९ कार्तिक , काठमाण्डौ ।
ब्राजिलका ८० वर्षीय वामपन्थी नेता लुइज इनासियो लुला दा सिल्भा चौथो कार्यकालका लागि राष्ट्रपति निर्वाचित भएका छन्। राष्ट्रपतीय निर्वाचनको दोस्रो चरणमा उनले पूर्वराष्ट्रपति जाइर बोल्सोनारोका छोरा तथा ४५ वर्षीय सिनेटर फ्लाभियो बोल्सोनारोलाई पराजित गरेका हुन्।
ब्राजिलको निर्वाचन कार्यालयका अनुसार लुलाले ५१.८ प्रतिशत सदर मत प्राप्त गर्दा उनका प्रतिस्पर्धी बोल्सोनारोले ४८.२ प्रतिशत मत पाएका छन्। सन् २०२७ देखि २०३० सम्म देशको नेतृत्व गर्ने लुलाको यो विजयलाई ब्राजिलको आन्तरिक राजनीतिसँगै ल्याटिन अमेरिकाको क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलनका दृष्टिले पनि महत्त्वपूर्ण मानिएको छ।
पहिलो चरणको निर्वाचनमा पछि परेका लुलाले दोस्रो चरणमा अग्रता कायम गर्दै जित हासिल गरेका हुन्। परिणाम सार्वजनिक भएसँगै साओ पाउलोको पाउलिस्टा एभिन्युमा भेला भएका उनका समर्थकले रातो झन्डासहित खुसी मनाएका थिए।
लुलाको पुनरागमनले ल्याटिन अमेरिकामा दक्षिणपन्थी राजनीतिक प्रभाव विस्तार गर्ने प्रयासमा असर पार्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ। साथै, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले समर्थन गर्दै आएको राजनीतिक धारका लागि पनि यो परिणामलाई महत्त्वपूर्ण रूपमा हेरिएको छ।
निर्वाचनको दोस्रो चरणमा लुलाले दक्षिणपन्थी उम्मेदवार फ्लाभियो बोल्सोनारोलाई पराजित गरेका हुन्। उपलब्ध विवरणअनुसार लुलाले कुल सदर मतको ५१.७६ प्रतिशत प्राप्त गर्दा उनका प्रतिस्पर्धी बोल्सोनारोले ४८.२४ प्रतिशत मत पाएका छन्।
दुई उम्मेदवारबीचको मतान्तर तुलनात्मक रूपमा कम रहे पनि परिणामले ब्रजिलको आगामी राजनीतिक दिशा र सरकारका प्राथमिकताबारे महत्त्वपूर्ण संकेत दिएको छ। लुलाको जितलाई केवल दुई उम्मेदवारबीचको प्रतिस्पर्धाको परिणामका रूपमा मात्र सीमित गर्न सकिँदैन।
यसले आर्थिक विकास, सामाजिक न्याय, वातावरण संरक्षण र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धका विषयमा ब्रजिलका मतदाताको प्राथमिकतासमेत उजागर गरेको छ। निर्वाचनअघि सार्वजनिक भएका विभिन्न सर्वेक्षणले फ्लाभियो बोल्सोनारोलाई प्रतिस्पर्धामा केही अगाडि देखाएका थिए।
पहिलो चरणको मतदानमा पनि उनले लुलाभन्दा बढी मत प्राप्त गरेको विवरण सार्वजनिक भएको थियो। तर दोस्रो चरणको अन्तिम परिणामले चुनावी सर्वेक्षणले देखाएको सम्भावित नतिजालाई उल्ट्याइदिएको छ। प्रारम्भिक अनुमानमा आधारित भएर चुनावी नतिजाको निश्चित भविष्यवाणी गर्न कठिन हुने तथ्य पनि यस परिणामबाट देखिन्छ।
ब्रजिलको निर्वाचन दुई प्रमुख राजनीतिक धारबीचको प्रतिस्पर्धाका रूपमा अघि बढेको थियो। लुलाले सामाजिक समानता, जनकल्याण र समावेशी विकासलाई आफ्नो राजनीतिक प्राथमिकतामा राख्दै आएका छन्। अर्कोतर्फ, बोल्सोनारोको राजनीतिक धारले परम्परागत मूल्य, दक्षिणपन्थी विचारधारा र अमेरिकासँगको निकट सम्बन्धलाई जोड दिएको बताइन्छ।
