२७ भदौ, एजेन्सी ।
भारतको चन्द्रयान–३ को विक्रम ल्यान्डर चन्द्रमाको दक्षिणी ध्रुवमा रहेको शिव शक्ति पोइन्टको सतहमा सुतेको नयाँ तस्वीर सार्वजनिक भएको छ । चन्द्रयान–३ को विक्रम ल्यान्डरको तस्बिर दक्षिण कोरियाको डानुरी अर्बिटरले खिचेको छ । यो तस्विरमा विक्रम ल्यान्डर सानो बिन्दु जस्तै देखिन्छ। दक्षिण कोरियाको पाथफाइन्डर लुनार अर्बिटरलाई आधिकारिक रूपमा डनुरी भनिन्छ।
यो पृथ्वी बाहिर दक्षिण कोरियाको पहिलो अन्तरिक्ष अभियान हो। यो अर्बिटर एलोन मस्कको रकेटले अगस्ट ४, २०२२ मा पठाएको थियो। नासाका अनुसार दक्षिण कोरियाली रकेटले अब चन्द्रमाको सतहको परीक्षण गरिरहेको छ र भविष्यका मिसनहरूको लागि सम्भावित अवतरण साइटहरू पहिचान गरिरहेको छ ।
यस दक्षिण कोरियाली अर्बिटर, डनुरीबाट संकलन भइरहेको डाटाले नासाको आर्टेमिस मिसन योजना बनाउन मद्दत गर्नेछ। नासाले यही मिसनमार्फत मानिसलाई चन्द्रमामा पठाउने भएको छ । नासाले चन्द्रमामा बरफ खोज्ने र त्यहाँ बस्ती स्थापना गर्ने सम्भावना खोज्ने योजना बनाएको छ। डानुरी अर्बिटरले भारतको चन्द्रयान–३ को विक्रम ल्यान्डरको तस्बिर खिचेको छ ।
चन्द्रमामा रात परेको कारण विक्रम ल्यान्डर पूर्ण अन्धकारमा मौन छ । चन्द्रयान ३ चन्द्रमामा दिन सुरु भएपछि फेरि एक पटक ब्युँझन सक्षम हुनेमा इसरोका वैज्ञानिकहरूसहित विश्व आशावादी छन्। इसरोका वैज्ञानिकहरूले यसलाई चाँडै जगाउने प्रयास गर्नेछन्। अहिले चन्द्रमाको तापक्रम माइनस २५३ डिग्री सेल्सियस पुगेको छ ।
विक्रम ल्यान्डर र प्रज्ञान रोभर दुबैमा चन्द्रमामा बाँच्नको लागि आवश्यक हिटरहरू छैनन्, जसका कारण उनीहरूले कडा चिसो सहनु परेको छ। रोभरमा जडित हिटरहरूले भने भित्र तातो प्रदान गरिरहन्छन् ताकि यसमा जडान गरिएको हार्डवेयरले काम गरिरहन्छ। यसको लागि तिनीहरू प्लुटोनियम वा पोलोनियम प्रयोग गर्छन्।
यसले स्पेसक्राफ्टको हार्डवेयरलाई सुरक्षित राख्छ र अत्यधिक चिसोमा पनि सुरक्षित रहन्छ। वैज्ञानिकहरुका अनुसार यो हिटर बिना विक्रम ल्यान्डरको बाँच्ने सम्भावना अब भाग्यमा भर पर्नेछ । यसअघि चन्द्रमामा सक्रिय रहेको लुनोखोड १ रोभरले १० महिनादेखि १० किलोमिटरको यात्रा तय गरेको थियो । यो सौर्य ऊर्जामा चलेको थियो।
पोलोनियम २१० रेडियो आइसोटोप हिटरको मद्दतले रातको समयमा पनि यसलाई ऊर्जा प्रदान गरिएको थियो । चीनको रोभर ऋजबलन भ्घ मा पनि यस्तै हिटर जडान गरिएको छ। सुत्नुअघि चन्द्रयान ३ को रोभर प्रज्ञानको ब्याट्री फुल चार्ज भएको थियो । इसरोका वैज्ञानिक अरुण सिन्हाका अनुसार प्रज्ञानको ब्याट्री बाँकी रहने र आगामी १४ दिनसम्म काम गर्न सक्ने सम्भावना निकै कम छ । यदि त्यसो भएन भने प्रज्ञान भारतको दूतको रूपमा चन्द्रमाको सतहमा उपस्थित हुनेछन्।
