४ असोज , काठमाण्डौ ।
नेपाली क्रिकेटको सबैभन्दा चर्चित घरेलु प्रतियोगिता नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) को तेस्रो संस्करण आगामी कात्तिक ९ गतेदेखि सुरु हुने भएको छ। नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान) ले शनिबार प्रतियोगिताको औपचारिक खेलतालिका सार्वजनिक गरेसँगै यसपटकको एनपीएललाई लिएर नेपाली क्रिकेट समर्थकमाझ उत्साह थपिएको छ।
क्यानले सार्वजनिक गरेको तालिकाअनुसार एनपीएलको तेस्रो संस्करणको उद्घाटन खेलमा साविक विजेता लुम्बिनी लायन्स र गत संस्करणको उपविजेता सुदूरपश्चिम रोयल्स आमनेसामने हुनेछन्। कात्तिक ९ अर्थात् अक्टोबर २६ मा हुने पहिलो खेलमै अघिल्लो संस्करणका विजेता र उपविजेताबीच प्रतिस्पर्धा हुने भएकाले प्रतियोगिताको सुरुवात नै आकर्षक बन्ने देखिएको छ।
एनपीएलको समूह चरणका खेलहरू नोभेम्बर १५ अर्थात् कात्तिक २९ गतेसम्म सञ्चालन हुनेछन्। प्रतियोगिताका खेलहरू दिउँसोका साथै रात्रिकालीन समयमा फ्लडलाइटको प्रयोग गरेर सञ्चालन गर्ने तयारी क्यानले गरेको छ।
समूह चरण सकिएपछि प्लेअफ चरण सुरु हुनेछ। तालिकाअनुसार नोभेम्बर १७ मा क्वालिफायर–१ खेलाइनेछ। यस खेलमा अंकतालिकाको पहिलो र दोस्रो स्थानमा रहने टोलीबीच प्रतिस्पर्धा हुनेछ। क्वालिफायर–१ को विजेता टोलीले सिधै फाइनलमा स्थान बनाउने अवसर पाउनेछ।
त्यसको भोलिपल्ट अर्थात् नोभेम्बर १८ मा एलिमिनेटर खेल हुनेछ। यसमा अंकतालिकाको तेस्रो र चौथो स्थानमा रहने टोली आमनेसामने हुनेछन्। एलिमिनेटरको विजेता टोलीले नोभेम्बर १९ मा क्वालिफायर–२ मा प्रतिस्पर्धा गर्नेछ।
क्वालिफायर–२ मा पहिलो क्वालिफायरमा पराजित टोली र एलिमिनेटर विजेताबीच फाइनल प्रवेशका लागि प्रतिस्पर्धा हुनेछ।एनपीएलको तेस्रो संस्करणको फाइनल खेल नोभेम्बर २१ मा आयोजना हुने तालिकामा उल्लेख छ।
सुदूरपश्चिम रोयल्सले एनपीएलका दुवै संस्करणमा फाइनल यात्रा तय गरे पनि उपविजेतामै सीमित हुँदै आएको छ। पहिलो संस्करणको उपाधि भने जनकपुर बोल्ट्सले जितेको थियो। त्यसपछि दोस्रो संस्करणमा लुम्बिनी लायन्सले उपाधि जित्दा सुदूरपश्चिम फेरि उपविजेता बनेको थियो।
त्यसैले तेस्रो संस्करणमा सुदूरपश्चिमका लागि उपाधि जित्ने लक्ष्य महत्वपूर्ण हुनेछ भने साविक विजेता लुम्बिनी आफ्नो उपाधि रक्षा गर्ने योजनासहित मैदानमा उत्रनेछ। तेस्रो संस्करण सुरु हुनुअघि नै विभिन्न फ्रेन्चाइज टोलीले विदेशी खेलाडी अनुबन्ध गर्ने क्रम तीव्र बनाएका छन्।
यसपटक एनपीएलमा अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटका परिचित नामहरूको सहभागिता हुने भएपछि प्रतियोगिताको आकर्षण थप बढेको छ।काठमाडौं गोर्खाजले एनपीएल इतिहासकै चर्चित अनुबन्धमध्ये एक गर्दै अस्ट्रेलियाका पूर्व कप्तान तथा विश्व क्रिकेटका चर्चित खेलाडी डेभिड वार्नरलाई टोलीमा भित्र्याइसकेको छ।
