१९ असोज , काठमाण्डौ ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले कृत्रिम बुद्धिमत्ता एआई प्रविधिको विकास, सुरक्षा प्रयोग सम्बन्धी सरकारी गतिविधिलाई समन्वय गर्ने उद्देश्यले नयाँ कार्यदल गठन गरेका छन्। ‘सुपर इन्टेलिजेन्स फोर्स’ नाम दिइएको उक्त संयन्त्रले अमेरिकालाई अत्याधुनिक एआई प्रविधिको विकासमा अग्रस्थानमा कायम राख्ने तथा सरकार र निजी क्षेत्रबीच सहकार्य विस्तार गर्ने जिम्मेवारी पाउनेछ।
ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत सार्वजनिक गरेको घोषणाअनुसार कार्यदलको नेतृत्व राष्ट्रिय गुप्तचर निर्देशक जे क्लेटनले गर्नेछन्। नयाँ संयन्त्रले एआईसँग सम्बन्धित विभिन्न क्षेत्रका संस्था तथा कम्पनीसँग संघीय सरकारको समन्वयलाई व्यवस्थित बनाउने बताइएको छ।
ट्रम्प प्रशासनले पछिल्लो समय एआईलाई राष्ट्रिय सुरक्षा, आर्थिक विकास र प्रविधिगत प्रतिस्पर्धासँग जोडेर हेर्दै आएको छ। नयाँ कार्यदल गठनलाई पनि अमेरिकाको एआई क्षेत्रमा विश्वव्यापी नेतृत्व कायम राख्ने प्रयासका रूपमा हेरिएको छ।
ट्रम्पका अनुसार ‘सुपर इन्टेलिजेन्स फोर्स’ले उपभोक्ता, सार्वजनिक हितका लागि काम गर्ने समूह, धार्मिक संगठन, महत्वपूर्ण पूर्वाधार सञ्चालन गर्ने संस्था तथा उन्नत एआई प्रविधिमा संलग्न कम्पनीसँग संघीय सरकारको सहकार्यलाई समन्वय गर्नेछ।
कार्यदलमा फेडरल ट्रेड कमिसनका अध्यक्ष एन्ड्रू फर्गुसन, अनुसन्धान तथा इन्जिनियरिङसम्बन्धी रक्षा उपमन्त्री एमिल माइकल र अफिस अफ पर्सनेल म्यानेजमेन्टका निर्देशक स्कट कूपरलगायत अधिकारीहरूलाई समावेश गरिएको छ।
यो संयन्त्र प्रत्यक्ष रूपमा राष्ट्रपति ट्रम्प र ह्वाइट हाउसकी चीफ अफ स्टाफ सुसी वाइल्सको निगरानीमा रहनेछ। राष्ट्रिय गुप्तचर निर्देशक क्लेटनले गत अगस्टदेखि आफ्नो जिम्मेवारी सम्हाल्दै आएका छन्।एआई प्रविधिको तीव्र विस्तारसँगै यसले अवसर र जोखिम दुवै सिर्जना गरिरहेको क्लेटनको धारणा छ।
यसअघि उनले एआईलाई प्रभावकारी रूपमा व्यवस्थापन गर्न त्यसबाट उत्पन्न हुन सक्ने सम्भावित जोखिम र अवसरबारे स्पष्ट बुझाइ आवश्यक रहेको बताएका थिए। नयाँ कार्यदल गठन हुनुअघि नै अमेरिकी प्रविधि क्षेत्रमा एआईको सुरक्षा र नियमनबारे बहस तीव्र हुँदै आएको थियो।
प्रमुख प्रविधि कम्पनीका कार्यकारीहरूले एआई विकासलाई सुरक्षित र जिम्मेवार बनाउने उद्देश्यले सहकार्यसम्बन्धी सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए। ओपनएआई र एन्थ्रोपिकजस्ता कम्पनीका प्रमुख कार्यकारीहरू एआई प्रविधिको सम्भावित जोखिमबारे सार्वजनिक रूपमा धारणा राख्दै आएका छन्।
ओपनएआईका प्रमुख कार्यकारी साम अल्ट्मनले हालै दिएको एक अन्तर्वार्तामा एआईबाट प्राप्त हुन सक्ने व्यापक फाइदाका लागि केही जोखिम स्वीकार गर्नुपर्ने बताएका थिए। अल्ट्मनका अनुसार एआईको लाभ सर्वसाधारणसम्म पुग्न आवश्यक छ।
