३० वैशाख , काठमाण्डौ।
विद्यालयहरुमा सातामा दुई दिन सार्वजनिक बिदा दिइने निर्णयपछि स्थानीय तहहरुले स्वविवेकले विद्यालयहरु संचालन गरिरहेको अवस्थामा शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयले नयाँ कार्यतालिका जारी गरेको छ । शिक्षा मन्त्रालयअन्तर्गतको शिक्षा तथा मानव स्रोत विकास केन्द्रले मिति आज एक परिपत्र जारी गर्दै शैक्षिक संस्थाहरूलाई पठनपाठनमा स्वीकृत पाठ्यक्रमले तोकेअनुसार कार्यघण्टालाई मिलाएर कार्यान्वयन गर्न निर्देशन दिएको हो।
मन्त्रिपरिषदले २०८२ चैत्र २२ गते गरेको निर्णयबमोजिम शैक्षिक सत्र २०८३ मा विद्यालयहरूमा साताको दुई दिन बिदा दिने निर्णय गरेको थियो । यसै निर्णयको कार्यान्वयनका लागि शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयले नयाँ कार्यतालिका बनाउन शैक्षिक संस्थाहरूलाई आग्रह गरेको हो ।
यो परिपत्र शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाई, स्थानीय तह र सबै विद्यालयहरूलाई पठाइएको छ । परिपत्रअनुसार अब पठनपाठनलाई प्रभावकारी बनाउन निम्नअनुसारका व्यवस्थापन गर्नुपर्नेछः
– प्रत्येक दिन १५ मिनेट प्रार्थना समय र ३० मिनेट खाजा समयको व्यवस्थापन गर्नुपर्ने छ ।
–सोमबारदेखि शुक्रबारसम्म पूरा समय पठनपाठनसँग सम्बन्धित क्रियाकलाप सञ्चालन गर्नुपर्नेछ ।
–हिउँदे र बर्से बिदाको अवधि साविकको ४५ दिनबाट घटाएर ३० दिन कायम गरिएको छ ।
–पहिलो र दोस्रो त्रैमासिकमा गरिने आन्तरिक मूल्याङ्कनलाई पठनपाठन भएकै दिन वा पठनपाठनमा असर नपर्ने दिनमा गर्ने गरी व्यवस्थापन गर्न सकिनेछ ।
–अन्तिम परीक्षा तथा नतिजा प्रकाशनका लागि शैक्षिक सत्रको अन्तिमका १२ दिनलाई उपयोग गर्न गर्नुपर्नेछ ।
–स्वीकृत पाठ्यक्रम एवम् निर्धारण गरिएका सिकाइ उपलब्धिका आधारमा सिकाइ व्यवस्थापन गर्न साप्ताहिक रूपमा शुक्रबार समुदाय एवम् परिवारका क्रियाकलाप, सन्दर्भ सामग्री तथा सूचना प्रविधिको उपयोगसँग सम्बन्धित
बहुविषयमा आधारित परियोजना तथा प्रयोगात्मक कार्य दिन र आवश्यकताअनुसार प्रस्तुति गर्ने अवसर प्रदान गरिनेछ । परियोजना तथा प्रयोगात्मक कार्यका लागि पाठ्यक्रम विकास केन्द्रको वेबसाइटमा रहेको ’परियोजना तथा प्रयोगात्मक कार्य सञ्चालन सहजीकरण पुस्तिका, २०८२’ बाट समेत सहयोग लिन सकिने केन्द्रले जनाएको छ ।
