मेस्सी र रोनाल्डो युगको विदाईसँगै लामिन यामालको उदय

१ साउन , काठमाण्डौ ।

विगत दुई दशकदेखि विश्व फुटबलको परिदृश्य लियोनल मेस्सी र क्रिष्टियानो रोनाल्डो वरिपरि केन्द्रित रहयो । यिनीहरुको प्रतिष्पर्धाले विश्व फुटबलको स्वरुप नै बदलियो । तर रोनाल्डो विश्वकपको उपाधिविहीन बनेर विश्व फुटबलबाट ओझेल लाग्ने तरखरमा हुँदा मेस्सी अझै विश्वकपमा नै छन तर फुटबलका कहिलेसम्म रहलान ? यो प्रश्न उनीमाथि नै निर्भर छ ।

तर एउटा अब एउटा सत्य के हो भने विश्व फुटबल जगतमा रहेको मेस्सी र रोनाल्डोको युगले विदा माग्ने समय भने भएकै हो । विश्व फुटबलमा स्वर्णिम युगको निर्माण गरेका मेस्सी र रोनाल्डोले दुई दशक सम्हालेको विश्वको फुटबल र यिनीहरुकै प्रतिष्पर्धाका कारण रोमाञ्चक बनेको विरासतको जिम्मा अब कस्को त ? के लामिन यामालको उदयको संकेत यही हो ?

लामिनमा मेस्सीको छायाँ देख्नेहरुले अब के अब रोनाल्डो प्रतिरुप कुन खेलाडीमा पाउलान त ? के यो विरासत बोक्न विगत केही बर्षदेखि मैदानमा नै जमिरहेका केलियन एम्बाप्पे सफल होलान ? अनेक प्रश्न उठिरहदा विश्वको धेरै नजर भने लामिन यामाल माथि नै गडिएको छ । जो अवको विश्व फुटबलको निर्विवाद स्टार हुन् ।

अहिले अमेरिकी शहरहरुमा यामालले पाएको ’रकस्टार’ सरहको स्वागतले बार्सिलोनाका यी विङ्गरको विश्वव्यापी ख्यातिलाई पुष्टि गर्छ । कार चलाउने अनुमतिसमेत नपाएका वा दाँतमा ’ब्रेसेस’ लगाउनुपर्ने अवस्थाबाट अझै मुक्त नभएका यी किशोरको तुलना बार्सिलोनाकै एकेडेमीबाट उदाएका अर्का बायाँ खुट्टाका महान् खेलाडीसँग बारम्बार गरिन्छ।

उत्कृष्ट प्राविधिक कौशल र बलमाथि देखाउने अद्भूत सिर्जनात्मकताका कारण धेरैले यामाललाई लियोनेल मेसीको उत्तराधिकारीका रूपमा हेर्छन् । स्पेनका विश्व–स्तरीय खेलाडीहरूको टोली बसबाट बाहिर निस्कँदा सबैले उत्साहपूर्ण हुटिङ र ताली पाए । तर समर्थकहरूले अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलका सबैभन्दा रोमाञ्चक युवा सुपरस्टारका लागि भने कानै फुट्ला जस्तो गरी चिच्याएर स्वागत गरे ।

१८ वर्षीय प्रतिभाशाली खेलाडी लामिन यामलले आफ्नो टोपी छोएर र शिष्टतापूर्वक हात हल्लाएर अभिवादन गरे । अनि आफ्नो सामान लिएर होटलभित्र पसे; त्यसबेला समर्थकहरू “लामिन! लामिन!“ भन्दै नारा लगाइरहेका थिए । त्यहाँ १५०० जतिको संख्यामा रहेका समर्थकहरुको भीडमा १००० जनाले त लामिनको जर्सी नै लगाएका थिए । यहीबाट देखिन्छ उनको चुलिदो क्रेज ।

यामाल अहिले एडिडास, अमेरिकन ईगल र म्याकडोनाल्ड्स जस्ता ठूला कम्पनीका विज्ञापन अभियानहरूको मुख्य अनुहार बनिसकेका छन् । इन्स्टाग्राममा उनका ४ करोड ३५ लाख फलोअर्स छन्, जुन संख्या शोहेई ओतानी, प्याट्रिक महोम्स र रोजर फेडेरर जस्ता महान हस्तीहरुको संयुक्त फलोअर्सभन्दा पनि बढी हो ।

विश्वकपअघि, एटलान्टाको शहरी क्षेत्रमा रहेको ४२ तले होटलको भित्तामा यामालको विशाल ’पावरएड’ विज्ञापन राखिएको थियो; त्यसको केही दिनपछि, साउदी अरेबियाविरुद्धको फराकिलो जितमा उनले यस विश्वकपमा स्पेनका लागि पहिलो गोल गरेका थिए । केही दिनअघि, जर्जियाको फोर्ट ओगलथोर्पस्थित वालमार्टमा किनमेल गरिरहेका यामालका भिडियो क्लिपहरूले सामाजिक सञ्जालमा लाखौं भ्युज बटुलेका थिए।