दुवै उम्मेदवारबीचको प्रतिस्पर्धाले ब्रजिलको भविष्यका विषयमा समाजभित्र फरक–फरक दृष्टिकोण रहेको देखाएको छ। लुलाले विजय हासिल गरे पनि उल्लेख्य मतसहित प्रतिस्पर्धामा रहेका विपक्षी पक्षलाई बेवास्ता गर्न सक्ने अवस्था छैन। त्यसैले आगामी सरकारले आफ्ना नीतिहरू कार्यान्वयन गर्दा राजनीतिक ध्रुवीकरण कम गर्ने चुनौतीसमेत सामना गर्नुपर्ने देखिन्छ।
लुइज इनासियो लुला दा सिल्भा ब्रजिलको राजनीतिमा लामो समयदेखि प्रभावशाली व्यक्तित्वका रूपमा परिचित छन्। धातु उद्योगमा कामदारका रूपमा आफ्नो व्यावसायिक जीवन सुरु गरेका उनले श्रमिक आन्दोलन हुँदै राष्ट्रिय राजनीतिमा प्रवेश गरेका थिए।
श्रमिक अधिकार, सामाजिक सुरक्षा र आर्थिक अवसरको विस्तार उनका राजनीतिक अभियानका प्रमुख विषय रहँदै आएका छन्। लुलाले सन् २००३ देखि २०१० सम्म ब्रजिलको राष्ट्रपतिको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। त्यस अवधिमा उनको सरकारले सामाजिक कार्यक्रम, गरिबी न्यूनीकरण र आर्थिक अवसर विस्तारलाई प्राथमिकता दिएको थियो।
यही राजनीतिक पृष्ठभूमिले उनलाई देशभित्र र अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रमा परिचित बनाएको छ। यद्यपि, उनको राजनीतिक यात्रा विवादरहित भने रहेन। भ्रष्टाचारसम्बन्धी मुद्दा र त्यससँग जोडिएका कानुनी प्रक्रियाले उनको राजनीतिक जीवनमा ठूलो प्रभाव पारेका थिए।
ती घटनापछि पनि उनी पुनः राष्ट्रिय राजनीतिमा सक्रिय रहन सफल भए। त्यसैले उनको पछिल्लो विजयलाई लामो राजनीतिक उतारचढावपछि प्राप्त उपलब्धिका रूपमा पनि विश्लेषण गरिएको छ। लुलाको पुनरागमनले ब्रजिलमा नेतृत्व परिवर्तन मात्र नभई विगतका सरकारी नीतिको निरन्तरता र संशोधनसम्बन्धी बहसलाई समेत अघि सारेको छ।
उनका समर्थकले सामाजिक कार्यक्रम र सार्वजनिक सेवामा जोड दिने नेतृत्वको पुनरागमनका रूपमा यसलाई स्वागत गरेका छन्। आलोचकहरूले भने सरकारका आर्थिक प्राथमिकता, सार्वजनिक खर्च र राजनीतिक स्थायित्वका विषयमा प्रश्न उठाउन सक्नेछन्।
ब्रजिल ल्याटिन अमेरिकाको सबैभन्दा ठूलो अर्थतन्त्र भएकाले त्यहाँको राजनीतिक परिवर्तनले क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा प्रभाव पार्न सक्छ। विशेषगरी अमेरिका र चीनसँगको सम्बन्ध ब्रजिलको विदेश नीतिका महत्त्वपूर्ण पक्ष हुन्।
अमेरिकाले ल्याटिन अमेरिकामा आफ्नो रणनीतिक, आर्थिक र सुरक्षा हितलाई महत्त्व दिँदै आएको छ। यस क्षेत्रका सरकारहरूसँगको सम्बन्ध व्यापार, रक्षा सहकार्य, आप्रवासन, ऊर्जा र प्राकृतिक स्रोतजस्ता विषयसँग जोडिएको छ। यस्तो अवस्थामा ब्रजिलको नेतृत्वले लिने कूटनीतिक निर्णयले वासिङ्टनको क्षेत्रीय रणनीतिमा प्रभाव पार्न सक्नेछ।
लुलाले ब्रजिलको विदेश नीति राष्ट्रिय स्वाधीनता र स्वतन्त्र निर्णय क्षमतामा आधारित हुनुपर्ने धारणा राख्दै आएका छन्। उनले कुनै एक शक्तिराष्ट्रको प्रभावमा सीमित नभई विभिन्न देशसँग सन्तुलित सम्बन्ध कायम गर्नुपर्ने दृष्टिकोण प्रस्तुत गरेका छन्।
