२७ पुष, काठमाण्डौ ।
चालु आर्थिक वर्षको शुरुवाती महिनाहरुमा मुलुकको अर्थतन्त्रमा केही सुधार देखिएको छ । केन्द्रीय तथ्यांक विभागले सार्वजनिक गरेको चालु आर्थिक वर्षको पहिलो त्रैमासिक विवरण अनुसार पोहोरभन्दा हरेक क्षेत्रमा सुधार देखिएको छ । यस्तै चालु आर्थिक वर्ष २०८०÷८१ को पाँच महिनामा विदेशी मुद्रा सञ्चिति १४ दशमलव ८ प्रतिशतले बढेको छ ।
राष्ट्र बैंकका अनुसार गएको असारसम्म १५ खर्ब ३९ अर्ब ३६ करोड बराबर रहेको विदेशी विनिमय सञ्चिति १४ दशमलव ८ प्रतिशतले बढेर मङ्सिर मसान्तमा १७ खर्ब ६७ अर्ब चार करोड रुपैयाँ पुगेको छ । अमेरिकी डलरमा यस्तो सञ्चिति २०८० असार मसान्तमा ११ अर्ब ७१ करोड रहेकोमा १३ दशमलव ६ प्रतिशतले बढेर मङ्सिर मसान्तमा १३ अर्ब ३१ करोड पुगेको छ ।
नेपाल राष्ट्र बैंक बाहेक बैंक तथा वित्तीय संस्थासँग रहेको विदेशी विनिमय सञ्चिति गएको असार मसान्तमा १ खर्ब ९३ अर्ब ५९ करोड रहेकोमा मङ्सिर मसान्तमा ८ दशमलव ९ प्रतिशतले बढेर २ खर्ब १० अर्ब ९७ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । बैंकका अनुसार मङ्सिर मसान्तको कुल विदेशी विनिमय सञ्चितिमा भारतीय मुद्राको अंश २१ दशमलव ६ प्रतिशत छ ।
डेढ वर्षअघि निकै कमजोर अवस्थामा रहेको भनिएको विदेशी मुद्रा सञ्चिति गत मंसिरमा अमेरिकी डलरमै हालसम्मकै सबैभन्दा धेरै रहेको नेपाल राष्ट्र बैंकको मासिक प्रतिवेदनले देखाएको छ । विदेशी मुद्रा सञ्चिति हालसम्मकै उच्च हुनुले नेपाल सरकारलाई पूर्वाधार निर्माणमा लगानी विस्तारको ठूलो अवसर प्राप्त भएको जानकार बताउँछन ।
राष्ट्र बैंकले चालु आर्थिक वर्षमा कम्तीमा ७ महिनाका लागि पुग्ने विदेशी मुद्रा सञ्चिति कायम गर्ने लक्ष्य लिएको छ । तर गत मंसिरसम्मको सञ्चितिले १४.१ महिनाको वस्तु आयात र ११.८ महिनाका लागि वस्तु तथा सेवा आयात गर्न पुग्ने राष्ट्र बैंकले जनाएको छ ।
यस्तै प्रतिवेदनले रेमिट्यान्स आप्रवाह, शोधनान्तर बचतलगायत सूचक सबल बनिरहँदा सरकारको राजस्व, पुँजीगत खर्च र वैदेशिक ऋण तथा सहायताका सूचक अपेक्षित रूपमा बढ्न नसकेको देखाएको छ । गत वर्ष र अघिल्ला महिनाको तुलनामा मंसिरमा मूल्यवृद्धिमा कमी आए पनि उत्पादन, उत्पादकत्व घटिरहेको र समग्र माग नबढेकाले अर्थतन्त्र मन्दीमा रहेको संकेत गर्ने अर्थविद्हरु बताउँछन् ।
गत मंसिरमा वार्षिक बिन्दुगत उपभोक्ता मूल्यवृद्धिदर ४.९५ प्रतिशत छ । ०७९ मंसिरमा यस्तो मूल्यवृद्धिदर ७.३८ प्रतिशत थियो । चालु आर्थिक वर्षको पाँच महिनामा खाद्य तथा पेय पदार्थ समूहको मूल्यवृद्धिदर ५.१० र गैर–खाद्य तथा सेवा समूहको ४.८४ प्रतिशत छ ।
मूल्यवृद्धि दरमा कमी आउनु नागरिकका लागि राम्रो भए पनि आर्थिक गतिविधिमा सुस्तता आएको, आयात निर्यात घटेको, उपभोग घटेको समयमा मूल्य वृद्धिमा कमी आउनुले अर्थतन्त्र मन्दीमा रहेको संकेत गर्ने अर्थविद्को भनाई छ ।
गत मंसिरमा अवधिमा घिउ तथा तेल, तरकारी र मासु तथा माछा उप–समूहमा रहेका वस्तुको मूल्यमा कमी आएको, नेपाल आयल निगमले पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य दुई पटक घटाएको तथा ०८० कात्तिकको तुलनामा मंसिरमा तरकारी, फलफूल, मरमसला, चिनी जस्ता वस्तुको मूल्यमा कमी आएकाले मूल्यवृद्धिमा कम चाप परेको राष्ट्र बैंकको प्रतिवेदनले जनाएको छ ।
पाँच महिनामा रेमिट्यान्समार्फत ६ खर्ब १३ अर्ब २५ करोड रुपैयाँ भित्रिएको छ । गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा यो २७.६ प्रतिशतले बढी हो । पाँच महिनामा वैदेशिक रोजगारीका लागि अन्तिम श्रम स्वीकृति लिने नेपालीको संख्या १ लाख ७३ हजार ५ सय ५५ र पुनः श्रम स्वीकृति लिनेको संख्या १ लाख ४ हजार ३७ छ । मंसिरसम्म मुलुकको शोधनान्तर स्थिति २ खर्ब १० अर्ब ५९ करोड रुपैयाँले बचतमा छ ।