यदि जुलाई १३ मा १९ वर्ष पुगेका यामालले साविकको युरोपेली च्याम्पियन स्पेनलाई आइतबार हुने फाइनलमा लियोनेल मेसी र शक्तिशाली अर्जेन्टिना विरुद्धको खेलमा उपाधि जिताउन मद्दत गर्न सके भने, यो विश्वकपले उनलाई सुपर–स्टारडमको नयाँ उचाइमा पु¥याउन सक्छ ।

स्पेनका मुख्य प्रशिक्षक लुइस डे ला फुएन्तेले केही समय अघि एक सञ्चार माध्यममा यामाललाई “जादुको स्पर्श पाएका“ खेलाडीहरूमध्ये एक भनेका थिए । यस्तै बार्सिलोनाका प्रशिक्षक हान्सी फ्लिकले गत वर्ष भनेझैं, “म विश्वस्त छु कि उनी फुटबल जगतले अहिलेसम्म देखेका उत्कृष्ट खेलाडीहरूमध्ये एक बन्नेछन् । “

सन् २००७ को शरद ऋतुमा, २० वर्षीय लियोनेल मेस्सी एउटा फोटो सुटमा भाग लिन बार्सिलोनाको रंगशालास्थित पाहुना खेलाडीहरूको ’लकर रुम’ (पोशाक परिवर्तन गर्ने कोठा) मा प्रवेश गरे। त्यहाँ भित्र एक आमा र प्लास्टिकको बाथटबमा रहेका उनका शिशु छोरा मेस्सीको प्रतीक्षा गरिरहेका थिए ।

शीला एबाना र उनका पति मुनिर नास्राउईले युनिसेफको सहयोगार्थ तयार पारिने परोपकारी क्यालेन्डरका लागि बार्सिलोनाका खेलाडीसँग फोटो खिचाउने अवसर पाउन एउटा ’रफल’ (लक्की ड्र) मा भाग लिएका थिए। जब यो युवा दम्पतीले उक्त अवसर जित्यो, एबानाले आफ्ना ३ महिनाका छोरा लामिनलाई पनि साथमा लिएर गइन्।

दुई वर्षअघि नास्राउईले इन्स्टाग्राममा मेस्सी र एबानाले साबुनको फिँज भएको पानीमा रहेका शिशु लामिनलाई हेर्दै मुस्कुराइरहेको तस्बिर पोस्ट गरेपछि उक्त फोटो सुटले विश्वको ध्यान आकर्षित ग¥यो। हो त्यही हाँसिरहेका पुरुष मेस्सी र नुहाइरहेका बालक यामाल २० बर्ष पछि विश्वकपको फाइलनमा आमने सामने हुँदैछन । यो संयोगले विश्व समुदाय झनै रोमाञ्चित बनेको छ ।

यामालले आफ्नो खेल कौशल निखार्ने काम एउटा यस्तो कङ्क्रिटको मैदानबाट सुरु गरे । जुन रोकाफोन्डाका बालबालिकाहरूका लागि फुटबल खेल्ने ठाउँ पनि थियो। यहीँ उनले आफ्ना पहिलो गोलहरू गरे र विभिन्न चलाख चाल तथा कलात्मक कौशल (ट्रिक्स र फ्लिक्स) को प्रयोग गर्दै विपक्षी डिफेन्डरहरूलाई छक्याएर अघि बढ्ने विशेष क्षमता विकास गरे।

चार वर्षको उमेरमै यामालले यस्तो सम्भावना देखाए कि उनलाई स्थानीय क्लब ’ला टोरेटा’ मा निःशुल्क आबद्ध हुन निम्तो मिल्यो। त्यसको केही समयमै ’ला टोरेटा’ का युवा प्रशिक्षकहरूले क्लबका अध्यक्ष राफा रोड्रिगेज मुनोजलाई असाधारण प्रतिभा भएका ती साना बालकको खेल हेर्न आउन आग्रह गर्न थाले।

“सुरुवातदेखि नै उनी आफ्नै उमेरका र आफूभन्दा पाका खेलाडीहरूभन्दा पनि उत्कृष्ट खेलाडीका रूपमा देखिएका थिए,“ रोड्रिगेज मुनोजले सञ्चार माध्यमलाई भने “मलाई लाग्छ, बलसहितको गति, ड्रिब्लिङ कौशल र खेलको पूर्व–अनुमान गर्ने क्षमता नै उनका सबैभन्दा ठूला सबल पक्षहरू थिए । निस्सन्देह, उनीसँग फुटबल खेल्ने जन्मजात प्रतिभा सधैं थियो।“

सन् २०१४ मा, ’ला टोरेटा’ का एक अधिकारीले बार्सिलोनाका अनुभवी स्काउट (प्रतिभा खोजकर्ता) इसिद्र गिललाई एक होनहार ७ वर्षीय बालकबारे जानकारी दिए । ती बालकले आफूभन्दा पाका उमेरका खेलाडीहरूलाई समेत फिक्का पारिदिन्थे। गिलले यामालको खेल प्रत्यक्ष हेरे र तुरुन्तै निष्कर्ष निकाले कि बार्सिलोनाले उनलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्छ।

