दै गृहमन्त्री लेखकले रसुवा विपद्मा घटनामा हालसम्म नेपाल प्रहरीका २ जना, ११ जना सर्वसाधारण नेपाली एवं ६ जना चिनिया नागरिक गरी १९ जना बेपत्ता भएको जानकारी दिए।
मन्त्री लेखकले बेपत्ताहरूको खोजीकार्यका लागि नेपाली सेनातर्फ ७५ जना, नेपाल प्रहरीतर्फ ३६८ जना र सशस्त्र प्रहरी बलतर्फ २३९ जना गरी ६८२ जना सुरक्षाकर्मी खटिएको बताए।
मन्त्री लेखकले हालसम्म हवाईबाट ३० जना नागरिकको सफलतापूर्वक उद्धार गरिएको जानकारी दिए। संकटमा फसेका दुई जनाको जीवन उद्दार मात्र हैन विपद्मा परेका नागरिकलाई सरकार हाम्रो साथमा छ भन्ने आशाको संचार गराएको उनको भनाइ थियो।
त्यसैगरी, स्थलगत उद्दारमार्फत् रसुवा जिल्लाको गोसाइकुण्ड गाउँपालिका–२ स्थित रसुवागढीको भन्सार कार्यालयको यार्डमा फसेको २ जना प्रहरी र स्थानीय ७ जना गरी ९ जनालाई सुरक्षाकर्मीको सयुंक्त टोलीले उद्धार गरेको छ।
सोही घटनामा रसुवागढी हाइड्रोपावरको ड्याम साइडमा फसेका चिनीया पुरुष– १ जना, नेपाली पुरुष–१५ जना र नेपाली महिला २ जना गरी जम्मा १८ जनालाई सकुशल उद्धार गरिएको थियो।
नेपाल र चीन नाका जोड्ने मितेरी पुल बगाएको, सडक खण्डमा बाढीको कारण सडक चर्किन जाँदा धुन्चेदेखि टिमुरेसम्म जाने बाटो अवरुद्ध भएको छ।
अकल्पनीय विपद्को सूचना प्राप्त भएपश्चात आफूले सुरक्षाकर्मीलाई परिचालित हुन निर्देशित गर्दै राजधानीबाट आवश्यक समन्वय, सहजीकरण र सहायतामा निरन्तर क्रियाशिल रहेको उनको भनाइ छ।
मन्त्री लेखकले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको नेतृत्वमा विपद् प्रभावित क्षेत्रको स्थलगत अवलोकन गरी घटनाबारे जानकारी लिएका बताए।
परिषद्को बैठकले उक्त घटनामा बेपत्ता भएका स्वदेशी तथा विदेशी नागरिकहरूको खोज तथा उद्धार कार्यलाई निरन्तरता दिन गृह मन्त्रालय र सबै सुरक्षा निकायलाई निर्देशन दिएको छ।
भोटेकोशी नदीमा आएको आकस्मिक बाढीले नेपाल र चीन जोड्ने नाका रसुवागढीस्थित मितेरी पुल बगाएकाले आवागमन पूर्ण रूपमा अवरुद्ध भएको हुँदा उक्त पुलको पुनर्निर्माण गरी नाका सुचारु गर्न परराष्ट्र मन्त्रालयमार्फत मित्रराष्ट्र चीन सरकारलाई अनुरोध निर्णय भएको उनको भनाइ छ।
त्यसैगरी परिषद्को बैठकले मित्रराष्ट्र चीनसँग समन्वय गरी भोटेकोसी नदीमा आएको आकस्मिक बाढीका कारण पहिचान गर्ने र मनसुनको समय रहेकोले पूर्वसूचना प्रणालीलाई प्रभावकारी बनाइ पूर्वतयारी तथा प्रतिकार्यका लागि तयार रहन सम्बन्धित निकायलाई निर्देशन दिने निर्णय गरेको मन्त्री लेखकले जानकारी दिएका छन् ।
