काठमाडौं: खोप अभियान सञ्चालन गर्ने निकायले धनी राष्ट्रहरूले कोभिडविरुद्धको खोपको डोज सञ्चित गर्दा विपन्न राष्ट्रहरुले खोप लगाउनबाट बञ्चित हुने चेताबनी दिएको छ । सर्वसाधारणका लागि खोप अभियान सञ्चालन गर्ने गठबन्धनले करिब ७० वटा न्यून आय भएका राष्ट्रले प्रति दश ब्यक्तिमा एक जनाका लागि मात्रै खोप उपलब्ध हुने बताएको छ ।
अक्सफोर्डको आष्ट्राजेनेकाले आफूले उत्पादन गरेको खोपको ६४ प्रतिशत हिस्सा विकासशील राष्ट्रलाई उपलब्ध गराउने जनाएको छ । विश्वब्यापी रुपमा खोपको निष्पक्ष आपूर्ति सुनिश्चित गर्न पाइला चालिएको छ । कोभ्याक्सको नामले चर्चित उक्त अभियानले ९२ न्यून आय भएका राष्ट्रहरुका लागि ७० करोड डोज सुनिश्चित गरेको छ । उक्त अभियानमा एमनेष्टी इन्टरनेशनल, अक्सफार्म र ग्लोबल जस्टिस आबद्ध छन् । तीनै संस्थाले खोप उत्पादनकर्ता औषधी कम्पनीले आफ्नो प्रबिधि साझा गरेर बढीभन्दा बढी खोप उत्पादनमा सघाउन आग्रह गरेको छ ।
हाल अमेरिकाले उत्पादन गरिरहेको मोर्डना, बेलायतमा अक्सफोर्डको आष्ट्राजेनेका, जर्मन र अमेरिकाको एनबायोटेक र फाइजर तथा चीनको सिनोभ्याक खोप उत्पादनमा अगाडि देखिएका छन् । कोभ्याक्सले सम्पन्न राष्ट्रले आफ्नो पुरै जनसंख्याको तेब्बर डोज खोप आपूर्तिको सम्झौता गरेको जनाएको छ ।
कोभ्याक्सको दाबी बमोजिम क्यानाडाले आफ्नो पुरा जनसंख्याको पाँच गुणा बढी खोप आपूर्तिको सम्झौता गरेको छ । विश्वका धनी राष्ट्रको जनसंख्या विश्व जनसंख्याको १४ प्रतिशत छ । र हालसम्मका तीनैवटा खोपको करीब ५३ प्रतिशत खोप आपूर्ति गर्न यी राष्ट्रहरुले सम्झौता गरेका छन् ।
अक्सफामको स्वास्थ्य नीति ब्यवस्थापक एन्न मेरियटले जुनसुकै राष्ट्रको कुनै पनि ब्यक्तिले आफ्नो खल्तीमा भएको पैसाको भरमा जीवन बचाउने खोप लगाउनबाट बञ्चित हुन नहुने बताउनुभएको छ । तर नाटकीय परिवर्तन नभएसम्म विश्वभरका अर्बौं ब्यक्तिले वर्षौंसम्म खोप लगाउनबाट बञ्चित हुने उहाँले टिप्पणी गर्नुभयो ।
कोभ्याक्सले खोप उत्पादन गर्ने कम्पनीलाई आफ्नो प्रबिधि साझा गर्न आग्रह गरेको छ । विश्व स्वास्थ्य संगठनको प्रविधि पहुँच उपकरणमार्फत् यस प्रकारको प्रबिधि साझा गर्न सकिने उसको कथन छ ।
आष्ट्राजेनेकाले आफ्नो उत्पादन विकासशील राष्ट्रलाई गैर मुनाफा लिएर उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता जनाएको छ । आष्ट्राजेनेकाको खोप रेफ्रिजेरेटरको तापक्रममा समेत भण्डारण गर्न उपयुक्त देखिएको छ । जसले विश्वभरि सहज रुपमा आपूर्ति गर्न सकिनेछ । र उक्त खोप अन्यको अपेक्षा सस्तो देखिएको छ । तर खोप अभियानले भने कुनै एक कम्पनीले आफ्नै स्रोत साधन र उत्पादनको भरमा विश्वभरि आपूर्ति गर्न नसक्ने तर्क गरेको छ ।, याे समाचार गाेरखापत्र दैनिकमा इश्वरचन्द्र झाले लेखेका छन् ।
