विराटनगर, ३० चैत । पछिल्लो समय श्रीलंका आर्थिक संकटमा छ । नेपाल राष्ट्र बैंकले पछिल्लो समय सार्वजनिक गरेको आठ महिनाको देशको अर्थतन्त्रको पछिल्लो ८ महिनाको प्रतिवेदनले पनि नेपालको अर्थतन्त्र विग्रँदै गएको देखाएपछि नेपाल पनि सोही अवस्थामा पुग्ने हो कि भन्ने चिन्ता पूर्वका उद्योगी/व्यवसायीहरुले गरेका छन् ।
नेपालको बिग्रँदो आर्थिक अवस्थाबारे चर्चा चलिरहँदा विराटनगरका उद्योगी अरुणकुमार राठीले बेलैमा ध्यान नदिने हो भने नेपाल पनि श्रीलंका बन्ने खतरा रहेको बताएका छन् । ‘अहिले नेपालाको स्थिती पनि श्रीलंका जस्तै भइरहेको समाचारहरु जसरी अगाडी आएका छन् । विभिन्न क्षेत्रबाट धेरै कुराहरु बजारमा आएका छन् ।’ उनी भन्छन्,‘के साँच्चै त्यहि स्थितीमा पुग्न लागेको हो भन्ने प्रश्न उब्जिएको छ । यदि नेपालले बेलैमा बिचार पुर्याएन भने हाम्रो स्थिती पनि श्रीलंका जस्तै हुने निश्चित छ ।’
राष्ट्रिय उद्योग व्यवसाय महासंघको केन्द्रीय सदस्यसमेत रहेका राठीले नेपालको अवस्था श्रीलंका जस्तै बनेको खण्डमा पैसा भएपनि बजारबाट सामान किन्न नसक्ने अवस्थामा पुगिने बताए । ‘त्यो अवस्था आए पैसा भए पनि बजारबाट केही सामान किन्न गाह्रो हुन्छ ।’ उनले भने,‘हरेक सामानको दाम यत्ति बढेर जान्छ कि हामी किन्नै सक्दैनौँ ।’
उनले पछिल्लो समय राष्ट्र बैंकले लिएको नीति सकारात्मक रहेको बताए । ‘अहिले राष्ट्र बैंकले एलसी रोकेको छ । वस्तु एलसीबाटै आयात भइरहेको छ ।’ उनले भने,‘बैंकबाट एलसी खोल्न जुन बन्द गरिएको छ, खाली औद्योगिक कच्चा सामाग्रीको मात्र एलसी खोल्न सकिन्छ । यो नितिको म एकदमै सराहना गर्दछु ।’
उनले राष्ट्र बैंकको सो नीतिले नेपालमा सामाग्रीको अभाव हुने र भन्सार राजश्वमा गिरावटसमेत आउने भएपनि स्वदेशी उत्पादनले प्राथमिकता पाउने बताए । ‘एलसी बन्द हुँदा चाउचाउ, विस्कुट, चिप्स, चकलेट, चिउरा भुजालगायतका स्वदेशी उत्पादनले ठूलो मार्केट पाउने छ । अहिले यी चिज अरबौँ रुपैयाँको नेपालमा आयात भइरहेको छ । यसले विदेशी बजारको उत्पादनहरु जसरी आइरहेको छ, बन्द भयो भने नेपाली उत्पादनहरुले अवसर पाउनेछन् ।’ उनले भने,‘विदेशबाट आयात भइरहेका वस्तुहरु नेपालमै उत्पादन हुने अवसर प्रदान गर्नेछ । यस्ता प्रोडक्ट नआए पनि हामीलाई कुनै किसिमको फरक पर्दैछ ।’
उनले नेपाली बजारमा जुत्ता÷चप्पल लत्ताकपडा ठूलो मात्रामा आयात हुँदै आएको र एलसी बन्द हुँदा आयात निरुत्साहन हुने भएकाले स्वदेशी उत्पादनले प्राथमिकता पाउने बताए । ‘नेपाली उद्योगहरु उत्साहित ढंगले सञ्चालन हुनेछन् । विदेशी उत्पादन भन्दा राम्रो क्वालिटी नेपाली बजारमा नै उत्पादन हुन थाल्छ ।’ उनले भने,‘उद्योगहरु फस्टाउने र सञ्चालनमा आउनेछन् । नेपाल एक समयमा टेक्सटायलको कपडाको निर्यात कर्ता थियो । त्यो जिवित हुनेछ ।’
उनले एलसी बन्द हुँदा कन्ट्रक्सन कन्पनीहरुलाई निकै समस्या हुने भएकाले बैंकहरुलाई नै कोटा प्रणालीका आधारमा आयातको अनुमति दिनुपर्ने बताए । ‘एलसी बन्द हुँदा सवैभन्दा गाह्रो हुने भनेको कन्स्ट्रक्सन कम्पनी हो । नेपालका १० औँ हजार त्यस्ता उद्योगहरु समस्यामा पर्नेछन् । यससँग जोडिएका लाखौँ कामदार बेरोजगार हुनेछन् ।’ उनले भने,‘त्यसैले आयात गर्न बैंकहरुलाई नै कोटा सिस्टम गर्नुपर्छ । लिस्टिङ गरेर केही केही सामानहरु आउन दिनुपर्छ ।’
उनले समग्रमा एलसी बन्दले नेपालमा औद्योगिकरणको विकास हुने दावी गरे । ‘नेपाल औद्योगिकरणमा प्रवेश गर्ने छ र आफै आत्मनिर्भर हुनेछ । नेपालले आफै निर्यात गर्ने अवस्थामा आउने पोजिटिभ कुरा देखिएको छ ।’ उनले भने,‘इम्पोर्ट कम हुँदा बैंकको तरलता बढ्नेछ । औद्योगिकरणको अवसर ठूलो आउनेछ । पछिल्लो दिनमा जसरी हाइड्रो बढ्दैछ त्यसबाट विजुली भारत निर्यात गर्न सक्छौँ । यसबाट ठूलो आम्दानी हुन्छ ।’
उनले एलसी बन्द गर्दा नेपालको सञ्चित विदेशी मुद्रा पनि बढेर जाने दावी गरे । ‘यो नेपालका लागि एउटा टर्निङ पोइन्ट हुनेछ । उनले भने राष्ट्र बैंकको यो नीतिका कारण मैले नेपालको उज्वल भविष्य देखेको छु ।’