जब गिल र उनका सहकर्मी स्काउट ओस्कार हर्नान्डेजले थाहा पाए कि क्षेत्रीय प्रतिद्वन्द्वी क्लब ’एस्पानियोल’ले पनि यामाललाई भित्र्याउने प्रयास गरिरहेको छ र उनलाई अनुबन्ध गर्न ’ला टोरेटा’सँग सम्झौता गर्ने तयारीमा छ, तब उनीहरूले बार्सिलोनाको तर्फबाट उनलाई अनुबन्ध गर्ने प्रक्रियालाई तीव्रता दिने निर्णय गरे।

१५ जनवरी २०१५ मा, हर्नान्डेजले बार्सिलोनाको प्रख्यात ’ला मासिया’ एकेडेमीका लामो समयदेखि कार्यरत युवा टोलीका प्रशिक्षक तथा संयोजक मार्क सेरालाई इमेल पठाउँदै यामालका लागि जतिसक्दो चाँडो ’ट्राइआउट’ (छनोट परीक्षण) को व्यवस्था गर्न आग्रह गरे। हर्नान्डेजले लेखे, “हामीले यो काम यसै हप्ताभित्र गर्नुपर्छ, किनकि उक्त क्लबले फेब्रुअरी महिनामा एस्पानियोलसँग सहकार्य सम्झौता गर्दैछ।“

त्यसको केही समयपछि, यामालले बार्सिलोनाको युवा टोलीमा आबद्ध खेलाडीहरूसँगको प्रशिक्षण सत्रमा भाग लिए; रोड्रिगेज मुनोजका अनुसार ती खेलाडीहरू उनीभन्दा एक वर्ष जेठा थिए। घरबाट आफ्ना जुत्ता (क्लिट्स) ल्याउन बिर्सेका कारण अरूका जुत्ता लगाएर खेल्नुपरे पनि यामालले छनोट परीक्षण (ट्राइआउट) मा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरे।

“लामिनेलाई आफ्नो युवा एकेडेमीमा भित्र्याउन पहिले नै इच्छा देखाएको एस्पानियोलसँग बार्साको कडा प्रतिस्पर्धा थियो,“ रोड्रिगेज मुनोजले भने। “बार्साअघि उनले आरसीडी एस्पानियोलमा पनि परीक्षण दिएका थिए र एस्पानियोलले उनलाई अनुबन्ध गर्ने इच्छा व्यक्त गरेको थियो। तर, बार्साको प्रशिक्षण मैदानमा अभ्यास गरेको दिन आफूलाई गरिएको व्यवहार र सानै उमेरदेखि बार्साप्रति रहेको लगावका कारण लामिनेले एफसी बार्सिलोना रोजे।“

’ला मासिया’ एकेडेमीका पूर्व निर्देशक अल्बर्ट पुइगका अनुसार, ७ वर्षको उमेरमै यामाल बलसँग खेल्दा निडर थिए र उनीबाट बल खोस्न निकै कठिन हुन्थ्यो। समय बित्दै जाँदा, यामालले ’ला मासिया’ का विभिन्न उमेर समूहहरूमा आफ्ना समकक्षीहरूभन्दा तीव्र गतिमा प्रगति गरे; उनी एक प्रतिभाशाली तर अनुभवहीन बालकबाट सुरु भएर मुख्य टोलीको सम्भावित प्रमुख खेलाडी हुँदै भविष्यको ’सुपरस्टार’ बन्ने बाटोमा अघि बढे।

सन् २०२० को दशकको सुरुवाती समयमा बार्सिलोना आर्थिक संकटमा परेको र स्थापित तथा चर्चित खेलाडीहरूलाई अनुबन्ध गर्न नसक्ने अवस्थामा रहेको बेला, प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता कायम राख्न क्लबले ’ला मासिया’ का प्रतिभाशाली खेलाडीहरूलाई मुख्य टोलीमा ल्याउने प्रक्रियालाई तीव्रता दियो ।  अप्रिल २०२३ मा बार्सिलोनाका लागि डेब्यु गर्दा यामाल १६ वर्ष पुग्न अझै केही महिना बाँकी थियो — अझ स्पष्ट रूपमा भन्नुपर्दा उनी १५ वर्ष, ९ महिना र १६ दिनका थिए।

८ सेप्टेम्बर २०२३ मा, यामाल स्पेनको राष्ट्रिय टोलीबाट खेल्ने र देशका लागि गोल गर्ने अहिलेसम्मकै सबैभन्दा कान्छा खेलाडी बने। त्यसपछिको गर्मीयाममा, यामाल स्पेनको सुरुवाती टोली (स्टार्टिङ लाइनअप) को एक प्रमुख सदस्यका रूपमा उदाए र ’ला रोजा’ (स्पेनिस टोली) लाई युरोपियन च्याम्पियनसिपको उपाधि दिलाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेले।

विश्वका उत्कृष्ट क्लबहरूका अब्बल खेलाडीहरूले भरिएको स्पेनिस टोलीमा यामाल अहिले निस्सन्देह मुख्य आकर्षण बनेका छन्। जसको खुुट्टामा विश्व फुटबल केन्द्रित बनिसकेको छ ।