२१ पुष , काठमाण्डौ ।
भेनेजुएलाबाट नियन्त्रणमा लिइएका निकोलस मादुरोलाई आज दिउँसो न्युयोर्कस्थित म्यानहटनको संघीय अदालतमा उपस्थित गराइँदै छ। यो अदालती प्रक्रियासँगै अमेरिकामा उनीविरुद्धको आपराधिक मुद्दा औपचारिक रूपमा सुरु हुनेछ।
मादुरो र उनकी श्रीमतीलाई पहिलो पटक न्यायाधीशसामु पेस गर्न लागिएको हो। मादुरोको यो उपस्थिति प्रक्रियागत रूपमा सामान्य देखिए पनि यसले वर्षौं लम्बिन सक्ने कानुनी लडाइँको ढोका खोल्नेछ।
अमेरिकी समय अनुसार सोमबार दिउँसो १२ बजेमा सुरु हुने सुनुवाइमा न्यायाधीशले मादुरोविरुद्ध लागेका आरोपहरू पढेर सुनाउनेछन्। अमेरिकी सरकारले विगत १५ वर्षदेखि लागुऔषध तस्करीको मुद्दामा अनुसन्धान गरिरहेको थियो, जसमा मादुरोलाई पछिल्लो ६ वर्षदेखि मुख्य प्रतिवादी बनाइएको छ।
यो मुद्दाको सुनुवाइ अमेरिकी जिल्ला न्यायाधीश एल्भिन के हेलरस्टिनको इजलासमा हुनेछ, जसले विगत एक दशकभन्दा लामो समयदेखि यस मामिलालाई हेर्दै आएका छन्। मुद्दाको किनारा नलागेसम्म मादुरोलाई संघीय हिरासतमै राखिने सम्भावना प्रबल छ।
उनलाई मेट्रोपोलिटन डिटेन्सन सेन्टरबाट करिब ९ माइल टाढा रहेको अदालतसम्म ल्याउनका लागि कडा सुरक्षा व्यवस्था मिलाइएको छ। एक आपराधिक प्रतिवादीका रूपमा मादुरोले अन्य अभियुक्तसरह नै कानुनी अधिकारहरू पाउनेछन्।
यसमा मौन बस्ने अधिकार र भविष्यमा हुने सुनुवाइमा गवाही दिने वा नदिने भन्ने छनोट गर्ने अधिकार समावेश छ। कागजमा यो एक नियमित अदालती हाजिरी जस्तो देखिए पनि यसको भूराजनीतिक र कानुनी महत्त्व ठूलो छ।
तर, मादुरो र उनकी श्रीमतीले अमेरिकी अदालती प्रक्रियामा कत्तिको सहयोग गर्छन् वा मौन बस्छन् भन्ने कुरा भने अहिलेसम्म स्पष्ट भइसकेको छैन। बिल क्लिन्टनका पालामा नियुक्त भएका अनुभवी न्यायाधीश हेलरस्टिनले यसअघि पनि धेरै ‘हाइ–प्रोफाइल’ मुद्दाहरू हेरिसकेका कारण यो सुनुवाइलाई विश्वभर चासोका साथ हेरिएको छ।
यस्तै भेनेजुएलामाथि अमेरिकी आक्रमण र राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई अमेरिकाले कब्जा गरेपछि भेनेजुएलाकी विपक्षी नेता मारिया कोरिना माचाडोले प्रतिक्रिया दिएकी छिन्।
२०२५ को नोबेल शान्ति पुरस्कार विजेता मारिया कोरिना माचाडोले भनेकी छिन्, “उनको देशको स्वतन्त्रताको समय आएको छ र विपक्षी सत्ता लिन तयार छ।” उनले यस्तो प्रतिक्रिया एक्समार्फत दिएकी हुन्। एक्समा विज्ञप्ति जारी गर्दै माचाडोले लेखेकी छन्, “भेनेजुएलाका जनताका लागि स्वतन्त्रताको समय आएको छ।”
उनले बन्दी रिहा र व्यवस्था परिवर्तनको समय आएको पनि प्रतिक्रिया दिएकी छन्। विज्ञप्तिमा उनले भनिन्, “अब व्यवस्था पुनस्र्थापित गर्ने र राजनीतिक बन्दीहरूलाई रिहा गर्ने समय आएको छ।”