यसले अमेरिकासँग सहकार्य कायम राख्दै चीनलगायत अन्य आर्थिक साझेदारसँग सम्बन्ध विस्तार गर्ने सम्भावनालाई महत्त्व दिन्छ। फ्लाभियो बोल्सोनारोको राजनीतिक धारले भने अमेरिकासँग अझ निकट सम्बन्ध कायम गर्ने विषयलाई प्राथमिकता दिएको थियो। त्यसैले लुलाको विजयले ब्रजिलको विदेश नीतिमा फरक प्राथमिकता देखिन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
ब्रजिलको अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक सम्बन्धमा चीनको भूमिका पनि महत्त्वपूर्ण छ। चीन ब्रजिलका प्रमुख व्यापारिक साझेदारमध्ये एक हो। कृषि उत्पादन, खनिज, ऊर्जा र औद्योगिक वस्तुको व्यापारले दुई देशबीचको सम्बन्धलाई बलियो बनाएको छ। लुला बहुपक्षीय कूटनीति र विकासशील देशहरूबीचको सहकार्यलाई महत्त्व दिने नेताका रूपमा चिनिन्छन्।
उनको नेतृत्वमा ब्रजिलले चीनसँगको आर्थिक सम्बन्धलाई निरन्तरता दिन वा थप विस्तार गर्न खोज्न सक्ने सम्भावना छ। यद्यपि, यस्तो नीतिले अमेरिकासँगको सम्बन्धमा कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने कुरा आगामी निर्णयहरूले निर्धारण गर्नेछन्।
लुलाको विजयलाई वातावरण संरक्षणका क्षेत्रमा काम गर्ने अभियन्ताहरूले पनि महत्त्वपूर्ण घटनाका रूपमा लिएका छन्। ब्रजिलमा रहेको अमेजन वन क्षेत्र विश्वकै महत्त्वपूर्ण पारिस्थितिक प्रणालीमध्ये एक हो। यसले जैविक विविधता संरक्षण, कार्बन सञ्चिति र विश्वव्यापी जलवायु सन्तुलनमा ठूलो योगदान पु¥याउँछ।
तर कृषि विस्तार, खानी उत्खनन, अवैध वन कटानी र डढेलोजस्ता समस्याले अमेजन क्षेत्रमाथि निरन्तर दबाब सिर्जना गर्दै आएका छन्। लुलाको नेतृत्वमा वातावरणीय कानुनको कार्यान्वयन, वन संरक्षण र अवैध गतिविधि नियन्त्रणलाई प्राथमिकता दिइने अपेक्षा गरिएको छ।
लुलाका लागि चुनाव जित्नु राजनीतिक यात्राको महत्त्वपूर्ण उपलब्धि भए पनि सरकार सञ्चालनको चरण अझ जटिल हुन सक्छ। नागरिकको जीवनस्तर सुधार, रोजगारी सिर्जना, महँगी नियन्त्रण र सार्वजनिक सेवाको पहुँच विस्तार जनताले सरकारबाट अपेक्षा गर्ने प्रमुख विषय हुन्।
ब्रजिलजस्तो ठूलो अर्थतन्त्रमा आर्थिक वृद्धिको लाभ सबै वर्गसम्म पु¥याउनु सहज काम होइन। आय असमानता, क्षेत्रीय विकासको अन्तर र सार्वजनिक सेवाको गुणस्तरजस्ता समस्याले सरकारी नीतिको प्रभावकारितालाई प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित गर्न सक्छन्।
लुलाले सामाजिक सुरक्षाका कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिने, गरिबी न्यूनीकरण गर्ने र निम्न आय भएका परिवारको जीवनस्तर सुधार गर्ने लक्ष्य अघि सार्न सक्छन्। तर यस्ता कार्यक्रम सफल बनाउन पर्याप्त राजस्व, प्रभावकारी प्रशासन र आर्थिक स्रोतको उचित व्यवस्थापन आवश्यक हुन्छ।सरकारले सामाजिक खर्च बढाउँदा सार्वजनिक वित्तीय सन्तुलन कायम राख्नुपर्ने चुनौती पनि रहनेछ।
