१८ साउन , काठमाण्डौ ।
व्यक्तिगत घटना विवरण नमिलेर झन्झट व्यहोरिरहेका नेपाली नागरिकले अब भने राहत पाउने भएका छन् । राज्यले केही नेपाल ऐनलाई संशोधन गर्दै अब व्यक्तिगत घटना विवरण सच्याउन मिल्ने बनाएको हो ।
व्यक्तिगत घटना दर्ताका प्रमाणपत्रमा नाम, थर, उमेर वा अन्य विवरणमा भएको गल्ती अब एक पटकका लागि सच्याउन पाइने भएको हो ।
सरकारले केही नेपाल ऐन संशोधन’ मार्फत ’राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण ऐन, २०७६’ लाई संशोधन गर्दै यो महत्त्वपूर्ण व्यवस्था गरेको छ।
यो व्यवस्थाले वर्षौंदेखि विवरण नमिलेर नागरिकता, राहदानी, शैक्षिक प्रमाणपत्र र अन्य सरकारी सेवा लिन सास्ती भोगिरहेका हजारौं नागरिकलाई ठूलो राहत दिएको छ ।
संशोधित ऐनअनुसार, जुनसुकै व्यक्तिगत घटना जन्म, मृत्यु, विवाह, सम्बन्ध विच्छेद, बसाइँसराइ दर्ताको प्रमाणपत्रमा रहेको त्रुटिपूर्ण विवरण सच्याउन सम्बन्धित व्यक्तिले एक पटकका लागि निवेदन दिन सक्नेछन्।
यसका लागि कुनै उमेर वा समयको हदबन्दी तोकिएको छैन, जसले गर्दा वयस्क व्यक्तिहरूले समेत यो सुविधा पाउनेछन्। यसअघि राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण ऐन, २०७६ मा केवल २०७६ सालपछि जन्मेका बच्चाको जन्मदर्ताको विवरण, त्यो पनि दर्ता भएको एक वर्षभित्र मात्र सच्याउन मिल्ने अत्यन्तै सीमित र अव्यावहारिक व्यवस्था थियो।
ऐनको दफा २५ को उपदफा १ मा ऐन लागू भएपछि जन्मेको बच्चाको उमेर, नाम, थर वा अन्य विवरण ऐन बमोजिम एक पटक दर्ता भई दर्ताको प्रमाणपत्र प्रदान गरिएपछि सच्याउनु परेमा त्यसको लागि सम्बन्धित व्यक्तिले त्यस्तो प्रमाणपत्र लिएको एक वर्षभित्र मात्रै स्थानीय पञ्जिकाधिकारीको कार्यालयमा तोकिएको ढाँचामा निवेदन दिन पाउने व्यवस्था थियो ।
यसको मतलब यसअघि बच्चाको मात्रै उमेर, नाम, थर वा अन्य विवरण दर्ता भएको एक वर्षभित्र मात्रै सच्याउन पाउने व्यवस्था थियो । अब जो सुकैले पनि एक पटक सच्याउन पाउने भएका छन् ।
विवरण सच्याएको जानकारी भने स्थानीय पञ्जिकारधिकारीले राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जिकरण विभागलाई समेत उपलब्ध गराउनुपर्नेछ ।यसरी प्राप्त विवरणको आधारमा विभागले सम्बन्धित व्यक्तिको परिचय नम्बर रहेकोमा उक्त परिचय नम्बर रहेको त्यस्तो व्यक्तिको विवरणमा समेत उक्त विवरण सच्याउनुपर्नेछ ।
सानो गल्तीका कारण उनीहरूले नागरिकता, राहदानी, शैक्षिक प्रमाणपत्र र अन्य सरकारी कागजात बनाउँदा ठूलो झन्झट बेहोर्नु परेको थियो।
यही अप्ठ्यारो फुकाउन राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण विभागले ऐन संशोधनको प्रक्रिया अघि बढाएको थियो। विवरण सच्चाउन भने सम्बन्धित व्यक्तिले आफ्नो स्थानीय वडा कार्यालयमा तोकिएको ढाँचामा निवेदन दिनुपर्नेछ।
विवरण सच्याएपछि स्थानीय पञ्जीकाधिकारीले त्यसको जानकारी राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण विभागलाई गराउनुपर्नेछ। विभागले सोही आधारमा सम्बन्धित व्यक्तिको राष्ट्रिय परिचयपत्रको विवरणमा समेत स्वचालित रूपमा सुधार गर्नेछ, जसले गर्दा सबै सरकारी तथ्याङ्क एकरूप हुनेछ।
ऐन संशोधन भइसकेकाले अब गृह मन्त्रालयले निवेदनको ढाँचासहितको विस्तृत नियमावली तयार पार्नेछ। नियमावली तयार भएपछि नागरिकले आधिकारिक रूपमा निवेदन दिन सक्नेछन्।