यसअघि फक्स न्युज टीभी च्यानलले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई भेनेजुएलामा सत्ता लिन विपक्षी नेता मारिया कोरिना माचाडोलाई समर्थन गर्ने कि नगर्ने भनेर सोधेको थियो। ट्रम्पले जवाफ दिएका थिए‚ “हामीले अब त्यसलाई विचार गर्नुपर्छ।” “तपाईंलाई थाहा छ, उनीहरू (भेनेजुएला) मा एक उपराष्ट्रपति छन्। मलाई थाहा छैन त्यो कस्तो प्रकारको चुनाव थियो, तर, तपाईंलाई थाहा छ, मादुरोको चुनाव लज्जास्पद थियो‚” ट्रम्पले भनेका छन्।
अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले आइतबार निकोलास मादुरोलाई पदच्युत गरी अनुसन्धानको दायरामा ल्याइएको बताएका छन् । उनले अहिले भनेजुएलामा सरकारविहीन अवस्था रहेको तर यही अवस्थामा भेनेजुएलामा चुनाव गर्ने छलफल ‘अपरिपक्व’ धारणा हुने बताए ।
शनिबार अमेरिकी सेनाले मादुरोलाई पक्राउ गरेपछि भेनेजुयलामा के छिट्टै निर्वाचन हुनेछ भन्ने सवालको जवाफमा रुबियोले एनबीसीको ‘मिट द प्रेस’ मा भने, “मलाई लाग्छ, यी सबै कुरा अहिले नै गर्नु ‘अपरिपक्व’ हुन्छ ।“ उनले भने, “अहिले हामीले मदुरो हुँदाका सबै समस्यामा ध्यान केन्द्रित गरिरहेका छौँ । हामीसँग अझै पनि ती समस्याहरू छन् र तिनीहरूलाई सम्बोधन गर्न आवश्यक छ । हामी मानिसहरूलाई ती चुनौती र समस्यालाई सम्बोधन गर्ने अवसर दिइरहेका छौँ ।”
यसैबीच काराकसबाट प्राप्त एक समाचारअनुसार भेनेजुएलाको सेनाले उपराष्ट्रपति डेल्सी रोड्रिगेजलाई कार्यबाहक राष्ट्रपतिको रूपमा मान्यता दिएको छ । अमेरिकाले भेनेजुएलामा आक्रमण गरी शनिबार राष्ट्रपति मदुरो र उनकी पत्नीलाई नियन्त्रणमा लिई न्यूयोर्कमा अनुसन्धानका लागि लगेपछि खाली रहेको पदमा रोड्रिगेजलाई कार्यबाहक राष्ट्रपतिका रूपमा मान्यता दिने बताएको हो ।
अमेरिकाले शनिबार बिहानै भनेजुएलामा भीषण हवाई हमला गरेको थियो। त्यस क्रममा मादुरो र उनकी श्रीमतीलाई उनीहरूको शयनकक्षबाटै तानेर लगिएको अमेरिकी अधिकारीहरूले बताएका छन् ।
ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट गर्दै राष्ट्रपति मादुरोसहित उनकी श्रीमती अहिले अमेरिकी सेनाको हिरासतमा रहेको र भेनेजुएलाबाट बाहिर लगिएको उल्लेख गरेका थिए । ट्रम्पले भेनेजुएलाका राष्ट्रपति मादुरो र उनकी श्रीमतीलाई पक्राउ गर्ने अभियानलाई आफूले ‘टिभी कार्यक्रम’जस्तै हेरेको पनि बताएका थिए ।
चीन , रुसी, उत्तर अमेरिकी राष्ट्रसहित राष्ट्रसंघले समेत अमेरिकी कदमको विरोध गरेका छन् । चीनले तत्काल मादुरोलाई रिहाइ गर्न माग गरेको छ ।अमेरिकी नियन्त्रणमा परेका भेनेजुएलाका नेता मादुरो सन् २०१३ देखि भेनेजुएलाका राष्ट्रपति हुन्।
सन् २०२४ मा भएको मादुरोको पुनःनिर्वाचनलाई विपक्षी दलहरू र अन्तर्राष्ट्रिय पर्यवेक्षकहरूले अस्वीकार गरेका थिए। उनीहरूका अनुसार चुनाव निष्पक्ष र पारदर्शी थिएन। सन् २०२० मा अमेरिकाले लागुऔषध तस्करी र आतंकवादसँग सम्बन्धित आरोप लगाउँदै मदुरोमाथि अभियोगसमेत दर्ता गरेको थियो।
