२० भदौ , काठमाण्डौ ।
आफूले विश्वका ७ वटा युद्ध समाप्त गरेको भन्दै पटक पटक आफूले नोबेल शान्ति पुरस्कार पाउनु पर्ने दाबी गर्दै आएका अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले शुक्रबार एउटा आदेशमा हस्ताक्षर गर्न लागेका छन्। यसअन्तर्गत उनले ‘डिपार्टमेन्ट अफ डिफेन्स’ अर्थात् रक्षा मन्त्रालयको नाम बदलेर ‘डिपार्टमेन्ट अफ वार’ अर्थात् युद्ध मन्त्रालय राख्न चाहन्छन् ।
न्यूज एजेन्सी पीटीआईका अनुसार, उनको भनाइमा यो कदमले अमेरिकी सेनाको शक्ति र कडाइको बारेमा जनतालाई स्पष्ट सन्देश दिनेछ। तर, मन्त्रालयको नाम आधिकारिक रूपमा बदल्न अमेरिकी संसद (कङ्ग्रेस) बाट कानुन पास हुनु आवश्यक छ।
न्यूज एजेन्सी रोयटर्सका अनुसार, अमेरिकाको ‘डिपार्टमेन्ट अफ डिफेन्स’लाई सन् १९४९ सम्म ‘वार डिपार्टमेन्ट’ नै भनिन्थ्यो। दोस्रो विश्वयुद्धपछि कङ्ग्रेसले सेना, नौसेना र वायुसेनालाई एकै संरचनामा ल्याएर नयाँ ढाँचा बनाएको थियो। इतिहासकारहरूको भनाइअनुसार, त्यसबेलाको नाम परिवर्तनको मुख्य कारण मध्ये एक थियो– परमाणु युगमा विश्वलाई अमेरिका आफ्नो उद्देश्य युद्ध गर्नु नभएर युद्ध रोक्नु रहेको सन्देश दिन चाहन्थ्यो ।
एनबीसी न्यूजले पनि ह्वाइटहाउसका अधिकारीकारीहरूलाई उद्धृत गर्दै शुक्रबार ट्रम्पले एक कार्यकारी आदेशमा हस्ताक्षर गर्ने उल्लेख गरेको छ । ह्वाइट हाउसका अनुसार, कानुनी प्रक्रियाका कारण तत्काल नाम परिवर्तन नभए पनि यसले रक्षा मन्त्री पीट हेगसेथलाई ‘सेक्रेटरी अफ वार’ (युद्ध मन्त्री’ र ‘डिपार्टमेन्ट अफ वार’ जस्ता दोस्रो शीर्षकहरूलाई आधिकारिक पत्राचार, सार्वजनिक सन्देश र औपचारिक समारोहहरूमा प्रयोग गर्न अधिकार दिनेछ ।
ट्रम्पले सबै कार्यकारी मन्त्रालय र निकायहरूलाई आन्तरिक र बाह्य सञ्चारमा यी दोस्रो शीर्षकहरूलाई ‘मान्यता दिन र समायोजन गर्न’ निर्देशन दिनेछन्। अमेरिकी कांग्रेसले यसलाई सन् १७८९ मा युद्ध मन्त्रालयको रूपमा स्थापना गरेको थियो ।
राष्ट्रपति ह्यारी ट्रुम्यानले १९४७ मा राष्ट्रिय सुरक्षा ऐनमा हस्ताक्षर गरेर युद्ध मन्त्रालयलाई ‘नेशनल मिलिटरी इस्ट्याब्लिशमेन्ट’ मा परिवर्तन गरेका थिए। यस ऐनले सबै सैन्य सेवाहरूलाई एकै सचिवको नेतृत्वमा एकीकृत संगठनमा ल्याएको थियो।
त्यसअघि, युद्ध मन्त्रालय, नौसेना र वायुसेना अलग–अलग सञ्चालन भइरहेका थिए।सन् १९४९ मा, राष्ट्रिय सुरक्षा ऐन संशोधन गरी ‘नेशनल मिलिटरी इस्ट्याब्लिशमेन्ट’ को नाम परिवर्तन गरेर ‘डिपार्टमेन्ट अफ डिफेन्स’ (रक्षा मन्त्रालय) राखिएको थियो।
कारण, यसको संक्षिप्त रूप (एनएमई) ‘ईनमी’ (शत्रु) जस्तै सुनिन्थ्यो भन्ने चिन्ता थियो। ट्रम्पको आदेशले हेगसेथलाई नामलाई स्थायी रूपमा ‘युद्ध मन्त्रालय’ मा फर्काउनका लागि विधायिकी र कार्यकारी कार्यबाहीहरूको सिफारिस गर्न निर्देशन दिनेछ।
ट्रम्पले केही महिनादेखि नै यो नामलाई १८औं शताब्दीको स्वरूपमा फर्काउन चाहेको संकेत दिइरहेका थिए। उनले हालको नामलाई पर्याप्त ‘युद्धमुखी’ नभएको भन्दै आलोचना गरेका थिए। पछिल्लो महिनामा ओभल अफिसमा उनले भनेका थिए, ‘युद्ध मन्त्रालयको ध्वनि बलियो थियो र यससँग विश्वयुद्ध प्रथम र द्वितीयमा अमेरिकाले जितेको अद्भुत इतिहास जोडिएको छ।’
उनले थपेका थिए, ‘म केवल रक्षा मात्रै चाहन्नँ। हामीलाई रक्षा चाहिन्छ, तर आक्रमण पनि चाहिन्छ, युद्ध मन्त्रालय हुँदा हामीले सबै जितेका थियौं।’ रक्षामन्त्री हेगसेथलाई ट्रम्पले पहिले नै ‘युद्ध मन्त्री’ भनेर सम्बोधन गरेका थिए । उनी पनि नाम परिवर्तनको बलिया समर्थक हुन्।
उनले गत महिना मन्त्रिपरिषद् बैठकमा यसले मन्त्रालयभित्र ‘योद्धा भाव’ बलियो बनाउन मद्दत गर्ने बताएका थिए । बिहीबार साँझ जर्जियाको फोर्ट बेनिङ भ्रमणपछि वासिङ्टन फर्किँदै गर्दा हेगसेथले नयाँ नामबारे संकेत दिएका थिए। ‘युद्ध मन्त्रालयसँगै यात्रा गर्नुभएकोमा धन्यवाद,’ उनले आफूसँगै रहेका पत्रकारहरूलाई भने।