यसका लागि स्थानीय तह, विद्यालय र शिक्षकले स्वीकृत पाठ्यक्रमको विषयक्षेत्र समेटी परियोजना कार्य निर्माण गरी कार्यान्वयन गर्न सक्ने व्यवस्था गरिएको परिपत्रमा उल्लेख छ । यसअघि राष्ट्रिय निजी तथा आवासीय विद्यालय एसोसिएसन नेपाल (नेसनल प्याब्सन) ले सरकारको दुई दिने सार्वजनिक बिदा सम्बन्धी निर्णयप्रति गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको जनाएको थियो ।
मन्त्रिपरिषद् बैठकले चैत २२ गते पेट्रोलियम पदार्थको खपत घटाउने र वैदेशिक मुद्रा सञ्चिति जोगाउने उद्देश्यले हप्तामा शनिवार र आइतबार सार्वजनिक बिदा दिने तथा शैक्षिक सत्र वैशाख १५ गतेबाट सुरु गर्ने निर्णय गरेको थियो। उक्त निर्णयले विद्यालय तहको शैक्षिक क्यालेन्डरमा दीर्घकालीन असर पार्ने नेसनल प्याब्सनले जनाएको छ।
नेसनल प्याब्सनका अनुसार हप्तामा दुई दिन बिदा कायम हुँदा वार्षिक रूपमा करिब ४० दिन थप बिदा हुने अवस्था सिर्जना हुने र सरकारले निर्धारण गरेको पाठ्यक्रम तोकिएको समयमा सम्पन्न गर्न गम्भीर चुनौती उत्पन्न गर्नेछ। यसका कारण पठन–पाठन प्रभावित भई समग्र शिक्षण–सिकाइ प्रक्रियामा प्रत्यक्ष असर पर्ने चिन्ता पनि व्यक्त गरिएको छ।
त्यसैगरी, शैक्षिक सत्र सुरु हुने मिति वैशाख १ बाट १५ गतेमा सार्ने निर्णयले पनि शैक्षिक क्यालेन्डरमा थप दबाब सिर्जना गर्ने नेसनल प्याब्सनको भनाइ छ। दैनिक ज्यालादारीमा आश्रित अभिभावकहरूका लागि दुई दिने बिदा व्यवस्थापन गर्न कठिन हुने भन्दै यसले सामाजिक तथा आर्थिक असर पनि पार्ने उल्लेख गरिएको थियो । यी सबैविषयलाई शिक्षा मन्त्रालयले सम्बोधन गर्दै नयाँ शैक्षिक क्यालेन्डर जारी गरेको छ ।
शिक्षा नियमावलीमा एक शैक्षिक सत्रमा हिउँदे र बर्खे बिदा गरेर विद्यालयमा वर्षमा ४५ दिन बिदा गर्न सकिने व्यवस्था छ। यस्तै विद्यालय व्यवस्थापन समितिले थप ५ दिन स्थानीय बिदा दिन सक्ने व्यवस्था छ। यो व्यवस्थाअनुसार विद्यालयमा ५० दिन बिदा हुन्छ। यसबाहेक दसैँ–तिहारलगायत विभिन्न चाडपर्व तथा सार्वजनिक बिदा पनि हुन्छ।
शनिबारका साथै अब वर्षको ५० दिन आइतबार बिदा हुने भएपछि विद्यालय खुल्ने र पठनपाठन हुने दिन घटेको छ। यो शैक्षिक सत्रमा विगतका वर्षभन्दा २ हप्ता ढिलो पठनपाठन सुरु भएको छ। शिक्षा नियमावलीअनुसार एक शैक्षिक सत्रमा कम्तीमा २ सय २० दिन विद्यालय खुलेको हुनुपर्छ।
आइतबारे बिदाका कारण समयमा कोर्स नसकिने र पाठ्यक्रमले तोकेको सक्षमता हासिल नहुने गुनासो शिक्षकहरूले गरेका छन्। पढाउनुपर्ने कोर्स र कन्टेन्ट उही, तर पढाइ हुने दिन घटेपछि पठनपाठन कसरी व्यवस्थापन गर्ने भनेर उनीहरू अन्योलमा भएकामा मन्त्रालयले त्यसको समाधानसहित नयाँ क्यालेन्डर सार्वजनिक गरेको छ ।