त्यसैगरी जिमी नीशम, शाकिब अल हसन, सिकन्दर राजा र चरिथ असलंकाजस्ता अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा परिचित खेलाडीहरू पनि एनपीएलमा सहभागी हुने निश्चित भइसकेको छ। विराटनगर किङ्सले नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) को तेस्रो संस्करणका लागि चर्चित ब्याटिङ अलराउन्डर चरिथ असलंकालाई अनुबन्ध गरेको छ।
असलंकालाई श्रीलंकाली क्रिकेटका प्रभावशाली खेलाडीका रूपमा लिइन्छ। उनी सन् २०२१ देखि श्रीलंकाको अन्तर्राष्ट्रिय टोलीका नियमित सदस्य रहँदै आएका छन्। विदेशी खेलाडीको उपस्थितिले नेपाली खेलाडीलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका खेलाडीसँग एउटै प्रतियोगितामा खेल्ने अवसर प्रदान गर्नेछ।
यसबाट नेपाली खेलाडीले अनुभव हासिल गर्नुका साथै घरेलु क्रिकेटको प्रतिस्पर्धात्मक स्तरसमेत बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ। तेस्रो संस्करणको एनपीएलमा प्रविधिको प्रयोगलाई पनि विशेष महत्व दिइएको छ। क्यानका सचिव पारस खड्काले यसपटक एनपीएलमा पहिलोपटक डिसिजन रिभ्यु सिस्टम (डीआरएस) प्रयोग गर्ने तयारी भइरहेको जानकारी दिएका छन्।
उनका अनुसार डीआरएससम्बन्धी प्रविधि उपलब्ध गराउने दुई कम्पनीसँग परीक्षणसमेत भइसकेको छ। अब दुवै प्रणालीको शुद्धता तथा विश्वसनीयता मूल्यांकन गरेपछि कुन प्रविधि प्रयोग गर्ने भन्ने विषयमा अन्तिम निर्णय गरिनेछ।
पारसका अनुसार नेपाली समर्थकले लामो समयदेखि घरेलु क्रिकेटमा डीआरएसको प्रयोगको अपेक्षा गर्दै आएका छन्। त्यसैले सम्भव भएसम्म तेस्रो संस्करणबाटै डीआरएस लागू गर्ने क्यानको तयारी छ। यद्यपि अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा प्रयोग हुने पूर्णस्तरको डीआरएस प्रणाली सञ्चालन गर्न ठूलो आर्थिक तथा प्राविधिक स्रोत आवश्यक पर्ने भएकाले नेपालमा घरेलु प्रतियोगिताका लागि उपयुक्त र विश्वसनीय प्रविधि प्रयोग गर्ने तयारी गरिएको उनले बताएका छन्।
डीआरएस लागू भएमा अम्पायरको निर्णयमाथि टोलीले तोकिएको प्रक्रियाअनुसार पुनरावलोकन माग्न सक्नेछ। यसले निर्णायक क्षणमा हुने विवाद कम गर्न तथा खेलमा प्रविधिको प्रयोग बढाउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
एनपीएलको तेस्रो संस्करणलाई थप महत्वपूर्ण बनाउने अर्को विषय प्रतियोगिताले अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (आईसीसी) बाट मान्यता पाउने प्रक्रिया हो। क्यान सचिव खड्काका अनुसार एनपीएललाई आईसीसीबाट मान्यता दिलाउने प्रक्रिया अन्तिम चरणमा पुगेको छ
