काठमाडौँ, मंसिर ११
योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा योजनाको प्रधानमन्त्री के पी शर्मा ओलीले विधिवत रुपमा शुभारम्भ गरेका छन् । नयाँ युगको शुरुवात भन्दै काठमाडौंको प्रज्ञा भवनमा मंगलबार हजारौ श्रमिक, रोजगारदाता, सरकारी तथा गैरसरकारी पदाधिकारीका बीच सामाजिक सुरक्षा योजना पहिलो पटक सार्वजनिक गरिएको हो ।
सरकारले मंसीर ११ लाई ऐतिहासिक दिनका रुपमा मनाउन प्रत्येक बर्ष सामाजिक सुरक्षा दिवसका रुपमा मनाउने निर्णयसमेत गरिसकेको छ । प्रधानमन्त्री ओलीले योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा कोष सवैका लागि फलदायी हुने जानकारी दिए ।
उनले बिरामी, आम्दानी भएका, नभएका, हुँदा खाने सबैका लागि यो कार्यक्रम फलदायी हुने विश्वास व्यक्त गरे । बालकदेखि बृद्धसम्म सामाजिक सुरक्षा कोषले हेर्ने भएकाले अब ढुक्क हुन आग्रह समेत गरे ।सरकारले जनतामूखी काम गरिरहेको जानकारी दिदै प्रधानमन्त्री ओेलिले भने–‘ मजदुरलाई सोध्नुस्, दुःख पाएका जनतालाई सोध्नुस् सरकार के गरिरहेको छ जवाफ पाउनुहुनेछ ।’
शुभारम्भ कार्यक्रममा हजारौ श्रमिकहरु झाँकी तथा वाजागाजासहित उपस्थित भएका थिए । उनीहरुमा उत्साह जागेको देखिएता पनि कोषका बारेमा धेरै जानकार भने थिएनन् । योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा योजना नेपालभर लागू गर्दै पहिलो चरणमा प्रतिष्ठान स्तरका श्रमिकहरुका लागि सामाजिक सुरक्षा कोषबाट सुविधा उपलब्ध गराउनेछ ।
कोष अन्तर्गत औषधि उपचार, स्वास्थ्य तथा मातृत्व सुरक्षा, त्यसैगरी दुर्घटना तथा अशक्तता सुरक्षा, आश्रित परिवार सुरक्षा र वृद्धावस्था सुरक्षा योजना अन्तर्गत सामाजिक सुरक्षा सुविधा प्राप्त गर्ने श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्री गोकर्ण विष्टले उद्घाटन कार्यक्रममा जानकारी दिए । घोषणा कार्यक्रममा बोल्दै मन्त्री विष्टले सुरक्षा योजना नयाँ भएकाले आगामी दिनमा विस्तार गर्दै लैजाने र यसवाट श्रमिक, रोजगारदाता र सरकारलाई फाइदा पुग्ने बताए ।
उनले रोजगारदाताले अव ढुक्कसँग लगानी गर्ने वातावरण बनेको जनाए । कार्यक्रममा ट्रेड युनियन, रोजगारदाता तथा नीजि क्षेत्रले सामाजिक सुरक्षा कोषको शुभारम्भको स्वागत गर्दै सही कार्यान्वयन गर्नु पर्ने औल्याए । उनीहरुले सामाजिक सुरक्षा कोष सवैभन्दा ठूलो हुने भएकाले सही सदुपयोग गर्न आग्रह गरे । यी सबै सुविधा पाउनका लागि श्रमिकले योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा योजनामा सहभागी हुनु पर्ने छ ।
योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा भएका कारण योगदान नगरेकाले यो सुविधा पाउँदैनन् । सामाजिक सुरक्षा योजनामा योगदानको लागि रोजगारदाताले श्रमिकको आधारभूत पारिश्रमिकबाट ११ प्रतिशत कट्टी गरी सो रकममा श्रमिकको आधारभूत पारिश्रमिकको २० प्रतिशत रकम थप गरी कुल ३१ प्रतिशत बराबरको रकम कोषमा जम्मा गर्नुपर्ने हुन्छ ।
यसरी रकम जम्मा गर्नुभन्दा पहिला रोजगारदाता र श्रमिकले योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा योजनामा सूचिकृत हुनु पर्ने छ । कोषबाट सञ्चालन हुने योजना नेपालमा विद्यमान सामाजिक सुरक्षा योजनाभन्दा पृथक हुनुका साथै नेपालमा पहिलो पटक सञ्चालनमा आएको हो । यो योजना लागू भए पश्चात् कर्मचारी तथा श्रमिकहरुको सामाजिक सुरक्षा सुनिश्चत हुने र रोजगारदाताको दायित्व व्यवस्थापन पनि सहज हुने भएकाले लगानीमैत्री वातावरण र रोजगारको अवसर सिर्जना भई नेपालको अर्थतन्त्र पनि गतिशिल हुने अपेक्षा सरकारको छ ।