प्रविधिको प्रयोगका क्रममा केही नकारात्मक परिणाम देखिन सक्ने भए पनि त्यसलाई पूर्ण रूपमा रोक्ने प्रयासले यसको सम्भावित फाइदा सीमित गर्न सक्ने उनको तर्क छ। ट्रम्प प्रशासन भने एआई क्षेत्रमा अत्यधिक सरकारी हस्तक्षेपको पक्षमा देखिएको छैन।
राष्ट्रपति ट्रम्पले नियमनको ठूलो हिस्सा प्रविधि कम्पनीहरूले आफैं जिम्मेवारीपूर्वक व्यवस्थापन गर्नुपर्ने दृष्टिकोण अघि सारेका छन्। यसले अमेरिकी सरकार एआई विकासलाई प्रोत्साहन गर्दै निजी क्षेत्रको भूमिकालाई प्राथमिकता दिन खोजिरहेको संकेत गरेको छ।
एआईसम्बन्धी नयाँ कार्यदलको नामसँगै ट्रम्प प्रशासनले प्रयोग गर्ने शब्दावलीमा पनि परिवर्तन गरिएको छ। सेप्टेम्बर २९ मा ट्रम्पले हस्ताक्षर गरेको कार्यकारी आदेशमार्फत सरकारी निकायहरूलाई ‘आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स’ शब्दको सट्टा ‘एसआई’ वा ‘सुपर इन्टेलिजेन्स’ प्रयोग गर्न निर्देशन दिइएको थियो।
उक्त आदेशअनुसार सरकारी पत्राचार, वेबसाइट, प्रतिवेदन तथा अन्य आधिकारिक सञ्चारमा नयाँ शब्दावली प्रयोग गरिनेछ। ‘आर्टिफिसियल’ शब्दले प्रविधिलाई नक्कली वा कृत्रिम भन्ने अर्थतर्फ लैजाने भएकाले त्यसको सट्टा फरक शब्द प्रयोग गर्न खोजिएको ट्रम्प प्रशासनको तर्क छ।
तर प्रविधि क्षेत्रका केही विज्ञहरूले यस निर्णयमाथि प्रश्न उठाएका छन्। उनीहरूका अनुसार ‘सुपर इन्टेलिजेन्स’ सामान्य एआईको पर्यायवाची नभई मानव क्षमताभन्दा अझ उन्नत स्तरको बौद्धिक प्रणालीलाई जनाउने अवधारणा हो।
त्यसैले सामान्य एआईका लागि पनि यही शब्द प्रयोग गर्दा प्रविधिको वास्तविक अर्थबारे भ्रम सिर्जना हुन सक्ने उनीहरूको भनाइ छ। टेक अर्बपति इलोन मस्कले भने ट्रम्प प्रशासनले अघि सारेको नयाँ शब्दावलीलाई समर्थन गरेका छन्।
उनले आफ्नो एआई प्लेटफर्मको नामसमेत परिवर्तन गर्ने घोषणा गर्दै आफ्नो कम्पनीलाई ‘सुपर इन्टेलिजेन्स’सँग जोडेर प्रस्तुत गरेका छन्। मस्क यसअघि ट्रम्प प्रशासनको सरकारी दक्षता सुधारसम्बन्धी अभियानमा महत्वपूर्ण भूमिकामा थिए।
पछि ट्रम्पसँग सार्वजनिक रूपमा मतभेद भएपछि उनी उक्त भूमिकाबाट अलग भएका थिए। पछिल्लो समय भने सुरक्षा तथा युद्धको भविष्यसँग सम्बन्धित अध्ययन र परियोजनामा सरकारी सहकार्यका लागि उनलाई पुनः जोडिएको बताइएको छ।
नयाँ कार्यदल गठनसँगै अमेरिकी प्रशासनले एआई प्रविधिको विकास र त्यसबाट उत्पन्न जोखिमबीच सन्तुलन कायम गर्ने प्रयासलाई संस्थागत गर्न खोजेको देखिन्छ। आगामी दिनमा कार्यदलले निजी क्षेत्र, नागरिक समाज र सरकारी निकायबीचको सहकार्यलाई कसरी अघि बढाउँछ भन्ने विषयलाई अमेरिकी एआई नीतिको महत्वपूर्ण पक्षका रूपमा हेरिएको छ।