आवश्यक स्वीकृति प्राप्त भएपछि विदेशी खेलाडीको सहभागिता तथा प्रतियोगितासँग सम्बन्धित थप विवरण औपचारिक रूपमा सार्वजनिक गरिने उनको भनाइ छ। आईसीसीको मान्यता प्राप्त भएमा एनपीएलमा खेलाडीले बनाउने रन, विकेट तथा अन्य व्यक्तिगत प्रदर्शनलाई अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटको आधिकारिक तथ्यांकमा समावेश गर्ने बाटो खुल्न सक्नेछ।
यसले प्रतियोगिताको प्रतिष्ठा र नेपाली खेलाडीको प्रदर्शनको महत्वसमेत बढाउने अपेक्षा गरिएको छ। यसअघिका दुई संस्करणमा खेलाडीले गरेको प्रदर्शनलाई आधिकारिक अन्तर्राष्ट्रिय करियरको तथ्यांकमा समावेश गरिएको थिएन।
तेस्रो संस्करणले आईसीसी मान्यता प्राप्त गरेमा एनपीएलको संरचना र प्रतिष्ठामा महत्वपूर्ण परिवर्तन आउने क्यानको अपेक्षा छ।एनपीएलको तयारीसँगै नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीका आगामी अन्तर्राष्ट्रिय खेललाई पनि क्यानले प्राथमिकतामा राखेको छ।
पारस खड्काका अनुसार आगामी ओडीआई लिग–२ का चार खेल अहिले नेपाली क्रिकेटको मुख्य प्राथमिकतामा छन्। ती खेलमा राम्रो प्रदर्शन गर्दै नेपालको ओडीआई मान्यता जोगाउने र लिग–२ को प्लेअफ सम्भावनालाई बलियो बनाउने लक्ष्य रहेको उनले बताएका छन्।
यसका अतिरिक्त भारत ‘ए’ र बंगलादेशसँग सम्भावित क्रिकेट शृङ्खलाका लागि पनि प्रक्रिया अघि बढिरहेको क्यानले जनाएको छ। अन्य टेस्ट राष्ट्रसँग समेत द्विपक्षीय क्रिकेट शृङ्खला सञ्चालनका लागि प्रस्ताव तथा छलफल अघि बढाइएको बताइएको छ।क्यानले सन् २०२७ को नेपाली क्रिकेटको सम्भावित क्यालेन्डरसमेत तयार गरिरहेको जनाएको छ।
फ्रेन्चाइज टोलीहरूले विदेशी खेलाडी अनुबन्ध गर्ने क्रम जारी राखेकाले प्रतियोगिता सुरु हुनुअघि नै टोलीहरूको संरचना र खेलाडी संयोजनलाई लिएर समर्थकमाझ चासो बढेको छ।
यसैबीच एसियन गेम्समा सहभागी हुन जापान जान लागेको नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीलाई बिदाइ गरिएको छ ।
बिदाइ कार्यक्रममा नेपाली क्रिकेट टोलीका कप्तान दीपेन्द्रसिंह ऐरीले आफूहरू मेडल ल्याउने लक्ष्यका साथ जापान जान लागेको बताए । प्रतियोगिताका निम्ति नेपाली टोली निकै उत्साहित रहेको उनले उल्लेख गरे । नेपाली क्रिकेट टोलीका मुख्य प्रशिक्षक स्टुअर्ट लले आफूहरूले उत्कृष्ट खेल प्रदर्शन र पदक हासिल गर्ने विश्वास रहेको बताए ।
एसियाली खेलकुदअन्तर्गत पुरुष क्रिकेटको समूह चरणमा नेपालले सेप्टेम्बर २५ मा अफगानिस्तानसँग प्रतिस्पर्धा गर्नेछ । नेपालले सेप्टेम्बर २६ मा जापानको सामना गर्नेछ । समूह चरणबाट दुई÷दुई टोली क्वार्टरफाइनलमा प्रवेश गर्नेछन् । नेपाल समूह विजेता बनेमा क्वार्टरफाइनलमा श्रीलंका र उपविजेता भए भारतलाई प्रतिस्पर्धीका रूपमा पाउनेछ ।
